Έντυπη Έκδοση

Λάθος ερώτηση

Το κεντρικό θέμα της χθεσινής «Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας» σόκαρε: 30% των συμπατριωτών μας πιστεύει ότι τα πράγματα ήταν καλύτερα με τη δικτατορία! Εύκολες εξηγήσεις για το εντυπωσιακό ποσοστό είναι η φτώχεια, η ανεργία, η χρονική απόσταση, η έλλειψη ιστορικής μνήμης, το σημερινό έλλειμμα δημοκρατίας, η απογοήτευση από τα αναξιόπιστα πολιτικά κόμματα. Ολα αυτά ισχύουν.

Υπάρχει όμως ακόμη μία εξήγηση για το εντυπωσιακό ποσοστό των υποτιθέμενων «νοσταλγών»: η ίδια η ερώτηση! Είναι γνωστό από επιστημονικές έρευνες ότι η διατύπωση της ερώτησης επηρεάζει την απάντηση. Η Elisabeth Noelle-Neumann το είχε αποδείξει το 1970 με δύο γκάλοπ σε Γερμανίδες νοικοκυρές. Στο πρώτο δόθηκε η ερώτηση «θα θέλατε να πιάσετε δουλειά, αν ήταν δυνατόν;» και το 55% απάντησε θετικά. Στο δεύτερο η ερώτηση «θα προτιμούσατε να εργάζεστε ή να κάνετε μόνο τις δουλειές του σπιτιού;», και μόνο το 24% προτιμούσε να εργάζεται. Αντίστοιχες απαντήσεις δόθηκαν σε γκάλοπ των «New York Times» (1982) σε δύο ερωτήσεις σχετικά με το πυρηνικό οπλοστάσιο. Στην πρώτη το 58% των Αμερικανών συμφωνούσε με το πάγωμα των πυρηνικών όπλων. Στη δεύτερη, στην οποία προστέθηκε μια φράση σχετική με «την υπεροπλία της Σοβιετικής Ενωσης», το 56% διαφωνούσε με το πάγωμα!

Στην έρευνα που δημοσιεύτηκε στην «Κ.Ε.» η ερώτηση ήταν: «Ορισμένοι λένε ότι στη δικτατορία ήταν καλύτερα τα πράγματα από ό,τι σήμερα. Εσείς προσωπικά συμφωνείτε ή διαφωνείτε με την άποψη αυτή;»

Υπάρχουν δύο σημεία υπέρ της απάντησης «συμφωνώ» ενσωματωμένα στην ερώτηση. Το πρώτο είναι η λέξη «δικτατορία». Είναι μία λέξη που, αν και χρησιμοποιείται συχνά στο γραπτό λόγο, σπάνια θα την ακούσει κανείς σε μια παρέα. Οι Ελληνες, αντίθετα, όταν μιλάνε για το καθεστώς της 21ης Απριλίου έχουν μια άλλη, περισσότερο φορτισμένη λέξη: «χούντα».

Το δεύτερο και σημαντικότερο είναι το «ορισμένοι λένε...». Στην εισαγωγή του ερωτήματος ο συντάκτης -άθελά του προφανώς- σαν να κλείνει το μάτι: «Αν πεις ότι στη δικτατορία τα πράγματα ήταν καλύτερα, να ξέρεις, δεν είσαι μόνος»!

Δεν μπορώ να ξέρω τι ποσοστό θα απαντούσε θετικά σε μια καλύτερα διατυπωμένη ερώτηση για τη χούντα. Υποψιάζομαι πολύ μικρότερο. Η στατιστική ήταν πάντα ένας εντυπωσιακός τρόπος για να κάνεις λάθος. Επειδή, όπως είχε πει ο Des MacHale, «σύμφωνα με τη στατιστική, ο μέσος άνθρωπος έχει έναν όρχι».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Αρθρο