Έντυπη Έκδοση

Η αλληλεγγύη των πολιτών στη θέση του ανύπαρκτου κοινωνικού κράτους

Μη κυβερνητικές οργανώσεις και απλοί πολίτες προσφέρουν τη βοήθειά τους στους τομείς της υγείας, της κατοικίας, της εκπαίδευσης, της σίτισης. Με ατομικές και συλλογικές πρωτοβουλίες δίνουν μια ανάσα στα θύματα της κρίσης και μια ελπίδα για το μέλλον

Στην Ελλάδα του 2013 οι κοινωνικές παροχές και τα δικαιώματα έχουν πλέον θυσιαστεί στο βωμό των Μνημονίων. Η ανθρωπιστική κρίση στο χώρο της Υγείας είναι γεγονός. Οι Ελληνες πολίτες, όμηροι ενός Εθνικού Συστήματος Υγείας όπου η διαφθορά και ο χρηματισμός αποτέλεσαν επί χρόνια τον κανόνα, καλούνται τώρα να πληρώσουν το λογαριασμό της κρατικής ανικανότητας: η τρόικα απαιτεί, ως αντάλλαγμα της διάσωσης, μείωση των κρατικών δαπανών στο χώρο της Υγείας κάτω από το 6% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος στις χώρες του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) είναι 9%. Παράλληλα προωθείται μείωση στις φαρμακευτικές και υλικοτεχνικές δαπάνες των νοσοκομείων, μείωση μισθών και ιατρονοσηλευτικού προσωπικού, λουκέτο ή συγχώνευση σε νοσοκομειακά ιδρύματα και εισαγωγή εισιτηρίου στα δημόσια νοσοκομεία.

Με την ανεργία να φτάνει το 27% και το μισό πληθυσμό ανασφάλιστο, η κρίση στη χώρα παίρνει πλέον ανησυχητικές διαστάσεις. Οκτώ στους δέκα Ελληνες έχουν κάνει περικοπές στο καθημερινό τους φαγητό και χιλιάδες πολίτες απευθύνονται στις μη κυβερνητικές οργανώσεις για στήριξη.

Σύμφωνα με έκθεση της UNICEF και του Πανεπιστημίου Αθηνών, 440.000 παιδιά ζουν σήμερα κάτω από το όριο της φτώχειας, πολλά από τα οποία υποσιτίζονται ή αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας που σχετίζονται με τις συνθήκες διαβίωσης (έλλειψη θέρμανσης, υγρασία).

Καθώς λοιπόν η πολιτεία αδυνατεί ή αρνείται να προσφέρει στους πολίτες της τα στοιχειώδη, το κοινωνικό κράτος αντικαθίσταται σταδιακά από μη κυβερνητικές οργανώσεις, το άτυπο οικογενειακό πλέγμα και ατομικές πρωτοβουλίες.

Λιάνα Μαΐλλη, παιδίατρος, πρόεδρος Γιατρών του Κόσμου Ελλάδας

Οι Γιατροί του Κόσμου λειτουργούν 5 πολυϊατρεία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Χανιά. Στην Αθήνα από το 2010 λειτουργεί το Πολυϊατρείο Περάματος προσφέροντας δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σε όσους δεν έχουν πρόσβαση στο Εθνικό Σύστημα Υγείας.

«Τα τελευταία χρόνια έχουν αλλάξει πάρα πολλά πράγματα στην Ελλάδα. Οι αλλαγές ήταν δραματικές όχι μόνο για τους ήδη ευάλωτους αλλά και για το μέσο Ελληνα, που δεν ήταν επιβαρημένος και που πλέον δεν έχει τη δυνατότητα να καλύψει τις βασικές του ανάγκες. Ανθρωποι που είχαν ένα καλό εισόδημα και ανώτερες σπουδές σήμερα είναι άνεργοι και ανασφάλιστοι ή εργάζονται σε μαύρη εργασία και θεωρούν τον εαυτό τους τυχερό.

»Τα ποσοστά των ανασφάλιστων είναι πολύ μεγάλα -σε ορισμένες περιοχές όπως το Πέραμα φτάνουν και το 70%-, κάτι που σημαίνει ότι στον τομέα της Υγείας υπάρχει ανθρωπιστική κρίση εδώ και καιρό. Ο γονιός δεν μπορεί πλέον να διαθέσει το ποσό που χρειάζεται για να εμβολιάσει και να περιθάλψει το νεογέννητο παιδί του. Μια ανασφάλιστη έγκυος γυναίκα δεν μπορεί να γεννήσει σε δημόσιο νοσοκομείο γιατί θα πρέπει να πληρώσει 700 με 750 ευρώ. Δημιουργούνται ολοένα και μεγαλύτερες ομάδες παιδιών που σύντομα θα είναι επίνοσες σε νοσήματα όπως η διφθερίτιδα, ο κοκκύτης, ο τέτανος, η ιλαρά. Ηδη από πέρσι έχουμε αρχίσει να έχουμε μικροεπιδημίες ιλαράς επειδή όλο και περισσότεροι γονείς αδυνατούν να ολοκληρώσουν το εμβολιαστικό σχήμα των παιδιών τους.

»Πολλοί γονείς έρχονται και μας ζητάνε βρεφικά γάλατα, κάνουμε ό,τι μπορούμε αλλά αδυνατούμε να καλύψουμε όλη τη ζήτηση. Ετσι, έχουμε ακόμα και ακραίες περιπτώσεις όπου σε βρέφη ενός μήνα να δίνουν οι γονείς φρέσκο γάλα και μετά το μωρό να παθαίνει αφυδάτωση και διάρροιες. Στα δύο μεγάλα ψυχιατρικά νοσοκομεία της χώρας, στο Δαφνί και στο Δρομοκαΐτειο, η κατάσταση είναι τραγική. Οι άνθρωποι είναι πάνω σε στρώματα χωρίς σεντόνια, οι χρόνιοι ασθενείς είναι εξαθλιωμένοι και συχνά δεν έχουν ούτε φαγητό.

»Τα ψυχιατρικά φάρμακα, τα περισσότερα από τα οποία ήταν δωρεάν, τώρα έχουν συμμετοχή. Μιλάμε για φάρμακα πανάκριβα, τα οποία οι ασθενείς πρέπει να προμηθεύονται κάθε μήνα. Βλέπουμε έτσι αύξηση στα ψυχικά νοσήματα και ειδικά στην επαρχία άνθρωποι με χρόνια νοσήματα δεν παίρνουν φάρμακα και βρίσκονται στους δρόμους.

»Πάνω από όλα όμως αυτή η κρίση επηρεάζει τα παιδιά. Η παιδική κακοποίηση έχει αυξηθεί δραματικά στην Ελλάδα, όπως και η παιδική κατάθλιψη. Η ζωή των παιδιών αλλάζει, οι γονείς πλέον δεν μπορούν να προσφέρουν ούτε τα απαραίτητα και το παιδί αυτή την αλλαγή δεν μπορεί να την επεξεργαστεί. Ετσι πέφτει σε κατάθλιψη, η οποία εκφράζεται είτε με φοβίες των παιδιών είτε με επιθετικότητα -η βία στα σχολεία έχει αυξηθεί πάρα πολύ τα τελευταία χρόνια- είτε με παλινδρόμηση σε συμπεριφορές που δεν ταιριάζουν στην ηλικία του παιδιού.

»Το μόνο θετικό σε όλη αυτή τη ραγδαία αλλαγή και το μόνο που σε κάνει να παίρνεις ανάσα είναι ότι οι άνθρωποι έχουν αρχίσει να αυτοοργανώνονται και να αντιδρούν μέσω της αλληλεγγύης και της στήριξης. Το είχαμε χάσει αυτό στην Ελλάδα, η κρίση το ξανάφερε».

Ντίνα Βαρδαραμάτου, συντονίστρια-κοινωνική λειτουργός, υπεύθυνη προγραμμάτων Αθήνας της ΜΚΟ PRAKSIS

Στα πολυϊατρεία της PRAKSIS σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη παρέχονται δωρεάν ιατροφαρμακευτικές και κοινωνικές υπηρεσίες σε όποια πληθυσμιακή ομάδα αντιμετωπίζει κίνδυνο. Μεταξύ 2011 και 2012, 13.705 ασθενείς επωφελήθηκαν από τις υπηρεσίες των πολυϊατρείων.

«Εμείς παρέχουμε υπηρεσίες δωρεάν σε όλους όσοι έχουν ανάγκη. Αυτό που έχουμε παρατηρήσει τα τελευταία δύο χρόνια είναι η δραματική αύξηση των Ελλήνων στα φαρμακεία της PRAKSIS που ζητάνε φάρμακα καθώς δεν μπορούν πλέον να τα προμηθευτούν διαφορετικά. Μεγάλη ζήτηση υπάρχει επίσης σε βρεφικά γάλατα, τα οποία όμως δεν μπορούμε να παρέχουμε σε σταθερή βάση και τελειώνουν πάρα πολύ γρήγορα. Το αποτέλεσμα είναι νεογέννητα μωρά να αλλάζουν κάθε εβδομάδα γάλατα με ό,τι κινδύνους συνεπάγεται αυτό για την υγεία τους.

»Οι περισσότεροι Ελλήνες που έρχονται σε μας για φάρμακα είναι άνεργοι, ανασφάλιστοι ή άνθρωποι που εργάζονται αλλά δεν έχουν ασφάλεια, κάτι που αποδεικνύει ότι η κρίση έχει χτυπήσει πρώτα το σύστημα Υγείας. Ο κόσμος έχει ένα αίσθημα απελπισίας, αισθάνεται άβολα, θα έλεγα όμως ότι είναι και πιο θυμωμένος, πιο εκνευρισμένος.

»Η κατάσταση είναι τραγική. Μοιάζει σαν να έψαχνε η πολιτεία μια δικαιολογία να καταλύσει τα πάντα, συχνά χωρίς καν να τηρούνται τα προσχήματα. Δεν ξέρω τι να πω. Πριν είχαμε ωφελούμενους που ανήκαν σε μια κατηγορία, ήταν, για παράδειγμα, άνεργοι ή μετανάστες ή κάτι άλλο, όμως πλέον όλο και περισσότεροι ανήκουν σε περισσότερες από μία κατηγορίες κοινωνικού ή/και οικονομικού αποκλεισμού. Είμαι αισιόδοξος άνθρωπος αλλά έχω αρχίσει να αισθάνομαι ότι όσο πιο πολύ παλεύουμε, τόσο πιο μακρινή είναι η λύση, κάτι που βέβαια μας πεισμώνει και εντείνει τις δράσεις μας».

Ελενα Παππά, κοινωνική επιστήμων, συντονίστρια της Κοινωνικής Κατοικίας του προγράμματος ΣΥΝ στο ΠΛΗΝ.

Η ΜΚΟ PRAKSIS ξεκίνησε το 2012 στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη το πιλοτικό πρόγραμμα ΣΥΝ στο ΠΛΗΝ με τη χρηματοδότηση του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος». Το πρόγραμμα βασίζεται σε δύο άξονες: Παρέμβαση με τη λειτουργία Κέντρων Ημερήσιας Υποδοχής Αστέγων στην Αττική και Πρόληψη με τη λειτουργία προγράμματος στήριξης ελληνικών οικογενειών (Κοινωνική Κατοικία), που κινδυνεύουν άμεσα να μείνουν άστεγες. Στο πλαίσιο του προγράμματος, η PRAKSIS καλύπτει για 3 έως 6 μήνες έξοδα διαβίωσης ενώ παράλληλα προσφέρει εργασιακή συμβουλευτική.

«Με την κάλυψη των εξόδων διαβίωσης (ενοίκιο, λογαριασμοί ΔΕΚΟ, θέρμανση, σούπερ μάρκετ) καταφέραμε να διατηρήσουν τη στέγη τους, 1.016 οικογένειες Ελλήνων με ανήλικα παιδιά από τον Μάρτιο του 2012 μέχρι και τον Ιούνιο του 2013. Το πραγματικό μας ενδιαφέρον όμως είναι να καταφέρουμε να ενδυναμώσουμε το νοικοκυριό με τέτοιο τρόπο ώστε να επανενταχθεί στην αγορά εργασίας και να αποκατασταθεί πλήρως. Για το λόγο αυτό οι οικογένειες του προγράμματος λαμβάνουν ειδικές υπηρεσίες εργασιακής συμβουλευτικής.

Στην PRAKSIS πιστεύουμε στην εξατομικευμένη προσέγγιση των κοινωνικών αιτημάτων, για το λόγο αυτό η κάθε οικογένεια αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση με ξεχωριστές ανάγκες, οι οποίες χάρη στην αξιοσημείωτη ευαισθητοποίηση των συμπολιτών, την οποία πάντα έχουμε ανάγκη, καταφέρνουμε να εμπλουτίζουμε το φάσμα των υπηρεσιών μας και να απαντάμε σταθερά στα αιτήματα της ελληνικής κοινωνίας».

Παναγιώτης Ρουμπής, εκπαιδευτικός, αιρετός ΠΥΣΠΕ (Περιφερειακό Υπηρεσιακό Συμβούλιο Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης) Α' Αθηνών και πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Μακρυγιάννης (περιοχές Δάφνης-Υμηττού, Νέος Κόσμος, Αγιος Αρτέμιος)

«Κάθε χρόνος είναι και χειρότερος, αυτή η κρίση μαστίζει πολλές γενιές, και η φτώχεια πλήττει όλα σχεδόν τα παιδιά. Προσπαθούμε να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να στηρίξουμε όσους έχουν ανάγκη στα σχολεία μας. Στον Νέο Κόσμο και στον Αγιο Αρτέμιο σε συνεργασία με το Βρεφοκομείο Αθηνών -που ετοιμάζει τις μερίδες- προσφέρεται συσσίτιο στα παιδιά αλλά πάντα με σεβασμό και διακριτικότητα.

»Ζεσταίνεται το φαγητό για 20 παιδιά ή, σε συνεννόηση με φούρνους της περιοχής, δίνεται κολατσιό σε όσα παιδιά ξέρουμε ότι το έχουν ανάγκη. Το δίνει ο δάσκαλος διακριτικά ώστε το παιδί να μην αισθανθεί άσχημα. Σε κάποιες περιοχές του κέντρου της Αθήνας η κατάσταση είναι τόσο δύσκολη ώστε έχει πάρει πρωτοβουλία η Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδας μαζί με την Παγκύπρια Ομοσπονδία Ελλήνων Δασκάλων και τους Συλλόγους Εκπαιδευτικών για να καλύψουν τη σίτιση όσο το δυνατόν περισσότερων παιδιών στα σχολεία όπου υπηρετούν. Εχουμε επέμβει ως σύλλογος σε σχολείο στον Νέο Κόσμο και επανασυνδέσαμε το ρεύμα σε οικογένειες μαθητών μας που δεν μπορούσαν να το πληρώσουν.

»Δυστυχώς, αυτή η κρίση διαλύει οικογένειες, βλέπουμε όλο και πιο συχνά φαινόμενα βίας στα σχολεία ενώ παιδιά που μέχρι πρόσφατα ήταν καλοί μαθητές παρουσιάζουν ξαφνικά πτώση στις σχολικές επιδόσεις λόγω των οικονομικών και κατ' επέκταση των κοινωνικών και οικογενειακών τους προβλημάτων.

Η εκπαίδευση στην Ελλάδα έχει υποβαθμιστεί και στηρίζεται στον πατριωτισμό των εκπαιδευτικών, που αυτή τη στιγμή επικρέμαται η δαμόκλειος σπάθη της απόλυσης πάνω από το κεφάλι τους. Θα ήθελα να συμμεριστώ την αισιοδοξία των κυβερνώντων για το μέλλον, αλλά με αυτά που βλέπω γύρω μου, δυστυχώς, δεν μπορώ να είμαι αισιόδοξος».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Φάκελος