Έντυπη Έκδοση

Ο Αρης και η απελευθέρωση

«Η λευτεριά δεν κερδίζεται με ξόρκια αλλά με αγώνες και θύματα»
(από το λόγο του Αρη Βελουχιώτη στην απελευθέρωση της Λαμίας, Οκτώβριος 1944)

Πέρασαν 69 χρόνια από τη 16η Ιουνίου 1945, ημέρα που ο πρωτοκαπετάνιος του ΕΛΑΣ Αρης Βελουχιώτης έβαλε τέρμα στη ζωή του στο φαράγγι της Μεσούντας κυνηγημένος από εχθρούς και αποκηρυγμένος από το κόμμα του, το ΚΚΕ.

Ο Αρης Βελουχιώτης (ψευδώνυμο του Θανάση Κλάρα) συνδέθηκε άρρηκτα με μια από τις ενδοξότερες σελίδες της ελληνικής Ιστορίας, την εποποιία της Εθνικής Αντίστασης. Από νεανική ηλικία στους κοινωνικούς και πολιτικούς αγώνες, στρατευμένος στις γραμμές του ΚΚΕ, πέρασε όλες τις περιπέτειες του κόμματος (παρανομία, φυλακίσεις, εξορία) για να βρεθεί το 1942 στην πρωτοπορία του ένοπλου αγώνα για την απελευθέρωση της πατρίδας.

Με άμεσο και απλό λόγο άναψε τη φλόγα της λευτεριάς στις καρδιές του ελληνικού λαού δημιουργώντας από το μηδέν έναν από τους μεγαλύτερους εθνικούς λαϊκούς απελευθερωτικούς στρατούς, τον ΕΛΑΣ. «Σφύριζε το μάλιγχερ και κροτάλιζε ξερά το πυροβόλο στις βουνοκορφές και τα φαράγγια» και ας φώναζαν οι δήθεν «συνετοί» για «ησυχία και τάξη». Η αγάπη για την πατρίδα από κούφια ρητορική μετουσιωνόταν σε αγωνιστική πράξη. Σε λίγους μόλις μήνες από τη συγκρότησή του, ο ΕΛΑΣ, με τον Αρη αρχηγό, κατόρθωσε να υποσκάψει όλο το πλαίσιο και τους μηχανισμούς εξουσίας του Αξονα, να υπονομεύσει την προσπάθεια μετατροπής της Ελλάδας σε πολεμικό στήριγμα των Γερμανών και να απελευθερώσει μεγάλα τμήματα χώρας δημιουργώντας την Ελεύθερη Ελλάδα. Και όλα αυτά υποστηρίζοντας έμπρακτα και με όλες του τις δυνάμεις τη συμμαχική προσπάθεια.

Επρόκειτο όμως για έναν αγώνα διπλό, για την εθνική αλλά και την κοινωνική απελευθέρωση. Ενα «θαύμα» συντελούνταν στην παραμελημένη ελληνική ύπαιθρο όπου αναπτύσσονταν οι θεσμοί της λαϊκής αυτοδιοίκησης και λαϊκής δικαιοσύνης, κάνοντας το όραμα για μια Ελλάδα ελεύθερη, ανεξάρτητη και δημοκρατική πραγματικότητα. Για πρώτη φορά ο λαός έπαιρνε τη μοίρα του στα χέρια του και από κομπάρσος γινόταν πρωταγωνιστής της Ιστορίας. Λαοκρατία και όχι βασιλιάς, αγώνας μέχρι την ολοκληρωτική συντριβή του φασισμού και την εξασφάλιση των κατακτήσεων του λαού.

Ο Αρης βλέπει την κοινωνική επανάσταση που συντελείται στην Ελλάδα. Συνδυάζει το ταξικό με το εθνικοαπελευθερωτικό ζήτημα: «Το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα και τρέχει να βρει κέρδη σ' όποια χώρα υπάρχουνε τέτοια. Γι' αυτό δεν νοιάζεται κι ούτε συγκινείται με την ύπαρξη των συνόρων και του κράτους. Ενώ εμείς, το μόνο που διαθέτουμε είναι οι καλύβες μας και τα πεζούλια μας. Αυτά, αντίθετα από το κεφάλαιο που τρέχει όπου βρει κέρδη, δεν μπορούν να κινηθούν και παραμένουν μέσα στη χώρα που κατοικούμε. Ποιος, λοιπόν, μπορεί να ενδιαφερθεί καλύτερα για την πατρίδα του; Αυτοί που ξεπορτίζουν τα κεφάλαιά τους από τη χώρα μας ή εμείς που παραμένουμε με τα πεζούλια μας εδώ;». Πόσο διαχρονικά και επίκαιρα ακούγονται σήμερα τα λόγια του!

Ενάντια σε αυτή την κοσμογονία της Αντίστασης πολέμησαν οι κατακτητές και οι πρόθυμοι συνεργάτες τους, τα προδοτικά Τάγματα Ασφαλείας και οι φασιστικές οργανώσεις με τυφλά αντίποινα, μαζικές εκτελέσεις και πυρπολήσεις χωριών (όπως το Δίστομο και τα Καλάβρυτα). Κατηγόρησαν τον Αρη για υπερβολική σκληρότητα και αδιάλλακτη συμπεριφορά του απέναντι στους κατακτητές, τους ληστές και τους προδότες. Απαντά ο ίδιος: «Σφάξαμε κείνους που πρόδιδαν στους κατακτητές τους Ελληνες, κείνους που κλέβανε το λαό και διαπράττανε εγκλήματα. Και είναι κυριολεκτικά ηλίθιοι κείνοι που τους πήρε ο πόνος γι' αυτούς, που τόσο δικαιολογημένα χτυπήσαμε, για να παίρνουν το μέρος τους ή είναι ολοκληρωτικά συνένοχοί τους».

Με την απελευθέρωση, ο Αρης εισήλθε θριαμβευτικά στη γενέθλια πόλη του, τη Λαμία, όπου στον περίφημο λόγο του όρισε τα νέα καθήκοντα των αγωνιστών: «Εμάς, η μόνη μας φιλοδοξία είναι να είμαστε υπηρέτες του λαού. Για αυτό θα σεβαστούμε την ετυμηγορία σας, όποια και αν είναι αυτή».

Ακολούθησαν τα Δεκεμβριανά και η Συμφωνία της Βάρκιζας τον Φεβρουάριο του 1945. Παρότι διαφώνησε, υπέγραψε τη διαταγή αποστράτευσης του ΕΛΑΣ. Σύντομα, ωστόσο, κάλεσε τους παλαιούς συμπολεμιστές του σε νέο ένοπλο αγώνα για την εξασφάλιση της εθνικής ανεξαρτησίας και της δημοκρατικής πορείας της χώρας. Η τακτική αυτή της ένοπλης αντιπαράθεσης ερχόταν σε αντίθεση με τη στρατηγική του ΚΚΕ της νομιμότητας και της κοινοβουλευτικής προοπτικής για ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και πέρασμα στο σοσιαλισμό με δημοκρατικές μεθόδους πολιτικής πάλης. Εξέφραζε ωστόσο τις προσδοκίες ενός μεγάλου μέρους του ΕΑΜικού κινήματος το οποίο αμέσως μετά την παράδοση των όπλων του ΕΛΑΣ είχε αρχίσει να βιώνει τις διώξεις του επίσημου κράτους και την τρομοκρατία των παρακρατικών ομάδων στην ύπαιθρο.

ΟΑρης συγκρότησε το Μέτωπο Εθνικής Ανεξαρτησίας το οποίο φιλοδοξούσε να καταστεί ένα νέο ΕΑΜ. Η προσπάθειά του δεν στέφθηκε με επιτυχία. Αποκηρυγμένος από το κόμμα του και κυνηγημένος από δυνάμεις της Εθνοφυλακής και παρακρατικούς, ο Αρης έδωσε τέλος στη ζωή του. Το κεφάλι του, μαζί με αυτό του συμπολεμιστή του Τζαβέλα, κρεμάστηκε από ένα φανοστάτη της πλατείας των Τρικάλων, ένδειξη της βαρβαρότητας και του «ήθους» του μεταπολεμικού κράτους και των παρακρατικών στυλοβατών του. «Το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα αποκήρυξε έναν απείθαρχο οπαδό του αλλά ο δοσιλογισμός εκρέμασε το κεφάλι ενός εθνικού αγωνιστή», έγραφε η ΕΑΜική Ελεύθερη Ελλάδα.

Ο Αρης άγγιξε τα όρια του μύθου και μετατράπηκε σε σύμβολο της αντίστασης. Σήμερα, σε μια κρίσιμη στιγμή για την πατρίδα μας, με τη συγκυβέρνηση του Μνημονίου, το ξεπούλημα της χώρας και την καταστροφή των κοινωνικών δομών, με το φασιστικό μόρφωμα της Χρυσής Αυγής να δηλητηριάζει το σώμα της ελληνικής δημοκρατίας και να προκαλεί την ιστορική μνήμη, τα ιδανικά για τα οποία πολέμησαν ο Αρης Βελουχιώτης και οι συναγωνιστές του αποτελούν οράματα και δείκτες σε νέους αγώνες. Είναι ένα έναυσμα αντίστασης σε κάθε προσπάθεια καπηλείας της ελληνικής ανεξαρτησίας και επιβολής αντιλαϊκών πολιτικών και μέτρων.

* Δρ Ιστορίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα