Έντυπη Έκδοση
Ελευθεροτυπία, Πέμπτη 19 Νοεμβρίου 2009
Οριακές οι αλλαγές στο προσχέδιο του προϋπολογισμού 2010
Πριν εξετάσουμε τις αλλαγές που περιέχονται στο προσχέδιο του προϋπολογισμού του 2010, που κατατέθηκε στη Βουλή στις 5/11/09, σε σχέση με τις εκτιμήσεις πραγματοποιήσεων του προϋπολογισμού του 2009, θεωρούμε αναγκαίο να θέσουμε ορισμένα ερωτήματα για τα όσα περιλαμβάνονται ή δεν περιλαμβάνονται σ' αυτό.
- Με δεδομένη την απόφαση της κυβέρνησης να αναθέσει σε ανεξάρτητη επιτροπή την εξακρίβωση της πραγματικής δημοσιονομικής κατάστασης της χώρας, πού στηρίζονται οι ακριβείς εκτιμήσεις για το ύψος του δημόσιου ελλείμματος και του δημόσιου χρέους που περιέχονται στο προσχέδιο;
- Υπάρχουν ανεξόφλητα χρέη και οφειλές του Δημοσίου προς τους προμηθευτές των νοσοκομείων, προς τους ΟΤΑ και προς τα ασφαλιστικά Ταμεία; Και αν ναι, σε τι ύψος ανέρχονται και πότε πρόκειται να εξοφληθούν;
- Με δεδομένη την περικοπή των επιχορηγήσεων στους ασφαλιστικούς φορείς που προβλέπεται για το 2010, πώς θα καλυφθούν οι δαπάνες των ασφαλιστικών Ταμείων για συντάξεις, φαρμακευτική και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, αν δεν υπάρξουν επαρκή έσοδα;
- Γιατί δεν υπάρχει πρόβλεψη για ένα σημαντικό αποθεματικό στην περίπτωση που θα προκύψουν (κάτι που δεν μπορεί να αποκλειστεί) έκτακτες ανάγκες, όπως η προηγούμενη;
- Τι ποσοστό του εκτροχιασμού των δημόσιων οικονομικών του 2009 οφείλεται στην ύφεση που έπληξε την ελληνική οικονομία, τι ποσοστό στην αναστολή ορισμένων μέτρων της προηγούμενης κυβέρνησης και τι ποσοστό στην ανεπιτυχή πολιτική της;
Απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα θα πρέπει να δοθούν στο τελικό κείμενο του προϋπολογισμού 2010 που θα κατατεθεί στη Βουλή στα τέλη Νοεμβρίου, προκειμένου να εκτιμηθεί αν και κατά πόσον οι προβλέψεις του για το 2010 είναι ή όχι ρεαλιστικές.
Ερχομαι τώρα στις αλλαγές που περιέχονται στο προσχέδιο σε σχέση με τις εκτιμήσεις πραγματοποιήσεων του 2009.
Τα έσοδα προβλέπεται να αυξηθούν από 20,5% του ΑΕΠ το 2009 σε 22,0% το 2010, αύξηση 1,5% του ΑΕΠ. Με δεδομένη τη συνέχιση της ύφεσης στην ελληνική οικονομία, τα επιπλέον έσοδα από την άμεση και έμμεση φορολογία είναι ίσως υπερεκτιμημένα.
Οι δαπάνες από το 29,7% του ΑΕΠ το 2009 προβλέπεται να μειωθούν στο 28,8%, μείωση 0,9%. Και η μείωση, όμως, αυτή μπορεί να αποδειχτεί ανέφικτη, εξαιτίας των αναγκών που θα προκύψουν για την κάλυψη δαπανών, που στο προσχέδιο θεωρούνται ελαστικές, ενώ δεν είναι.
Οι δημόσιες επενδύσεις αντιπροσώπευαν το 3,96% του ΑΕΠ το 2009, ενώ το 2010 προβλέπεται να αντιπροσωπεύουν το 4,21%, αύξηση μόλις 0,25%, ποσοστό ανεπαρκέστατο για μια ουσιαστική ανάκαμψη, και πολύ περισσότερο ανάταξη, της ελληνικής οικονομίας.
Και αν ακόμα πραγματοποιηθούν οι προβλέψεις του προσχεδίου τόσο για τα έσοδα όσο και για τις δαπάνες -πράγμα που πρέπει να το εύχονται όλοι οι Ελληνες για το καλό του τόπου- και πάλι, από τα ποσοστά που δόθηκαν πιο πάνω φαίνεται καθαρά ότι οι αλλαγές το 2010 σε σχέση με το 2009 είναι οριακές.
Και οι διαφορές, όμως, σε ό,τι αφορά τις πηγές των εσόδων -με την υπόθεση ότι οι προβλέψεις αυτές θα πραγματοποιηθούν- είναι οριακές, με δεδομένες τις εξαγγελίες περί ανακατανομής των φορολογικών βαρών υπέρ των ασθενέστερων τάξεων. Πιο συγκεκριμένα:
- Οι έμμεσοι φόροι αντιπροσώπευαν το 2009 το 56,9% του συνόλου των άμεσων και έμμεσων φόρων. Το 2010 προβλέπεται ότι θα είναι το 56,2% του αντίστοιχου συνόλου, μείωση μόλις 0,7%, και όπως είναι γνωστόν οι έμμεσοι φόροι επιβαρύνουν περισσότερο τα χαμηλά εισοδήματα.
- Το 2009 τα φυσικά πρόσωπα κατέβαλαν το 74,2% του συνόλου των φόρων εισοδήματος φυσικών και νομικών προσώπων, ενώ το 2010 προβλέπεται να καταβάλουν το 76,4% του αντίστοιχου συνόλου. Από τις αλλαγές, δηλαδή, επιβαρύνονται περισσότερο τα φυσικά πρόσωπα και όχι οι επιχειρήσεις.
Και αν ακόμη ληφθούν υπόψη τα έκτακτα μέτρα -παρ' όλο από το προσχέδιο δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί η ακριβής επίπτωσή τους και πάλι -αν υπάρξει καν- οριακή θα είναι η ανακατανομή που θα επιτευχθεί.
Στο προσχέδιο δεν δίνεται η κατανομή των δαπανών του τακτικού προϋπολογισμού κατά υπουργείο και κατά συνέπεια δεν είναι δυνατόν να εκτιμηθεί αν και ποια ανακατανομή τους έγινε και, ιδιαίτερα, τι ποσοστά του ΑΕΠ αντιπροσωπεύει αυτή η ανακατανομή.
Σε ό,τι αφορά την κατανομή των δαπανών του προϋπολογισμού κατά κατηγορίες, επισημάνθηκε ήδη πιο πάνω ότι η περικοπή των επιχορηγήσεων των ασφαλιστικών φορέων είναι πιθανόν να αποδειχτεί ανέφικτη, στην περίπτωση που τα έσοδά τους δεν επαρκέσουν (όπως συνέβη φέτος) για την εκπλήρωση των υποχρεώσεών τους έναντι των ασφαλισμένων.
Στο ΕΚΑΣ (πλην συνταξιούχων του Δημοσίου) δεν προβλέπεται καμιά αύξηση το 2010 σε σχέση με το 2009. Θα παραμείνει, δηλαδή, στα 1.142 εκατ. ευρώ. Ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μειωθεί από 0,48% το 2009 στο 0,46% το 2010.
Τα επιδόματα πολυτέκνων προβλέπεται να αυξηθούν από 790 εκατ. ευρώ το 2009 στα 795 εκατ. ευρώ το 2010, αύξηση μόνο 0,6% έναντι αύξησης των μισθών κατά 3,5%. Ως ποσοστό, όμως, του ΑΕΠ τα επιδόματα αυτά, από 0,329% του ΑΕΠ το 2009 θα μειωθούν στο 0,326% το 2010. Και τα δύο αυτά χρόνια, δηλαδή, τα επιδόματα παραμένουν στο ασήμαντο αυτό ποσοστό, ενώ, όπως είναι γνωστό, το δημογραφικό είναι το μέγιστο εθνικό μας πρόβλημα.
Σε ό,τι αφορά το ΕΚΑΣ και τα επιδόματα των πολυτέκνων, μπορεί να προβληθεί το επιχείρημα ότι στις κατηγορίες αυτές του πληθυσμού θα δοθεί η έκτακτη βοήθεια που προβλέπεται στο προσχέδιο. Σε μηνιαία, όμως, βάση η βοήθεια αυτή είναι ασήμαντη σε σχέση με τις ανάγκες τους.
Ας ελπίσουμε ότι στο τελικό κείμενο του προϋπολογισμού 2010 θα υπάρξουν διορθώσεις που θα καθιστούν δικαιότερες και ρεαλιστικότερες τις προβλέψεις του.
* Ο Μανόλης Γ. Δρεττάκης είναι τέως: Αντιπρόεδρος της Βουλής, υπουργός και καθηγητής της ΑΣΟΕΕ
