Έντυπη Έκδοση

Νύχτες με ουρά

Ο ΜΑΓΟΣ ΤΣΙΤΟ

Για να διασκεδάσει την Αυτού Μεγαλειότητα τον Βασιλέα θα κάνει το νερό κρασί.

Τους βατράχους υπηρέτες. Τα σκαθάρια δικαστικούς. Και θα βγάλει έναν Υπουργό

από έναν αρουραίο. Υποκλίνεται, και ξεπετιούνται μαργαρίτες απ' τ'

ακροδάχτυλά του.

Κι ένα φλύαρο πουλί κάθεται στον ώμο του.

Εκεί.

Σκέψου κάτι άλλο, απαιτεί η Αυτού Μεγαλειότης ο Βασιλεύς.

Σκέψου ένα μαύρο αστέρι. Και σκέφτεται ένα μαύρο αστέρι.

Σκέψου στεγνό νερό. Και σκέφτεται στεγνό νερό.

Σκέψου ένα ποτάμι δεμένο με αχυρένια σκοινιά. Και το σκέφτεται.

Εκεί

Τότε σπεύδει ένας σπουδαστής και ζητά: Σκέψου ημίτονον άλφα μεγαλύτερο απ' το ένα.

Κι ο Τσίτο χλομιάζει και θλίβεται: Να τον συγχωρούνε πολύ. Το ημίτονο είναι

μεταξύ του συν ένα και του πλην ένα. Δεν γίνεται τίποτα μ' αυτό.

Κι αφήνει τη μεγάλη βασιλική αυτοκρατορία, ήσυχα υφαίνει τον δρόμο του

μέσα απ' το πλήθος των αυλικών, τραβάει για το σπίτι του σύντομα.

ποίημα του Τσεχοσλοβάκου Μίροσλαβ Χόλουμπ σε μετάφραση Ηλία Κυζηράκου. Το «θέμα» θα μπορούσε να είναι οι πολυσυζητημένες «κόκκινες γραμμές» στις πολιτικές διαπραγματεύσεις των πρόσφατων ημερών.

Λεπτομέρεια

«Δύο ηχογραφήσεις του ίδιου έργου αλλά με διαφορετικά τέμπι». Είναι δυνατόν να το ακούμε αυτό από το Γ' Πρόγραμμα από άνθρωπο που και μουσική ξέρει και ανήκει στους συνεργάτες του Τρίτου που εκφέρουν τον λόγο με κατά το μάλλον ή ήττον φυσιολογικό τρόπο; Το τέμπο, τα τέμπι; Αν δηλαδή έλεγε «με διαφορετικό τέμπο» θα έδειχνε ότι δεν ξέρει καλά την ιταλική; Κι αν υποχρεωνόταν να το γράψει στα ελληνικά, τι θα έκανε; Αν ήταν παραγωγός αλκοολούχας εκπομπής τι θα έλεγε; «Μέθυσαν σε διαφορετικά μπαρς με διαφορετικά ουίσκις;» Αλλά ας μη μετατοπιστούμε τόσο. Ας μείνουμε στα τέμπι και στα κοντσέρτι και στα λιμπρέτι. Γιατί αφού ο ενικός πέρασε καλώς ή κακώς στην ελληνική γλώσσα δεν αφήνουμε τη λέξη ήσυχη στον ενικό και να κοιτάξουμε να αποφύγουμε τον σκόπελο του εξελληνισμένου πληθυντικού; Γιατί βέβαια ούτε τα «τέμπα» μπορούμε να πούμε ούτε τα «τέμπη» να γράψουμε. Ο πληθυντικός έτσι κι αλλιώς μας έχει κατακλύσει, σημάδι ίσως της παγκοσμιοποίησης. Κάτω από τα ερείπια των σπιτιών μας θα θαφτούμε οσονούπω, λόγω επικίνδυνων καιρικών συνθηκών, και εμείς και οι περιουσίες μας και οι ζωές μας.

Νύχτες λοιπόν με ουρά

Αντώνης Σουρούνης, Νύχτες με ουρά η συλλογή των διηγημάτων του και Κώστας Μουζουράκης, Φίδια στον Σκορπιό, μυθιστόρημα, και τα δύο από τις εκδόσεις Καστανιώτη το 2010. Με ικανή, αλλά όχι ορατά αναγκαία διαφορά ηλικίας των συγγραφέων, δύο βιβλία πραγματικά απολαυστικά καίτοι με διαφορετικά «τέμπι» (ας μου συγχωρεθεί η ελαφριά ειρωνεία), γλωσσικό ύφος και διάθεση.

Κανένα από τα διηγήματα του Αντώνη Σουρούνη δεν υπερβαίνει τις τέσσερις σελίδες, παρόλο που η συλλογή πλησιάζει τις διακόσιες σαράντα. Αυτό δηλώνει ενσυνείδητη πρόθεση. Καιρό είχαμε να ευχαριστηθούμε λογοτεχνική βραχυλογία στην Ελλάδα εκτός του χώρου της ποίησης, στις περιπτώσεις που κι αυτή δεν υπέπεσε στον, ανθρώπινο, δεν λέω, πειρασμό «να το πω κι αυτό που διακαώς θέλω» ή «δεν το κόβω αυτό γιατί διακαώς το θέλω».

Η τέχνη μπορεί να είναι ευγενική εκδήλωση του ανθρώπινου πνεύματος, όπως και η καρδιά ευγενές όργανο, αλλά γι' αυτό ακριβώς χατίρια δεν κάνει. Ή μάλλον κάνει, αλλά όχι για πάρα πολύ, κι άμα σε παρατήσει, σε παρατάει οριστικά και στον δρόμο. Δεν είναι κατάστημα που μπαίνεις και παίρνεις ό,τι σου καπνίσει. Πρώτα απ' όλα, μπορεί να μη φτάνεις το ράφι όπου είναι τοποθετημένο το συγκεκριμένο προϊόν, και αν ζητήσεις τη βοήθεια της σκάλας και του υπαλλήλου, θα την έχεις, αλλά στη συνέχεια δεν είναι υποχρεωτικό ότι θα διαβάσεις και θα καταλάβεις τα συστατικά και την ημερομηνία λήξης. Μην παίρνετε εξαρχής μεγάλη συσκευασία γιατί μπορεί να μπουχτίσετε ή να παχύνετε αναίτια, και, αν δεν καταλάβετε ότι δεν σας αρέσει, ή αν πράγματι σας αρέσει, φροντίστε να παίρνετε μικρές δόσεις, δίκην αντιβίωσης, και ύστερα πηγαίνετε στον γιατρό, για να σας πει αν η αμυγδαλή σας επανήλθε στο φυσιολογικό της σχήμα και χρώμα. Οι παρενέργειες εντείνονται οπωσδήποτε από μια ηλικία και ύστερα, ακόμη και για όσους εξοικειωμένους ξεκίνησαν την αντιβίωση σε νεαρή ηλικία. Θα μου πείτε η τέχνη δεν είναι αντιβίωση. Ναι, αλλά ούτε η αρρώστια είναι.

Θα άξιζε τον κόπο τις περισσότερες φορές που ζητάνε από έναν καλλιτέχνη να ορίσει τι είναι αυτό ή εκείνο να απαντούσε τι δεν είναι αυτό ή εκείνο. Τα πολυβιταμινούχα σκευάσματα δεν είναι τέχνη. Κι αυτό το λέει ο ποδηλάτης παρόλον ότι σπάνια ασπάζεται το δόγμα του συμβολισμού και παρόλον ότι ένα οποιοδήποτε έργο τέχνης είναι πρώτα και κύρια ένα σύμβολο, μια μορφή συμβολική.

Ο Αντώνης Σουρούνης, καίτοι άξιος και καταξιωμένος μυθιστοριογράφος, είχε το κουράγιο και έκανε τον κόπο να περιοριστεί στις τρεις, τρεισήμισι σελίδες. Θέλει κόπο, θα μου πείτε; Ναι, άμα δεν σου λείπει η ικανότητα και έχεις όρεξη για μεγάλες διαδρομές και άμα το χειροκρότημα και η απολαβή είναι τότε ασφαλώς μεγαλύτερα, θέλει, τουλάχιστον, άλλου τύπου κουράγιο και επιστράτευση για λίγα μέτρα, όπως τα εκατό στους αγώνες δρόμου.

Φίδια στον Σκορπιό

Ο Κώστας Μουζουράκης διαθέτει σίγουρα ταλέντο, ακρίβεια και ζωντάνια στη γλωσσική του έκφραση, αίσθηση του σασπένς τύπου Ρέιμοντ Τσάντλερ, χιούμορ, κοινωνιολογικής ματιάς δυνατότητες, αίσθηση οικονομίας, γνώσεις πιθανότατα κατάστρωσης σεναρίου, οξεία παρατηρητικότητα, αγάπη για τη φύση διόλου ξενέρωτη, γνώσεις μουσικής διόλου ξενέρωτης. Ο ποδηλάτης, λάτρης του αστυνομικού μυθιστορήματος, διάβασε τα Φίδια στον Σκορπιό όχι σαν απλή μυθιστορία, γιατί μέσα στην πλοκή του βιβλίου ο Κώστας Μουζουράκης έχει κρύψει και «ηθικά» εξαγόμενα. Κυριολεκτικά, μάλιστα.

Ελάχιστα εδώ κι εκεί, κυρίως στο τέλος, ξεφεύγει αναίτια μια παραπάνω δόση συναισθηματισμού, αλλά το βιβλίο συνιστά ισχυρό αντίδοτο κατά της τηλεοπτικής τουλάχιστον θηριωδίας.

****************

ΠΑΡΑΜΥΘΙ

Εχτισε το σπιτάκι του

τα θεμέλιά του

τις πέτρες του

τους τοίχους του

τη στέγη του

το τζάκι του και τον καπνό

τη θέα του απ' το παράθυρο.

Εφτιαξε τον κήπο του

τον φράχτη του

το θυμάρι του

το σκουλήκι του

τη βραδινή δροσιά του.

Ξεχέρσωσε

ένα κομμάτι ουρανό πάνω απ' το κεφάλι του.

Και τύλιξε τον κήπο μες στον ουρανό

το σπίτι μες στον κήπο

κι όλα μαζί σ' ένα μαντίλι

και βγήκε μόνος

σαν αρκτική αλεπού

στην παγερή

ατέλειωτη

βροχή

μέσα στον κόσμο.

Ποίημα του Μίροσλαβ Χόλουμπ, μετάφραση του Σπύρου Τσακνιά.

Ολες οι στροφές του ποιήματος αυτού ξεκινούν με κεφαλαίο. Η τελευταία, με πεζό. Το επισημαίνει ο ποδηλάτης επειδή πιστεύει ότι συμβάλλει στην ενίσχυση της εντύπωσης ότι η ποίηση απαιτεί και λεπτομέρεια.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Πεντάλ