Έντυπη Έκδοση

Βιβλία από τους πάγκους των βιβλιοπωλείων

Στην ποικιλία της γύρης το μέλι το καλό

* Τζόναθαν Σάφραν Φόερ, Τρώγοντας ζώα, μτφρ.: Στέλλα Κάσδαγλη, εκδόσεις Μελάνι, σ. 368, ευρώ 22

Ενας πολυβραβευμένος αμερικανός συγγραφέας, που γεννήθηκε το 1977 στη Νέα Υόρκη, μας μεταφέρει με τον πλέον εναργή τρόπο τις απόψεις του για την κρεοφαγία και μας αναγκάζει να ξανασκεφτούμε όλες τις δικαιολογίες που λέμε στον εαυτό μας και στα παιδιά μας προκειμένου να αποσοβήσουμε αυτό το έγκλημα κατά της ζωής. Ας ακούσουμε τον ίδιον (μέσα από την προσεκτική απόδοση στη γλώσσα μας που φιλοτέχνησε η Στέλλα Κάσδαγλη): Μπιλ: Για μένα, από την εμπειρία μου, αυτή η στιγμή της σφαγής -και υποψιάζομαι ότι κάτι τέτοιο ισχύει και για τους περισσότερους κτηνοτρόφους με ευαισθησίες- είναι η στιγμή που καταλαβαίνεις τι σημαίνει πεπρωμένο και εξουσία. Γιατί εσύ το έχεις οδηγήσει αυτό το ζώο στον θάνατο. Είναι ζωντανό, κι εσύ ξέρεις πως όταν η πόρτα ανοίξει, θα μπει μέσα και τότε τελείωσε. Για μένα αυτή είναι η πιο δύσκολη στιγμή, η στιγμή που παίρνουν σειρά για το σφαγείο. Δεν ξέρω πώς ακριβώς να το εξηγήσω. Είναι η ένωση της ζωής και του θανάτου. Εκείνη τη στιγμή συνειδητοποιείς «Θεέ μου, θέλω στ' αλήθεια να ασκήσω την εξουσία μου και να μετατρέψω αυτό το υπέροχο ζωντανό πλάσμα σε εμπόρευμα, σε φαγητό;» (σ. 251). Οικολογικές ευαισθησίες κι αμείλικτα ερωτήματα που τίθενται επί τάπητος από τον Τζόναθαν Σάφραν Φόερ, συγγραφέα τού επίσης σημαντικού μυθιστορήματος Εξαιρετικά δυνατά και απίστευτα κοντά (εκδόσεις Μελάνι, 2009), το οποίο θεωρήθηκε από τη διεθνή κριτική ένα από τα σημαντικότερα βιβλία για τη μετά την 11/9 εποχή.

* Steven J. Dick, Ζωή σε άλλους κόσμους. Η διαμάχη του 20ού αιώνα για την ύπαρξη εξωγήινης ζωής, μτφρ.: Παναγιώτης Παπαχρήστου, εκδόσεις Κέδρος, σ. 478, ευρώ 25

Κι ένας από τους τρόπους για ν' αποφεύγουμε τα επείγοντα πλανητικά προβλήματά μας είναι να επινοούμε κάποιους «κακούς» εξωγήινους που συνωμοτούν να μας εξοντώσουν, να μας υποτάξουν ή να μας σκλαβώσουν, και κάποιους άλλους «καλούς» εξωγήινους που έρχονται τρέχοντας (τρόπος του λέγειν) για να μας σώσουν, λες και δεν είχαν τίποτα άλλο ενδιαφέρον να κάνουν στο σύμπαν το πλατύ, το απέραντο. Ενας διακεκριμένος και πολυγράφος Αμερικανός αστρονόμος, ο Steven J. Dick, έρχεται με αυτό το εξαιρετικής οξυδέρκειας πόνημά του να ανατρέξει στον εικοστό αιώνα και να διατρέξει όλες τις θεωρίες για την ύπαρξη ή μη εξωγήινης ζωής, να μιλήσει για τον καινοφανή επιστημονικό κλάδο της εξωβιολογίας και να μελετήσει το πώς επέδρασαν αυτές οι πρωτόγνωρες ιδέες στην Τέχνη, στη Λογοτεχνία, στην επίσημη Επιστήμη αλλά και στη λαϊκή φαντασία. Πριν από λίγο καιρό η NASA ανακοίνωσε επισήμως ότι βρέθηκε ένας μικροοργανισμός εξωγήινης προελεύσεως. Σε λίγες μέρες ακολούθησαν κι άλλες, λιγότερο επίσημες ανακοινώσεις κι αναμοχλεύσεις παλαιότερων θεωριών, εικασιών, φαντασιώσεων και τα λοιπά. Ενα είναι σίγουρο: ότι ο τρόπος που βλέπουμε τη Γη και την ύπαρξή μας πάνω σ' αυτήν έχει αλλάξει δραστικά από τον Μεσαίωνα, όταν η επίσημη Δυτική Καθολική Εκκλησία πίστευε (και διατεινόταν σοβαρά χωρίς να δέχεται αντίρρηση) ότι η Γη ήταν επίπεδη κι ότι αν πήγαινες πέρα από τις Δυτικές Ακτές της Ευρώπης θα έπεφτες στο Χάος (!). Τελικά, η διαμάχη για την ύπαρξη εξωγήινης ζωής μάς αναγκάζει να επανεξετάσουμε αυτά τα ίδια θεμέλια των γνώσεων και των πεποιθήσεών μας για μια εκτεταμένη γκάμα θεμάτων. Είτε επιλέγουμε τα μαθηματικά, τη θρησκεία, τη φιλοσοφία, τη φυσική, τις καλές τέχνες ή τις ανθρωπιστικές σπουδές, όλα αυτά, όταν θεωρηθούν μέσα στο πλαίσιο μιας εξωγήινης προοπτικής, αποτελούν μόνο μερικά παραδείγματα αυτού που ενδεχομένως αποτελεί μια περισσότερο γενική γνώση και πεποίθηση. Ολα αποκτούν ένα νέο νόημα αν η ζωή είναι διαδεδομένη στο σύμπαν - αλλά και αν δεν είναι. Ακόμα και αν δεν ανακαλυφθούν εξωγήινοι, μια επανεξέταση της γνώσης και των πεποιθήσεων τις οποίες θεωρούμε αυτονόητες, η οποία παρακινείται από την πιθανότητα ύπαρξης των εξωγήινων, είναι μια σημαντική κληρονομιά για το μέλλον μας από τις περισσότερο επίμονες διαμάχες του 20ού αιώνα. (σ. 461)

* Γεράσιμος Χυτήρης, Σημειώσεις ενός Κερκυραίου, εισαγωγή-επιμέλεια: Θεοδόσης Πυλαρινός, εκδόσεις Γαβριηλίδης, σ. 684, ευρώ 36,93

Ο Γεράσιμος Χυτήρης γεννήθηκε στο χωριό Κουραμάδες της Κέρκυρας, τον Φεβρουάριο του 1913 (σ. 9). Ανελλιπώς και απαραιτήτως από το 1945 και εξής, βρέθηκε στην πρωτοπορία της πνευματικής ζωής της Κέρκυρας, ασχολούμενος με την ποίηση, την πεζογραφία, την κριτική και το δοκίμιο, την τοπική ιστορία, την ιστορία της επτανησιακής μουσικής και του κερκυραϊκού θεάτρου, καθώς και τη λαογραφία, γράφοντας παράλληλα σε περιοδικά και κυρίως δημοσιογραφώντας τακτικά στα Κερκυραϊκά Νέα, αλλά και σε άλλες τοπικές εφημερίδες, επωνύμως ή ψευδωνύμως ως Ναυσίθοος (σ. 14). Πατέρας του καθηγητή στην Αγγλία Θεόδωρου και του ποιητή και πολιτικού Τηλέμαχου, τέκνα που απέκτησε από το γάμο με τη συγχωριανή του Γιάννα Χριστοδούλου Χυτήρη, αποδήμησε το 1997 ενόσω ήταν στην Υόρκη της Αγγλίας, όπου κι ετάφη. Το 2001 έγινε η ανακομιδή των οστών του στους Κουραμάδες, όπου εναποτέθηκαν στον τάφο της οικογένειας. Στην εισαγωγή του μνημειώδους αυτού τόμου, που υπογράφει ο επιμελητής του Θεοδόσης Πυλαρινός, διαβάζουμε: Ως ποιητής ο Χυτήρης εξέφρασε με ξεχωριστή σεμνότητα και λεπτούς υπαινιγμούς τον εσωτερικό του κόσμο, προβάλλοντας όχι τον ίδιο αλλά τα γεγονότα που αποτέλεσαν τα αίτια κρυστάλλωσης του κόσμου αυτού, τα αδιέξοδα, τις τραυματικές εμπειρίες, τις αιμάσσουσες μνήμες, τις πρακτικές και πνευματικές του ανησυχίες, τον τρόπο αναζήτησης μιας θέσης στον κόσμο, τις σχέσεις με τον συνάνθρωπο και τη θεώρηση του ανθρώπινου όντος και των υπαρξιακών προβλημάτων του (σ. 17). Η λαογραφία κίνησε εξίσου σοβαρά το ενδιαφέρον και τον ερευνητικό του ζήλο (σ. 27). Οι «Σημειώσεις ενός Κερκυραίου», λοιπόν, εκ των πραγμάτων αποδίδονται στη δημοσιογραφική δραστηριότητα του Χυτήρη. Και αυτό, γιατί τυπικά μεν υπάγονται στο χρονογραφικό είδος, αν συνυπολογίσει όμως ο αντικειμενικός κριτής το ιστορικό της δημιουργίας τους, την ουσία και την εσωτερική τους ενότητα, αποτέλεσαν συγκοινωνούντα δοχεία, η λειτουργία των οποίων οδήγησε ως επί το πλείστον σε μονογραφίες, λαογραφικού, λογοτεχνικού και ιστορικού περιεχομένου, ή σε κείμενα διά συγκολλήσεως αυτών των σημειώσεων, αναφερόμενων στην ιστορία -πάντοτε- της μουσικής, των τεχνών, της αρχιτεκτονικής, του θεάτρου και πολλών άλλων πνευματικών εκδηλώσεων ή επιστημών της γενέτειράς του της Κέρκυρας (σ. 31-32).

* Νίκος Παπανδρέου, Ερωτας υπό αίρεση και άλλα διηγήματα, εκδόσεις Καστανιώτη, σ. 272, ευρώ 16,88

Απολαυστικά διηγήματα, με χιούμορ και φιλάνθρωπο σαρκασμό, ελαφρώς σουρεαλιστικά αλλά απολύτως αληθοφανή μέσα στη μυθοπλαστική μεγέθυνση ελαττωμάτων και παθών, αισιόδοξα όμως, αφού δεν κρύβεται η ανάγκη του ατόμου να αγαπήσει και ν' αγαπηθεί, η επιθυμία του όντος να ζήσει πλέρια τη ζωή που του δώσανε να ζήσει. Ως δείγμα γραφής διαλέγω την αρχή του απολαυστικού διηγήματος «Η Παρθένα τιμά το όνομά της»: Ολοι γνώριζαν την Παρθένα, επειδή το έκανε με όλους. Με τα πιο αθώα αγόρια, τα πιο αγνά κορίτσια, με άντρες σαν τον Πάκια τον ακονιστή, τον Κοντοράση το ράφτη και τον Λιβάνη το χαλκωματή, ακόμα και με τη θεία της την Ερωφίλη, που της έφερνε μια φορά το μήνα περιοδικά από την Πάτρα. Ολοι σχεδόν, εκτός απ' τον πατέρα της, είχαν πλαγιάσει μαζί της, τι να κάνουν οι άνθρωποι; Το περασμένο Πάσχα, η μάνα της είχε κρατήσει ένα τσεκούρι πάνω απ' το κεφάλι της την ώρα που κοιμόταν, αλλά δεν είχε βρει τη δύναμη να το χρησιμοποιήσει. Είχε όμως το τσαγανό να της βάλει την άλλη μέρα ποντικοφάρμακο στο λαπά της. Η Παρθένα κρύφτηκε κάτω απ' το κρεβάτι της τρεις ολόκληρες μέρες, βήχοντας και φτύνοντας ώσπου να συνέλθει (σ. 199).

* Σταυρούλα Γ. Τσούπρου,Το παρακείμενο και η ... - (δια)κειμενικότητα ως σχόλιο στο πεζογραφικό έργο του Τάσου Αθανασιάδη (και στα 21 εγκιβωτισμένα ποιήματα του πεζογράφου), Ιδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη, Αθήνα 2009, σ. 920, ευρώ 35,34

Η διδακτορική διατριβή της γλωσσομαθούς φιλολόγου Σταυρούλας Γ. Τσούπρου, που γεννήθηκε το 1968 στην Αθήνα, σε μια ακόμα άψογη έκδοση της Νεοελληνικής Βιβλιοθήκης του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη. Το Πρώτο Μέρος της έρευνας, μακριά από το να λειτουργεί στο πλαίσιο μιας «απομονωτικής σημειωτικής», οδηγείται σταθερά προς μια «συνδυαστική σημειωτική», μέσω της μελέτης παρακειμενικών στοιχείων, όπως τα μότο, οι αφιερώσεις, οι υποσημειώσεις, ενώ το Δεύτερο Μέρος διευρύνει ακόμα περισσότερο την εμβέλεια του ερμηνευτικού σχήματος (για το οποίο η αρχική ιδέα δόθηκε από τις θέσεις τών Chatman και Rimmon - Kennan για την παρουσία του αφηγητή μέσα στο κείμενο), αφού ανοίγεται στους (κάποτε επικίνδυνα) αχανείς χώρους της Διακειμενικότητας (σ. 19-20).

* Γ. Μ. Σηφάκης, Μελέτες για το αρχαίο θέατρο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σ. 266, ευρώ 25,24

Ο ομότιμος καθηγητής Ελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρώην Alexander Onassis Professor of Greek του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (NYU), μετά τη μονογραφία του Aristotle on the Function of Tragic Poetry, που κυκλοφορεί επίσης από τις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, συγκέντρωσε σε αυτόν τον τόμο αναθεωρημένα άρθρα για το αρχαίο θέατρο και την από σκηνής διδασκαλία του στην αρχαιότητα, κείμενα που είχαν πρωτοδημοσιευθεί σε ξένα επιστημονικά περιοδικά και συλλογικούς τόμους. Οσον αφορά τις σύγχρονες και τις αρχαίες μεθόδους υποκριτικής, γράφει ο εμβριθής μελετητής: Δυσκολεύομαι να δεχτώ ότι ο Αριστοτέλης είχε προΐδει στην αρχαιότητα το λεγόμενο «method acting» του Στανισλάβσκι. Αυτό που πιστεύω είναι ότι εκείνο που εννοεί ο φιλόσοφος είναι πως ο ποιητής πρέπει να λαμβάνει υπ' όψιν ότι στην ίδια τη ζωή είναι που «χειμαίνει ο χειμαζόμενος και χαλεπαίνει ο οργιζόμενος αληθινώτατα»· γι' αυτό και πρέπει να υποδηλώνει ανάλογα τις μορφές συμπεριφοράς των χαρακτήρων που βρίσκονται σε κατάσταση πάθους («εν τοις πάθεσιν εισίν»), εγγράφοντάς τες, τρόπον τινά, στο κείμενο το οποίο θα ζωντανέψει αργότερα ο ηθοποιός που θα μιμηθεί τα πρόσωπα αυτά επί σκηνής (σ. 143). Οξυδερκείς παρατηρήσεις από έναν γνώστη του θέματος.

* Σμάρω Νικολαΐδου-Αραμπατζή, Η Λυκούργεια τετραλογία του Αισχύλου. Δοκιμή Ανασύνθεσης, πρόλογος: Ι. Πετρόπουλος, εκδόσεις Δημ. Ν. Παπαδήμα, σ. 115, ευρώ 13

Μερικά μόλις χρόνια μετά τη Λυκούργεια τετραλογία του ποιητή Πολυφράσμονα (467 π.Χ.) παρουσιάστηκε το ομώνυμο έργο του Αισχύλου στο αρχαίο θέατρο του Διονύσου κάτω από την Ακρόπολη (το 460 π.Χ). Η λέκτορας της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας τού ΔΠΘ, Σμάρω Νικολαΐδου-Αραμπατζή, επιχειρεί να ανασυνθέσει τα δραματικά επεισόδια από τα πενιχρά αποσπάσματα της αισχύλειας τετραλογίας που έφθασαν έως εμάς. Τα πολιτικά συμφραζόμενα της μακρινής εκείνης εποχής σχετίζονταν με το ενδιαφέρον της Αθηναϊκής συμμαχίας να ασκήσει επιρροή στην περιοχή του Παγγαίου και του Στρυμόνα. Η γνωστή από τον Ομηρο θεομαχία του Λυκούργου με τον Διόνυσο τοποθετείται από τον Αισχύλο στη χώρα των Ηδονών, ενώ συμπληρώνεται από τη θεομαχία του Ορφέα με τον Διόνυσο, που συνεπάγεται τον διαμελισμό του μουσικού ποιητή από τις βασσαρίδες μαινάδες της Θράκης. Και οι δύο αυτές διενέξεις συνδέονται με τη θρησκευτική διαμάχη του Διονύσου και του Απόλλωνα και την απόπειρα συμφιλίωσης των δύο θεών στην περιοχή της αρχαίας Θράκης. Η μελέτη αυτών των μύθων ίσως μας αφορά περισσότερο απ' όσο φανταζόμαστε, τώρα που η αρμονία της Λογικής και η παραφωνία των άλογων ενστίκτων συγκρούονται για άλλη μια φορά στην αρένα της Ιστορίας.

* Αγγελος Χανιώτης, Θεατρικότητα και δημόσιος βίος στον ελληνιστικό κόσμο, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σ. 360, ευρώ 27,26

Ιδού ένα σοβαρό μελέτημα που αφορά τη μετατροπή του δημόσιου βίου σε θέατρο, των δημόσιων προσώπων σε ηθοποιούς και των κοινωνικών συμπεριφορών σε τυποποιημένες «μάσκες» του συρμού. Φαινόμενα που παρατηρούμε στη σύγχρονη παρηκμασμένη (και στα «πρόθυρα» σοβαρής κρίσης) εποχή μας, είναι πιο αρχαία απ' ό,τι θα θέλαμε να πιστεύουμε, αφού τα ίδια κι απαράλλαχτα συνέβαιναν στην ελληνιστική εποχή. Μελετήστε το. Μας ενδιαφέρει. Κι όχι μόνον «επειδή η ιστορία επαναλαμβάνεται», αλλά επειδή η εξέλιξη του ανθρώπινου είδους δεν είναι τόσο ραγδαία όσο τα τεχνολογικά επιτεύγματά του.

* Fritz Graf, Η μαγεία στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα, απόδοση στα ελληνικά: Γιάννης Μυλωνόπουλος, επιστημονική επιμέλεια: Αγγελος Χανιώτης, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, σ. 366, ευρώ 25,24

Με την επιστημονική επιμέλεια του προηγούμενου συγγραφέα ακόμα ένα εμπεριστατωμένο πόνημα ενός εμβριθούς μελετητή, που καταδεικνύει σαφώς ότι από τα ελληνορωμαϊκά χρόνια (μέχρι και σήμερα ακόμα) οι άνθρωποι δεν είναι τόσο ορθολογιστές όσο θα περίμενε κανείς στον δυτικό λεγόμενο πολιτισμό μας.

* Μ. L. West καθηγητής Οξφόρδης, Αρχαία Ελληνική Μουσική, μτφρ.: Στάθης Κομνηνός, επιμέλεια: Κώστας Τσιταράκης, εκδόσεις Δ. Ν. Παπαδήμα 2010, γ' έκδοση, σ. 592 με 35 εικόνες εκτός κειμένου, σχήματα και πίνακες, ευρώ 47,71

Η μουσική, ο ρυθμός και η αρμονία έπαιζαν σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή, στην τέχνη και στην παιδεία των αρχαίων Ελλήνων. Αυτό το εύληπτο βιβλίο δεν απευθύνεται μόνο σε κλασικούς φιλολόγους και μουσικολόγους, αλλά σε κάθε έναν που θέλει να μάθει τις βασικές συνιστώσες αυτής της τέχνης, χωρίς να διαθέτει ειδικές γνώσεις. Αναλύονται τριάντα παραδείγματα της αρχαίας ελληνικής μουσικής που έχουν διασωθεί και παρουσιάζονται σε σύγχρονη μεταγραφή, με σχετικές εικόνες, διαφωτιστικούς πίνακες, σχήματα και διαγράμματα.

* Chris Widener, Ο άγγελος μέσα σου. Διδάγματα ζωής από τον Μιχαήλ Αγγελο, μτφρ.: Μάγδα Καραβιώτη, εκδόσεις Κριτική, σ. 160, ευρώ 14

Σε εποχές οικονομικής και πολιτισμικής κρίσης ανθούν φαινόμενα φυγής προς τα μέσα, σε εσωτερικά τοπία ασύλληπτης γαλήνης και αυτάρκειας. Αυτή η ενδοσκοπική στροφή δεν είναι αναγκαστικά παθογενής ή σύμπτωμα κάποιας παθολογικής κατάθλιψης (χωρίς όμως και να την αποκλείει). Τα βιβλία αυτογνωσίας και αυτοβελτίωσης γίνονται συχνά μπεστ-σέλερ και καλύπτουν με μεγάλους σωρούς τους πάγκους των βιβλιοπωλείων αλλά και τους υπαίθριους πάγκους των πολυσύχναστων πεζοδρομίων. Μην ξεχνάμε τα χιλιάδες αντίτυπα που πούλησε (και πουλάει) το βιβλίο της Doreen Virtue «Θεραπεία με τη βοήθεια των αγγέλων» (εκδόσεις Κρύων), όλα τα μεταφρασμένα βιβλία τού Deepak Chopra, όλα τα βιβλία και περιοδικά που αναφέρονται σε εναλλακτικές θεραπείες, και -βεβαίως- οι οδηγοί αυτογνωσίας, αυτοθεραπείας και επιβίωσης σε αυτόν το χαοτικό κόσμο που βρεθήκαμε να ζούμε. Ο Chris Widener είναι ιδρυτής της επιτυχημένης εταιρείας συμβούλων με τον εύγλωττο τίτλο Made of Success, που ασχολείται με την εκπαίδευση στελεχών επιχειρήσεων, έχει διδάξει στο Harvard Business School και το βιβλίο του αυτό έχει πουλήσει στις ΗΠΑ περισσότερα από 100.000 αντίτυπα. Το πρώτο κεφάλαιο με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Ανακάλυψε τον άγγελο μέσα σου» έχει ως motto: Κάθε άνθρωπος έχει την εκπληκτική ικανότητα να είναι βασιλιάς και πολεμιστής μαζί, να πιστεύει σε αξίες και να κατακτά τους στόχους του - γεμάτος ομορφιά και δύναμη.

* Ε. Ζάχος-Παπαζαχαρίου, Η λαϊκότητα στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο, εκδόσεις Φαρφουλάς, σ. 112, ευρώ 10,50

Ο διδάκτωρ Συγκριτικής Φιλολογίας της Σορβόνης Ε. Ζάχος-Παπαζαχαρίου, που γεννήθηκε στην Αθήνα από Πόντιους πρόσφυγες της Ανταλλαγής τού 1923, στο εμβριθές αυτό μελέτημά του ερευνά τόσο τα αίτια και τους λόγους παρακμής του παλιού καλού ελληνικού κινηματογράφου όσο και τις αιτίες της νοσηρής παθογένειας του «νέου» ελληνικού κινηματογράφου. Συγκεκριμένα, στις σελίδες 47-50 είναι ιδιαίτερα καυστικός στηλιτεύοντας πρόσωπα και καταστάσεις που ευθύνονται γι' αυτή την κατηφόρα. Η συνέχεια... επί χάρτου.

* Θεόδωρος Εξαρχος, Ελληνες ηθοποιοί. Ετος γέννησης από 1941 μέχρι 1950 Τόμος Α' (Α-Λ) - Τόμος Β' (Μ-Ω), προλογίζουν: Κώστας Γεωργουσόπουλος-Βασίλης Παπαβασιλείου, εκδόσεις Γκόνης, σ. 350 (α' τόμος) + σ. 764 (β' τόμος), ευρώ 63 (και οι δύο τόμοι).

Σε αυτό το εικονοστάσιο «επωνύμων αγίων» μιας τέχνης απατηλής, όπου «μετά την απομάκρυνσιν από το ταμείον ουδέν λάθος αναγνωρίζεται», περιδιαβαίνει ο αναγνώστης κοιτάζοντας φωτογραφίες οστεοφυλακίου -διαβάζοντας το αντίστοιχο συνοπτικό εργοβιογραφικό- και διαλογίζεται για τη ματαιότητα της πρόσκαιρης δόξας που χαρίζουν τα φώτα της ράμπας. Ο γνωστός ηθοποιός Θόδωρος Εξαρχος, που γεννήθηκε στην Κέρκυρα το 1930, τέλειωσε τη σχολή του Εθνικού Θεάτρου και πρωτοεμφανίστηκε στη σκηνή το 1951 με τον Θίασο της Κατερίνας Ανδρεάδη, αφού υπηρέτησε την υπόθεση του θεάτρου για περισσότερα από πενήντα χρόνια, καταθέτει σε αυτούς τους δύο τόμους, ως επιμύθιο μιας ζωής αφιερωμένης στην Τέχνη, ένα σημαντικό εργαλείο για θεατρολόγους, ηθοποιούς και ανθρώπους που αγαπούν το θέατρο. Μία απαστράπτουσα ψηφίδα μνήμης, μνημόσυνο για πεθαμένους και φόρος τιμής για τους ζωντανούς.

* Σπύρος Α. Γεωργίου, Συνθετογραφία, εκδόσεις Μανδραγόρας, σ. 61, ευρώ 6,03

Οπως οι βυζαντινοί μελωδοί συνέθεταν ύμνους στην Παναγία με την τεχνική του «κέντρωνα», δανειζόμενοι στίχους από το θρήνο της Αγαύης στις «Βάκχες» του Ευριπίδη, έτσι και ο Σπύρος Α. Γεωργίου, που γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε ανθρωπιστικές/κοινωνικές επιστήμες, «συνθετογράφει» απανθίζοντας λέξεις και φράσεις αγαπημένων του συγγραφέων που τις συνδέει με τρίστιχα χαϊκού δικής του εμπνεύσεως και κοπής: π.χ. Γυμνός παλεύω / να γράψω το όνειρο. / Τείχη οι λέξεις (σ. 24). Ενα ιδιότυπο «κολάζ», του οποίου η ανάγνωση δεν κυλάει πάντα απρόσκοπτα.

* Ρενάτα Δαλιανούδη, Μάνος Χατζιδάκις και λαϊκή παράδοση, Από το δημοτικό και το ρεμπέτικο στο «έντεχνο λαϊκό» τραγούδι, σειρά «Ελληνικά πρόσωπα», Εμπειρία εκδοτική, σ. 256, ευρώ 19,90

Σε αυτή τη μεταδιδακτορική μονογραφία που έχει συγγράψει η δρ Εθνομουσικολογίας του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών Ρενάτα Δαλιανούδη, κι αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τετραλογίας για το έργο και την προσφορά του Μάνου Χατζιδάκι στον ελληνικό πολιτισμό του 20ού αιώνα, εξετάζεται, με επιστημονικό τρόπο και μεθοδολογία, η διαλεκτική σχέση του αείμνηστου συνθέτη με την ελληνική μουσική παράδοση (δημοτικό, λαϊκό και ρεμπέτικο τραγούδι), μέσα από την πεντηκονταετή δημιουργική του πορεία στον κινηματογράφο, στο θέατρο, στο μπαλέτο και στη δισκογραφία. Η ελληνικότητα του Μάνου Χατζιδάκι τονίζεται ιδιαίτερα σε αυτό το πόνημα, καθώς και η ανάδυση (από τα τέλη κιόλας της δεκαετίας του 1940) του λεγόμενου «έντεχνου λαϊκού» τραγουδιού. Εκτός όμως από το νεοελληνικό μουσικό «γίγνεσθαι» η ερευνήτρια συγκρίνει τις κοινωνικοπολιτικές συγκυρίες της Ελλάδας με τις αντίστοιχες άλλων χωρών, που οδήγησαν στη δημιουργία ανάλογων αστικολαϊκών ειδών, όπως τα: flamenco, fado, tango, blues, jazz. Ο Μάνος Χατζιδάκις, εκτός από έλληνας συνθέτης ήταν και παγκόσμιος δημιουργός, κι αυτή η μελέτη συνεισφέρει τα μάλα στη σκιαγράφηση του ιδιαίτερου ταλέντου και της προσωπικότητάς του. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Στη στήλη
Από τους πάγκους των βιβλιοπωλείων