Έντυπη Έκδοση

Η ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ

Μαντάμ Μποβαρύ

Αν ο Γκουστάβ Φλομπέρ ήταν γιατρός σ' ένα νοσοκομείο, τον φαντάζομαι να έχει επιλέξει για τον εαυτό του, και εκ μέρους όλων των συναδέλφων του, το καθήκον να ενημερώνει τους συγγενείς ασθενούς με αθεράπευτη αρρώστια, σχετικά με το πόσο περίπου χρόνο ζωής έχει ακόμα μπροστά του.

Η εικόνα είναι τόσο έντονη που τη βλέπω σαν μια ξεχωριστή ιστορία με ήρωα ένα νέο είδος ψυχωτικής προσωπικότητας. Ενα είδος σύγχρονης μοιρολογίστρας, που νιώθει την ανάγκη να συμπαρασταθεί στους συγγενείς, αλλά και την ίδια στιγμή να τονίσει, μ' έναν δικό του τρόπο, την κατάσταση των πραγμάτων, και τη σημασία του αναπόφευκτου. Στο πιο διάσημο μυθιστόρημά του, Μαντάμ Μποβαρύ, (εκδόσεις «Ελευθεροτυπία», μετάφραση Κων. Θεοτόκη), εξετάζει κλινικά την ασφαλέστερα ανίατη απ' όλες τις αρρώστιες. Δεν είναι ο αδιέξοδος έρωτας της ηρωίδας, δεν είναι τα όνειρά της για κάτι καλύτερο. Είναι η γνώση. Ερωτεύεται, ταξιδεύει με τη φαντασία της, παθιάζεται, διεκδικεί, αλλά την ίδια στιγμή έχει πλήρη συνείδηση των ορίων. Το κείμενο αυτό γράφτηκε για να μας θυμίζει, σιωπηλά και σταθερά, τις κόκκινες γραμμές της ζωής. Χαράκτηκαν από τότε που υπάρχει κόσμος και, με το πέρασμα του καιρού, αυτό που κερδίσαμε είναι μια κάποια σχετική στρογγυλοποίησή τους. Πιο εύκολα παραβιάζονται διάφορα σύνορα στον πλανήτη (και χαράζονται νέοι χάρτες) απ' ό,τι αυτές. Επιφανειακά υπάρχει μεγάλη κινητικότητα. Πολλά ταμπού στις σχέσεις των ανθρώπων έχουν πάψει να υφίστανται και είναι απορίας άξιον πώς η περίφημη κοινωνία εξακολουθεί να ασκεί μια τόσο έντονη ψυχολογική βία στα μέλη της. Μπορεί κανείς να παραβιάζει τους άγραφους κανόνες της, να βρεθεί έξω από κάθε είδους μαντριά και να βρει την ησυχία του, που λέει ο λόγος, όμως η κοινωνική ηχορύπανση είναι μόνιμη πάνω απ' το κεφάλι του, ειδικά όταν έχει να κάνει με ερωτικές συμπεριφορές και κυρίως γυναικείες. Μια γυναίκα που εγκαταλείπει τον άντρα της για να πάει με κάποιον άλλο, δεν πληρώνει μόνο το κόστος προς τον προηγούμενο, αλλά και προς τον καινούριο. Ο εραστής τής ηρωίδας αποδείχτηκε πιο άγρια θηλιά από τον σύζυγο. Και είναι πράγματι εντυπωσιακό το πώς πολλοί άντρες σήμερα συμπεριφέρονται με τον ίδιο τρόπο, όπως τους σκιαγράφησε ο συγγραφέας ενάμιση αιώνα πιο πίσω.

Η Εμμα παλεύει να σωθεί, έστω αδέξια και επιπόλαια, όμως ο εραστής είναι ήδη λοβοτομημένος, όπως και πολλές περιπτώσεις που μπορείτε να δείτε σήμερα γύρω σας. Τι βλέπει στο πρόσωπο της Εμμας; «Η γοητεία του καινούριου πέφτοντας σιγά σιγά σαν ένα φόρεμα, άφηνε να φαίνεται η γύμνια της αιώνιας μονοτονίας του αισθήματος, που είχε πάντοτε τα ίδια σχήματα, την ίδια φρασεολογία. Ο τόσο πρακτικός αυτός άνθρωπος δεν μπορούσε να ξεχωρίσει τη διαφορά των αισθημάτων, κάτω από την ομοιότητα των εκφράσεων...». Με σαδομαζοχιστική ικανοποίηση, ο συγγραφέας ξετυλίγει σιγά σιγά το κουβάρι της καταρράκωσης των ηρώων του. Τόσο που το βιβλίο αυτό, όσο αξεπέραστο κι αν είναι, την ίδια στιγμή είναι εντελώς ασήκωτο. Είναι γραμμένο χωρίς την παραμικρή ρομαντική διάθεση, η οποία όμως είναι εξίσου ανυπόφορη, όσο και η ψυχρή προσέγγιση των ηρώων του έργου. Το έργο θα μπορούσε να είναι μια συρραφή από ρεπορτάζ επαρχιακών εφημερίδων της εποχής ή από γράμματα ανώνυμων αναγνωστών. Υπάρχουν όμως και κάποιες λιγοστές στιγμές που ο συγγραφέας δεν μπορεί να αποφύγει να αγκαλιάσει την ηρωίδα του, να γίνει ένα μ' αυτήν. «Το θλιβερότερο -σκεφτόταν η Εμμα- είναι να περνά κανείς μια ζωή ανώφελη σαν τη δική μου. Αν οι πόνοι μας είχαν κάποια αξία, μπορούσαν να είναι χρήσιμοι σε κάποιον άλλο, τότε, τουλάχιστον, η ιδέα της θυσίας θα παρηγορούσε».

Ο Φλομπέρ προειδοποιεί λοιπόν. Και σ' αυτήν την προειδοποίηση εξαντλείται όλη η ανθρωπιά του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία