Έντυπη Έκδοση

Αγοράζοντας Ανώτατη Εκπαίδευση

Η πρόταση του πρώην υπουργού Παιδείας, Ευριπίδη Στυλιανίδη (ένας ακραίος νεοφιλελεύθερος και ολέθριος εχθρός της δημόσιας εκπαίδευσης, που το βράδυ της δολοφονίας του Αλέξη Γρηγορόπουλου πήγε να διασκεδάσει στα μπουζούκια), περί «μετοχοποίησης» των δημόσιων πανεπιστημίων φαίνεται να εξέπληξε την πανεπιστημιακή κοινότητα, αλλά δεν θα έπρεπε.

Ο νεοφιλελευθερισμός νομιμοποιεί, κυρίως στην Ανώτατη Εκπαίδευση, την κουλτούρα του σκληρού ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα αποκαθηλώνει κάθε έννοια αλληλεγγύης, συνεργασίας και κοινωνικής υποχρέωσης (φωτ. Λάμπης Παπαδόπουλος) Ο νεοφιλελευθερισμός νομιμοποιεί, κυρίως στην Ανώτατη Εκπαίδευση, την κουλτούρα του σκληρού ανταγωνισμού, ενώ παράλληλα αποκαθηλώνει κάθε έννοια αλληλεγγύης, συνεργασίας και κοινωνικής υποχρέωσης (φωτ. Λάμπης Παπαδόπουλος) Η αποδόμηση του δημόσιου πανεπιστημίου βρίσκεται υπό εξέλιξη εδώ και χρόνια, με την ενεργό συμμετοχή και των δύο κομμάτων που κατέστρεψαν οικονομικά τη χώρα και μετέτρεψαν την πολιτική κουλτούρα σε ενορχηστρωμένο σχέδιο εξαπάτησης του ελληνικού λαού και σε ληστρική επέλαση στο δημόσιο κορβανά.

Η Ανώτατη Εκπαίδευση δέχεται τρομερές πιέσεις για υποταγή στη λογική της αγοράς από την εγκαθίδρυση του νεοφιλελευθερισμού ως η κυρίαρχη ιδεολογία στη μετακομμουνιστική εποχή. Στην καρδιά του νεοφιλελεύθερου οράματος είναι μια κοινωνική και παγκόσμια τάξη πραγμάτων βασισμένη στην προτεραιότητα της εταιρικής ισχύος, των ελεύθερων αγορών, στην απελευθέρωση των δημόσιων υπηρεσιών.

Ταξικό «πείραμα»

Στο κοινωνικό πείραμα του νεοφιλελευθερισμού, η Ανώτατη Εκπαίδευση αποτελεί ιδιαίτερο στόχο, όπως υπογραμμίζει εδώ και τουλάχιστον τρεις δεκαετίες ο κορυφαίος θεωρητικός της κριτικής παιδαγωγικής, Henry Α. Giroux, καθηγητής από το 2005 στην έδρα «Global Television Network» της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο McMaster του Καναδά και πρώην κάτοχος (από το 1992 έως το 2005) πανεπιστημιακής έδρας στο Πολιτειακό Πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια, με συγγραφικό έργο που ξεπερνά τα 50 βιβλία και άπειρο αριθμό άρθρων.

Οπως τονίζει σε πρόσφατη ανταλλαγή απόψεων που είχαμε για το θέμα με το οποίο καταπιάνεται αυτή την εβδομάδα η στήλη, «ο νεοφιλελευθερισμός είναι μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου για την αποκατάσταση της ταξικής εξουσίας και την εδραίωση της ταχείας συγκέντρωσης του κεφαλαίου. Πρόκειται για ένα πολιτικό, οικονομικό και πολιτικό εγχείρημα που αποτελεί ιδεολογία, τρόπο διακυβέρνησης και μορφή δημόσιας παιδαγωγικής». Και συνεχίζει:

«Ως ιδεολογία, ο νεοφιλελευθερισμός εκλαμβάνει την επιδίωξη του κέρδους ως την ουσία της δημοκρατίας, αντιλαμβάνεται την κατανάλωση ως τη μόνη λειτουργική μορφή της ιδιότητας του πολίτη, διακατέχεται από μια παράλογη πίστη στις δυνάμεις της αγοράς για την επίλυση όλων των προβλημάτων και τη θεωρεί πρότυπο για τη διάρθρωση όλων των κοινωνικών σχέσεων. Ως τρόπος διακυβέρνησης, παράγει ταυτότητες, υποκείμενα και τρόπους ζωής χωρίς κρατικές ρυθμίσεις, καθοδηγούμενα από την ηθική της επιβίωσης του ισχυρότερου, βασισμένα στην ιδέα του ελεύθερου κτητικού ατόμου και αφοσιωμένα στο δικαίωμα των κυρίαρχων ομάδων και θεσμών να συσσωρεύουν πλούτο μέσα από μια διαδικασία ξεκομμένη από θέματα δεοντολογίας και κοινωνικού κόστους. Ως πολιτική και πολιτικό εγχείρημα, ο νεοφιλελευθερισμός είναι δεσμευμένος με την ιδιωτικοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, το ξεπούλημα των κρατικών λειτουργιών, την απορύθμιση των χρηματοοικονομικών και της αγοράς εργασίας, την κατάργηση του κράτους πρόνοιας και των συνδικάτων, την απελευθέρωση του εμπορίου αγαθών και επενδυτικών κεφαλαίων, καθώς και την αγοραιοποίηση και εμπορευματοποίηση της κοινωνίας. Ως μορφή δημόσιας παιδαγωγικής και πολιτιστικής πολιτικής, ο νεοφιλελευθερισμός ερμηνεύει όλες τις διαστάσεις της ζωής από την άποψη της λογικής της αγοράς. Μία από τις συνέπειες είναι ότι ο νεοφιλελευθερισμός νομιμοποιεί την κουλτούρα της βαναυσότητας και της σκληρής ανταγωνιστικότητας και διεξάγει πόλεμο κατά των δημόσιων αξιών και των δημόσιων σφαιρών που αμφισβητούν την κυριαρχία και την ιδεολογία του κεφαλαίου. Συντρίβει τα δημοκρατικά θεμέλια της αλληλεγγύης, υποβαθμίζει τη συνεργασία και "σκίζει" όλες τις μορφές κοινωνικής υποχρέωσης».

Οικονομική ελίτ

Ο νεοφιλελευθερισμός είναι η επικίνδυνη ιδεολογία της εποχής μας, επειδή, όπως εξηγεί ο Henry Giroux, «δημιουργεί ένα πολιτικό τοπίο που καταστρέφει το κοινωνικό κράτος, την κοινωνική προστασία, την ίδια τη δημοκρατία. Ως θέατρο βαναυσότητας, παράγει τεράστια ανισότητα πλούτου και εισοδήματος, τοποθετεί την πολιτική εξουσία στα χέρια της άρχουσας οικονομικής ελίτ, καταστρέφει όλα τα απομεινάρια του κοινωνικού συμβολαίου και βλέπει όλο και περισσότερο αυτούς που περιθωριοποιούνται λόγω κοινωνικής τάξης, φυλετικής προέλευσης, αναπηρίας και ηλικίας ως περιττά όντα, που πρέπει να τα διαχειριστεί κανείς όπως τα απόβλητα. Μεσολαβεί για την αποσυναρμολόγηση της δημοκρατίας και στηρίζει την ανάδειξη ενός κράτους-τιμωρού με την ποινικοποίηση των κοινωνικών προβλημάτων και τη διακυβέρνηση μέσω ενός συμπλέγματος ελέγχου της εγκληματικότητας. Επίσης, αποκόβει τα οικονομικά και τις αγορές από τη δημόσια συζήτηση περί κοινωνικών υποχρεώσεων και κοινωνικού κόστος. Τα αποτελέσματα είναι ορατά παντού γύρω μας - από οικολογικές καταστροφές και εκτεταμένη οικονομική εξαθλίωση έως τις αυξανόμενες τάσεις εγκλεισμού για μεγάλα τμήματα του πληθυσμού». Και συνεχίζει:

«Η γλώσσα του κτητικού ατομικισμού αντικαθιστά τώρα την έννοια του δημόσιου αγαθού και όλων των μορφών αλληλεγγύης που δεν ευθυγραμμίζονται με τις αξίες της αγοράς. Σύμφωνα με το νεοφιλελευθερισμό, η κοινωνική διάσταση είναι μορφή παθολογίας. Καθώς τα μελήματα περί δημόσιου συμφέροντος καταρρέουν στον ηθικά κενό λάκκο των ιδιωτικών οραμάτων και του στενού ατομικού συμφέροντος, οι γέφυρες μεταξύ ιδιωτικής και δημόσιας ζωής αποσυναρμολογούνται, καθιστώντας σχεδόν αδύνατο να προσδιοριστεί το πώς συνδέονται τα ατομικά προβλήματα με ζητήματα ευρύτερου δημόσιου περιεχομένου. Οι μακροπρόθεσμες επενδύσεις έχουν αντικατασταθεί τώρα από βραχυπρόθεσμα κέρδη, ενώ η συμπόνια και το ενδιαφέρον για τους άλλους θεωρούνται αδυναμίες. Ο νεοφιλελευθερισμός στραγγίζει τα δημόσια ταμεία και τροφοδοτεί τους πλούσιους. Τέλος, καταργεί τους θεσμούς που στόχο είχαν την εξάλειψη του ανθρώπινου πόνου, την προστασία του περιβάλλοντος, το δικαίωμα συνδικαλιστικοποίησης των εργαζομένων και τις κοινωνικές διατάξεις».

Οσον αφορά την εμμονή του νεοφιλελευθερισμού με την ιδιωτικοποίηση της Ανώτατης Εκπαίδευσης, οι λόγοι έχουν να κάνουν με τον ίδιο το ρόλο και την ιστορική αποστολή του πανεπιστημίου. Το ιδανικό του πανεπιστημίου ως τόπου/χώρου σκέψης, προώθησης διαλόγου και εναλλακτικών μορφών οργάνωσης της ανθρώπινης κοινωνίας αποτελεί απειλή για τη νεοφιλελεύθερη μορφή διακυβέρνησης, ενώ την ίδια στιγμή γίνεται αντιληπτό από τους αποστόλους του νεοφιλελευθερισμού ότι αποτελεί πεδίο για παραγωγή κέρδους.

Δημόσιες αξίες

Στο πλαίσιο αυτό, ο Henry Giroux θεωρεί υψίστης σημασίας τη συνειδητοποίηση εκ μέρους του ευρέος κοινού (αλλά και πολλών μελών, δυστυχώς, της ίδιας της πανεπιστημιακής κοινότητας) ότι η «Ανώτατη Εκπαίδευση αποτελεί μια δημοκρατική δημόσια σφαίρα, ένα χώρο στον οποίο η εκπαίδευση δίνει τη δυνατότητα στους φοιτητές να αναπτύξουν μια έντονη αίσθηση δικαιοσύνης, να χρησιμοποιήσουν τις κριτικές και αναλυτικές τους ικανότητες και να καλλιεργήσουν μια ηθική ευαισθησία μέσω της οποίας μαθαίνουν να σέβονται τα δικαιώματα των άλλων. Η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση έχει την ευθύνη όχι μόνο για την αναζήτηση της αλήθειας, ανεξάρτητα από το πού μπορεί να οδηγήσει, αλλά και να εκπαιδεύσει τους φοιτητές για τις ευθύνες του σύγχρονου πολίτη. Η Τριτοβάθμια Εκπαίδευση είναι μία από τις λίγες δημόσιες σφαίρες όπου η γνώση, οι αξίες και η μάθηση προσφέρουν μια γεύση από την υπόσχεση της παιδείας να ενισχύσει και να στηρίξει τις δημόσιες αξίες και αρετές, να θρέψει την ελπίδα για μια καλύτερη κοινωνία, να δεσμευθεί γύρω από το όραμα μιας ουσιαστικής δημοκρατικής τάξης πραγμάτων».

Ολα αυτά, φυσικά, όπως έχει υπογραμμίσει άπειρες φορές ο Henry Giroux, χωρίς τη μετατροπή της «πολιτικής» εκπαίδευσης σε πολιτικοποιημένη εκπαίδευση, που αποτελεί, σε τελική ανάλυση, υπονόμευση του οράματος για συμμετοχική δημοκρατία και μια κοινωνία υπεύθυνων πολιτών.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Στη στήλη
Ιδεογραφήματα
Τελευταίες ειδήσεις στην κατηγορία Ελλάδα
Τι είναι η Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής - Υπερκινητικό́τητας και πώς μπορούμε να την αντιληφθούμε
Σε ψηφιακή μορφή όλα τα δικαιολογητικά στα κτηματολογικά γραφεία
Αναβρασμός στην Κρήτη για τα χημικά
Απολυμένοι ΕΡΤ: «Yποδοχή» Καψή στην Πάτρα
Δεύτερος μαθητής κατήγγειλε ότι δέχθηκε απειλές από χρυσαυγίτες