Έντυπη Έκδοση

ΣΑΪΜΟΝ ΤΙΛΦΟΡΝΤ (οικονομολόγος στο Κέντρο Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης, CER)

«Οι Γερμανοί είναι οι πλέον κερδισμένοι από το ευρώ»

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ του ευρώ εξαρτάται απόλυτα από την περαιτέρω ενοποίηση της Ευρώπης, υποστηρίζει ο Σάιμον Τίλφορντ. Ο κορυφαίος οικονομολόγος και στέλεχος του Κέντρου Ευρωπαϊκής Μεταρρύθμισης, της μεγαλύτερης βρετανικής δεξαμενής σκέψης για ευρωπαϊκά ζητήματα, αποδίδει σοβαρές ευθύνες για την εξέλιξη της κρίσης στη γερμανική ηγεσία. Διερωτάται μάλιστα γιατί ο γερμανικός λαός δεν έχει ενημερωθεί ότι η χώρα τώρα είναι ο μεγαλύτερος κερδισμένος από τη νομισματική ένωση. Οσον αφορά την Ελλάδα, πιστεύει ότι πολύ απλά «δεν βγαίνουν τα νούμερα» και η χώρα μας θα αναγκαστεί αργά ή γρήγορα να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της.

Πιστεύετε ότι η Ελλάδα θα αναγκαστεί τελικά να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της;

Ναι, πιστεύω ότι είναι αναπόφευκτο. Δεν βγαίνουν τα νούμερα. Εάν η ελληνική οικονομία μπορούσε να περάσει πολύ γρήγορα σε φάση ισχυρής ανάπτυξης, τότε θα μπορούσε κανείς να ελπίζει ότι κάπως ίσως να βγουν τα νούμερα ώστε να υποστηριχθεί μέρος του χρέους. Δεδομένου, όμως, ότι οι προοπτικές της οικονομίας είναι πολύ κακές αφού προβλέπεται μεγάλη συρρίκνωση φέτος και τα επόμενα δύο έτη φαίνεται ότι θα είναι το λιγότερο δύσκολα, δεν μπορώ να φανταστώ πώς η οικονομία θα μπορέσει να υποστηρίξει αυτόν τον όγκο χρέους.

Το ερώτημα αυτή τη στιγμή, κατά την άποψή μου, δεν είναι αν θα υπάρξει αναδιάρθρωση αλλά πότε και πόσο μεγάλη, δηλαδή τι απώλειες θα έχουν οι επενδυτές και ποιοι επενδυτές θα πληγούν.

Θεωρείτε ότι η ελληνική κυβέρνηση πρέπει να προχωρήσει σε αναδιάρθρωση το συντομότερο δυνατόν, ή να περιμένει;

Νομίζω ότι από την ελληνική σκοπιά, υπάρχει η περίπτωση η χώρα να μπαίνει σε μία ολοένα και βαθύτερη μαύρη τρύπα, προσπαθώντας να κάνει το ανέφικτο εφικτό με το πρόγραμμα που προσπαθεί να εφαρμόσει. Υπό αυτή την έννοια, λοιπόν, ναι, πιστεύω ότι αξίζει να αξιολογηθεί το ενδεχόμενο άμεσης αναδιάρθρωσης. Το λέω αυτό γιατί διαβλέπω το ρίσκο η ελληνική κυβέρνηση να καταβάλει τιτάνιες προσπάθειες με μεγάλο κόστος για την κοινωνική συνοχή για να καταφέρει κάτι που τελικά δεν μπορεί να συμβεί.

Αυτή η προσέγγιση στο πρόβλημα έχει ακουστεί τόσο στην Αθήνα όσο και στις Βρυξέλλες. Γιατί πιστεύετε ότι η Ε.Ε. και η ελληνική κυβέρνηση δεν υποστηρίζουν αυτή τη στρατηγική;

Το ρίσκο είναι προφανώς η εξάπλωση του προβλήματος σε άλλες χώρες. Σε περίπτωση που η Ελλάδα προχωρήσει σε αναδιάρθρωση του χρέους της είναι απολύτως ορατός ο κίνδυνος οι επενδυτές να αρχίσουν να στοιχηματίζουν μαζικά ότι θα ακολουθήσουν και άλλες χώρες της ευρωζώνης. Θα μπορούσε βέβαια κανείς να πει ότι, ειδικά στην περίπτωση της Πορτογαλίας, μία τέτοια εξέλιξη είναι άσχετη από την Ελλάδα και εξίσου αναπόφευκτη. Η Πορτογαλία έχει ποιοτικά διαφορετικό πρόβλημα, υπό την έννοια ότι δεν έχει μόνο μεγάλο δημόσιο χρέος αλλά και ιδιωτικό. Αρνητικές εξελίξεις στη Λισαβόνα θα αναγκάσουν την πορτογαλική κυβέρνηση να αναλάβει το χρέος μέρους του ιδιωτικού τομέα, σε περίοδο οικονομικής συρρίκνωσης, και το αποτέλεσμα θα είναι πολύ δυσάρεστο.

Θα μπορούσε όμως κανείς να επισημάνει ότι η Ελλάδα έχει πρόσβαση σε μεγάλο δάνειο από την Ε.Ε. και το ΔΝΤ, ενώ και στις Βρυξέλλες το ταμείο των 750 δισ. ευρώ είναι ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό για την υποστήριξη των προβληματικών οικονομιών της ευρωζώνης. Δεν βοηθούν αυτοί οι πόροι;

Βοηθούν τη ρευστότητα, φυσικά. Ομως δεν βελτιώνουν το ουσιαστικό πρόβλημα, που είναι αυτό της δανειακής φερεγγυότητας.

Εχετε δει τα μέτρα τα οποία εφαρμόζει η ελληνική κυβέρνηση. Πιστεύετε ότι αυτά μπορεί να αποτρέψουν τη χρεοκοπία και να βοηθήσουν την ανάπτυξη;

Κάποια από αυτά τα μέτρα μακροπρόθεσμα θα ενισχύσουν την παραγωγικότητα. Δεν νομίζω ότι θα βρείτε πολλούς οικονομολόγους να σας πουν ότι, μακροπρόθεσμα πάντα, κάποια μέτρα θα έχουν πολύ θετικό αντίκτυπο στην ελληνική οικονομία. Ομως οι μακροπρόθεσμες εξελίξεις αυτή τη στιγμή είναι σε μεγάλο βαθμό άσχετες με αυτά που συζητάμε. Αυτό που έχει σημασία είναι το άμεσο και το μεσοπρόθεσμο. Η Ελλάδα χρειάζεται άμεσα και μεσοπρόθεσμα ανάπτυξη. Αν δεν μπορεί να την επιτύχει, τότε τα δημοσιονομικά της προβλήματα γίνονται μη διαχειρίσιμα.

Τα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας που λαμβάνονται σχεδόν σε όλη την Ευρώπη θα κάνουν διαφορά;

Τα μέτρα περιστολής δαπανών και αύξησης φορολογικών εσόδων είναι αναπόφευκτα. Οι κυβερνήσεις αυτές δεν έχουν επιλογή. Παρ' όλα αυτά, δεν πιστεύω ότι τα μέτρα από μόνα τους θα μπορέσουν να βάλουν σε σταθερή βάση τη συμμετοχή των χωρών αυτών στην ευρωζώνη. Αν δεν μπορούν αυτές οι οικονομίες να αναπτυχθούν, τα μέτρα δεν συνεισφέρουν τίποτα.

Ξέρουμε τι θα σήμαινε αποχώρηση μιας χώρας από το ευρώ;

Κατ'αρχήν κάτι τέτοιο θα μπορούσε να συμβεί μόνο ως προϊόν διαπραγμάτευσης της χώρας με τις υπόλοιπες 15. Κατά την άποψή μου η μόνη χώρα που μπορεί να φύγει από την ευρωζώνη χωρίς να καταρρεύσει το τραπεζικό της σύστημα είναι η Γερμανία, ίσως ακόμα και η Ολλανδία. Καμία άλλη οικονομία, ούτε καν η γαλλική, δεν θα μπορούσε να ανακοινώσει ότι φεύγει από την ευρωζώνη χωρίς να διαλυθεί ο τραπεζικός της τομέας.

Αρα ποιες είναι οι προοπτικές του ευρώ;

Κατά την άποψή μου, δεν υπάρχει τρόπος βιώσιμης συνέχισης του ευρώ χωρίς περαιτέρω ενοποίηση. Φοβάμαι, όμως, ότι οι απανωτές κρίσεις σε κράτη-μέλη, τα μεγάλα πακέτα στήριξης και ο φόβος για την ανεξαρτησία της ΕΚΤ υποσκάπτουν τη θέληση χωρών όπως η Γερμανία να υποστηρίξουν την περαιτέρω ενοποίηση, η οποία θα αποδειχθεί αναπόφευκτη. Το αποτέλεσμα νομίζω θα είναι ότι θα ρίξουμε πολλά χρήματα στο τραπέζι χωρίς όμως να αντιμετωπίσουμε τα δομικά προβλήματα του ευρώ, με αποτέλεσμα να πληγεί η συνοχή της ένωσης.

Την περασμένη εβδομάδα, πάντως, ο Ολι Ρεν και ο Ντομινίκ Στρος Καν επεσήμαναν αυτό που λέτε, ότι πρέπει να υπάρξει περαιτέρω ενοποίηση για να επιβιώσει το νόμισμα. Τι σταματά τη Γερμανία από το να υποστηρίξει αυτή τη διαδικασία;

Οι περισσότεροι Γερμανοί, και δυστυχώς ανάμεσά τους και μέλη της πολιτικής και οικονομικής ελίτ της χώρας, δεν φαίνεται να αντιλαμβάνονται ότι η Γερμανία είναι ο μεγαλύτερος κερδισμένος από το ευρώ. Ο μόνος λόγος που συνεχίζει, έστω και ασθενικά, να αναπτύσσεται είναι οι εξαγωγές και ο μεγάλος όγκος των εξαγωγών είναι προς την Ε.Ε. Για κάποιο λόγο όμως η κοινή γνώμη φαίνεται να πιστεύει ότι η νομισματική ένωση είναι ακόμα μία περίπτωση που η Γερμανία θυσιάζει το συμφέρον της για την Ευρώπη και ότι, σαν να μην έφτανε αυτό, τώρα έρχονται άλλα μέλη και ζητούν χρήματα.

Αντιλαμβάνομαι γιατί μπορεί ο λαός να εκνευρίζεται με τις εξελίξεις, ειδικά δεδομένου ότι δεν τις κατανοεί, όμως είναι ξεκάθαρο πλέον ότι το πρόβλημα δεν είναι ελληνικό ή νοτιοευρωπαϊκό. Δυστυχώς, στη Γερμανία έτσι παρουσιάζεται. Η μεγαλύτερη αποτυχία των γερμανών πολιτικών και των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης εκεί είναι ότι δεν εξηγούν στον μέσο πολίτη πώς και πόσο έχει επωφεληθεί η χώρα και ο ίδιος προσωπικά από το ευρώ και πόσα θα έχαναν αν η νομισματική ένωση κατέρρεε.

WHO is who?

Ο Σάιμον Τίλφορντ είναι διευθύνων οικονομολόγος στη βρετανική δεξαμενή σκέψης Κέντρο για την Ευρωπαϊκή Μεταρρύθμιση (CER).

Είναι οικονομολόγος με μακρά πορεία στο Σίτι του Λονδίνου (έχει διατελέσει μεταξύ άλλων οικονομικός σύμβουλος στον ιαπωνικό τραπεζικό κολοσσό Νομούρα και στέλεχος της ομάδας αναλυτών Economist Intelligence Unit). Από το 2006 είναι επικεφαλής της ομάδας οικονομολόγων του CER και αντιπροσωπεύει μια σχολή σκέψης έντονα φιλοευρωπαϊκή, συνάμα όμως καθόλα επιστημονική στην προσέγγιση των θεμάτων που απασχολούν την Ε.Ε.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Οικονομία
Με λέξεις-κλειδιά
Ευρωπαϊκή Ένωση
Γερμανία
Ευρωζώνη