Έντυπη Έκδοση

Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας

Ευσταθία  Ματζαρίδου

Ενας κόμπος όλα

εκδόσεις Μεταίχμιο,

σ. 328, 16,08 ευρώ

Το Ενα κόμπος όλα ανήκει στο σχετικά καινούριο είδος τού Mamma's lit, το οποίο έκανε την εμφάνισή του στα μέσα της δεκαετίας του '90. Τα εν λόγω μυθιστορήματα διαπραγματεύονται το θέμα της μητρότητας με νέους όρους, σπάζοντας τα ταμπού, παρεμβαίνοντας στις κυρίαρχες αντιλήψεις, αποδομώντας τα στερεότυπα και επινοώντας νέους τρόπους εξιστόρησης των σωματικών μεταβολών και λειτουργιών του γυναικείου σώματος.

Η πλοκή στα συγκεκριμένα μυθιστορήματα περιφέρεται γύρω από ένα φλέγον αίτημα της κεντρικής ηρωίδας. Παλαιότερα το αίτημα αυτό αφορούσε την κατάκτηση ενός άνδρα, στον έρωτα, στην ταυτότητα ή ακόμη και στην καριέρα, τώρα όμως έχει μετατοπιστεί στο αίτημα της μητρότητας, η οποία προβάλλει ως μια ευκαιρία για επανεξέταση ολόκληρης της μέχρι τώρα πορείας. Σε κάποιες περιπτώσεις επέρχεται μια ολική διάλυση πριν από την αναγκαία ανασυγκρότηση του εαυτού.

Συγγραφείς όπως η Τζέιν Αν Φίλιπς, η Τζέιν Σμίλεϊ, η Ρέιτσελ Κασκ, η Μάγκι Ο' Φάρελ, η Ισπανίδα Λουίζα Ετσεμπάρια και πλήθος άλλων έδωσαν τη δική τους εκδοχή της κρίσιμης αυτής περιόδου στη ζωή μιας γυναίκας, αποδίδοντας το τι σημαίνει να εγκυμονείς πέρα από το παιδί σου και τον ίδιο σου τον εαυτό.

Η ηρωίδα τού Ενας κόμπος όλα δεν έχει όνομα, δεν έχει επίθετο, δεν έχει σύζυγο, δεν έχει εμπιστοσύνη στον εαυτό της, δεν έχει φιλοδοξίες, και κυρίως δεν φαίνεται να διαθέτει έναν εαυτό συγκροτημένο, σύμμαχο στις εκάστοτε επιλογές και αποφάσεις της. Αντιθέτως, φαίνεται να έχει ανασφάλεια, μια μάνα κι έναν δύσπραγο αδελφό στην επαρχία, τους οποίους και συντρέχει οικονομικά, έχει ενοχές, μια περιστασιακή ερωτική σχέση με έναν άντρα μικρότερο της, μια φίλη με την οποία συναντιούνται σπανίως και με την οποία μοιράζονται όσα δεν έχουν, έχει δυσκολία με όλες τις σχέσεις της και επιπλέον, η γυναίκα αυτή περιμένει παιδί.

Σε ολόκληρο το βιβλίο παρακολουθούμε την πορεία της αφηγήτριας από την πρώτη στιγμή της εγκυμοσύνης έως λίγο πριν από τον τοκετό - μιας πορείας που γίνεται Γολγοθάς. Πατημένα σαράντα, η γυναίκα αυτή εργάζεται ως δασκάλα, αν και υπάρχουν ελάχιστες αναφορές σ' αυτή την ιδιότητά της και στον εργασιακό της χώρο, και συνεχίζει να ταλαιπωρείται από τη σχέση με τη μητέρα της. Η αφηγήτρια επανέρχεται συνεχώς στην αδυναμία της να απαλλαγεί από τις ενοχές, την ψυχαναγκαστική υποχρέωση να επισκέπτεται τακτικά το χωριό της, φορτωμένη δώρα και χρήματα, την ώρα που η δική της ζωή μοιάζει ακινητοποιημένη. Οι άντρες που περνούν ή πέρασαν από τη ζωή της απεικονίζονται ως αδιάφοροι ή σκληροί, ο κόσμος που την περιβάλλει εχθρικός, ένας κόσμος που παρατηρεί και είναι έτοιμος να την επικρίνει, ενώ η ίδια δεν μοιάζει να διαθέτει κάποιο προστατευτικό περίβλημα. Ολοι είναι έτοιμοι να την κρίνουν, και σαν να έχει η ίδια ενσωματώσει αυτό το ξένο επικριτικό βλέμμα, σαν να κουβαλάει πάνω της μια κρυφή κάμερα που καταγράφει και επεξεργάζεται κάθε της κίνηση. Ταυτόχρονα μοιάζει η ίδια να ζητά απεγνωσμένα την αποδοχή των άλλων, αν και εξαιτίας του υπερβάλλοντος ζήλου της έλκει μόνο την απόρριψη.

Η αφηγήτρια, όπου κι αν βρεθεί, βιώνει τον κόσμο σαν μια ξένη χώρα, τον εαυτό της έναν αφιλόξενο τόπο, χωρίς συμμάχους, όπου όλοι έχουν βαλθεί να σχολιάζουν την αδεξιότητά της και να την αφοπλίζουν.

Αφήγηση πρωτοπρόσωπη, γίνεται σε στιγμές ένας ασθματικός εσωτερικός μονόλογος, όπου τα τραύματα βγαίνουν στην επιφάνεια υπό μορφή επανάληψης, οι αποκλίσεις σε άλλες χρονικές στιγμές και σε άλλα θέματα είναι καλά ελεγμένες, διατηρώντας την απαραίτητη ισορροπία ανάμεσα στον συναισθηματικό καταιγισμό και στην αποστασιοποιημένη αξιολόγηση της κάθε εμπειρίας. Αυτό που κατά τη γνώμη μου προσδίδει ιδιαίτερο ύφος στη γραφή τής Ματζαρίδου είναι η προσωπική οπτική της αφηγήτριας, που παρεισφρέει συνεχώς σχολιάζοντας και αποδομώντας τα φαινόμενα, μέσα από ιδιαίτερα ευφυείς συνειρμούς.

Το αφηγηματικό εγώ είναι ένα εγώ που εξομολογείται και ταυτόχρονα παρατηρεί και επινοεί, δημιουργώντας υποθετικές συναντήσεις ή λεκτικές ανταλλαγές - ένα εγώ που αντιτίθεται σ' έναν αδιάφορο, παγωμένο κόσμο και που κάποια στιγμή αποφασίζει να διεκδικήσει τη θέση της σ' αυτόν. Οι σωματικές μεταβολές περιγράφονται με συγκλονιστικές λεπτομέρειες: το σώμα γίνεται δούρειος ίππος για να κατακτήσει την πραγματικότητα και να πάρει και η ίδια μια θέση στον κόσμο.

Ζώντας μια καθημερινότητα όπου δεν της συμβαίνουν και πολλά, όταν εγκαθίσταται μέσα της ο σπόρος της ζωής, θα της δοθεί η ευκαιρία να βιώσει μαζί με τη μοναδικότητά της και το «εμείς», ανάγοντας την εγκυμοσύνη σε μια βαθύτατη υπαρξιακή, σχεδόν μυστικιστική εμπειρία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς
Τρεις όψεις του κωμικού
Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας
Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς
Τρεις όψεις του κωμικού
Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ο Ηλιος λάμπει και στη μουσική
Syd Barrett
Άλλες ειδήσεις
Κάθε τέλος είναι μια δικαιοσύνη
Τα σκηνικά παιχνίδια του Λόρκα
Ενα μικρό ελάττωμα
Από την ποίηση και την κατάσταση*