Έντυπη Έκδοση

Γιάννης Λειβαδάς

Από την ποίηση και την κατάσταση*

Ο καπιταλισμός, λοιπόν, έσωσε την ποίηση. Η πληθώρα των ποιητών οφείλει την ύπαρξή της στο γεγονός της εμπορικής εκμετάλλευσης αυτού που ονομάζεται ποιητική συλλογή. Το εμπόριο των εκδοτών, που είναι έτσι κι αλλιώς.

Το χρήμα όχι μόνο σώζει, αλλά παραχωρεί κορυφαίες διαχειρίσεις. Καταφέρνει δηλαδή κάποιος να διαβάζει χαρτονομίσματα της γραφής. Καθώς και κρίνεται κανείς από την αξία ή την πληθώρα του χαρτονομίσματος που έχει κυκλοφορήσει.

Ντρέπομαι λοιπόν σαν κάθομαι να γράψω ετούτο το κείμενο, για λογαριασμό της χώρας -αφού δεν ντρέπεται άλλος κανείς- και απ' αυτούς που οφείλουν να ντρέπονται, και από άλλους.

Εγινε μια φάρσα η γραφή. Οι χοίροι βγάζουν φτερά και πετούν στον ουρανό πλάι στα χερουβείμ και οι πιερότοι έπαψαν το κλάμα και έβαλαν τον αντίχειρα στο στόμα...

Κάθομαι ας πούμε να συντάξω αυτό το πιθανό άρθρο που πάει να μοιάσει με δοκίμιο και αρνούμαι καθ' αυτόν τον τρόπο να συνεχίσω... Ελπίζω να αντιλαμβάνεται κανείς το γιατί. Την προσοχή μου τραβούν κάτι κτερίσματα που κλαγγάζουν ανάρμοστα μέσα στο κρανίο μου - δεν έχω χρόνο να χάσω και αρπάζω κάποια κομμάτια από το εκτενές δοκίμιό μου Η Ποίηση Και Η Κατάσταση και τα ρίχνω εδώ, μέσα σε ετούτη την αρένα:

Η τέχνη της γραφής (γιατί η γραφή είναι πάνω απ' όλα τέχνη) είναι αντικατεστημένη από την απουσία της. Τα κρέατα αναταράσσονται καθημερινά σε υψηλούς ρυθμούς διακειμενικότητας, αφθαρσίας, απολυτότητας, κοινής 24ωρης φλυαρίας και παντελούς υστέρησης. Ισχυρότατη παρουσία δοκιμιακής ακρίβειας για όλα τα δευτερεύοντα, επιδόσεις ολκής στα στερεότυπα.

Λέμε σημαντικό το έργο που έρχεται και επικάθεται ολικά επάνω στην έδρα της κοινωνικής ατολμίας, της ανηθικότητας και της φιλολογικής δυστυχίας. Οχι το έργο που αλλάζει το μέτρο και το αίτημα της ζωής, που επικαλείται το πνεύμα.

Πέραν των παραπάνω, ο ποιητής οφείλει την εκπαρθένευση κάθε πρόσφατης τεκμηρίωσης. Και αυτό, γιατί ο ποιητικός λόγος βρίσκεται πάντοτε λίγο, ή πολύ, πιο μπροστά από την πιο πρόσφατη ερμηνεία του.

Σχεδόν στο σύνολό του το σύγχρονο ποιητικό σώμα έχει εν πολλοίς καταθέσει το ιδίωμα μίας λαβωματιάς από το αγκάθι του ρόδου που έκοψε, ετούτο όμως δεν σημαίνει επ' ουδενί πως έχουν δημιουργηθεί ποιητικές γλώσσες, πως γράφτηκε δηλαδή καινούρια ποίηση. Κι αυτό διότι εκείνο που συμβαίνει είναι η στατική επανάληψη προηγούμενων ποιητικών επινοήσεων, μια ανακύκλωση κάθε περιούσιας, ή μη, τυπολατρίας. Το πρόβλημα σήμερα εντοπίζεται στο γεγονός πως δεν παράγεται προσωπικό ιδίωμα. Μία γλώσσα δηλαδή μέσα στην οποία ο ποιητής ποντάρει στο ακατόρθωτο.

Η σχέση των ποιητών με την παράδοση, για την οποία έχει γίνει αρκετές φορές λόγος, είναι μάλλον ανύπαρκτη. Προφανώς υπάρχει σοβαρή σύγχυση ανάμεσα στη διακειμενικότητα και στην παράδοση. Στην παράδοση ανήκει όποιος της παραδίδει, όχι εκείνος που παραλαμβάνει απ' αυτήν.

Καμώνονται λοιπόν ορισμένοι πως ποιητές μας είναι οι διαφημιστές των τραυματισμένων πόθων μας. Φευ! Ο ποιητής είναι πάνω απ' όλα μια στάση ζωής, μια φυσικότητα που διαρκώς αναδεικνύει δίχως να αναδεικνύεται.

Αυτό που πολλοί θεωρούν ποίηση είναι μία άκαμπτη διακόσμηση, δεν συμμετέχει στον ρου της ζωής, δεν αντανακλά στη μνήμη. Δεν είναι λοιπόν ποίηση. Η ποίηση ανήκει αποκλειστικά στο γίγνεσθαι, όχι στο είναι. Ο ποιητής είναι μία άσωτη διαταραχή ανάμεσα στο ατομικό και στο κοσμικό στοιχείο - κι αυτήν τη διαταραχή, όντας νομοτελειακά πυρσός της εποχής, πρέπει πάση θυσία να μετακενώσει ζώντας και γράφοντας. Μόνο τότε η δουλειά του ποιητή θα 'χει πετύχει.

Οι πραγματικοί ποιητές γνωρίζουν πως αυτό που εξακολουθεί είναι ένα και απαράλλακτο, η διερώτηση μίας Απολύτου Υπάρξεως, το ζήτημα της πίστης στο Ιερό. Κάθε διαφοροποίηση αυτού του φαινομένου είναι κι ένας μανδύας του αδιαφοροποίητου. Ολες οι πτώσεις των μανδυών είναι η ιστορία της ποίησης· γραμμένη απ' όσους επιδόθηκαν στην έκδυση, στην κορύφωση. Κορυφαίο είναι το εντελώς απρόβλεπτο που προκύπτει από την εσκεμμένη απαλλαγή του ποιητικού λόγου από την προφανή ισορροπία και τη φαινομενική στρατηγική του. Μα εδώ τα χέρια ιδρώνουν και ο ίσκιος χάνεται κάτω απ' τα πόδια, διότι: με τι καταγίνεται κανείς όταν λέει πως είναι ποιητής; Με την προγύμναση μπροστά στην επερχόμενη εξαφάνιση ή με την έσχατη επιβεβαίωση; Πρόκειται για λαχτάρα «άλλων κόσμων», για «εξαγνισμένη λησμονιά», για απόθεση κορόνας σε κάποιο υψηλό μέλημα;

Η εναργής μυθολογία του προσωπικού θανάτου που δημιουργεί ψηφίδα ψηφίδα την εικόνα της ποίησης από μέσα μας, βρίσκεται στα αζήτητα. Η ποίηση πέφτει όλο και πιο χαμηλά μέσα στον κάδο της τυποποίησης του ορθού λόγου, ειδικά όταν παρασύρεται από κατήφεια και μετατρέπεται σε απλή ανάγκη να καταγραφεί.

Η ποίηση δεν αποτελεί μέρος του διακόσμου του ανθρώπινου σύμπαντος, ούτε και είναι η ιέρεια της εξιλέωσης των πληγών του. Είναι η έσχατη προσομοίωση της καταστροφής και της δημιουργίας του.

Το πραγματικό ποίημα και ο πραγματικός ποιητής ισορροπούν, ταλαντεύονται, δεν εδράζουν, όπως και η αλήθεια δεν εδράζει.

*[«Απτερος Νίκη - Μπίζνες - Σφιγξ» (Ηριδανός 2008)]

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας
Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς
Τρεις όψεις του κωμικού
Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ο Ηλιος λάμπει και στη μουσική
Syd Barrett
Άλλες ειδήσεις
Κάθε τέλος είναι μια δικαιοσύνη
Τα σκηνικά παιχνίδια του Λόρκα
Ενα μικρό ελάττωμα
Από την ποίηση και την κατάσταση*