Έντυπη Έκδοση

Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς

Τάσος Τρίκκας

ΕΔΑ 1951-67. Το Νέο Πρόσωπο της Αριστεράς

πρόλογος: Μανώλης Γλέζος

εκδόσεις: Θεμέλιο

τόμος Α', σ. 1-728, τόμος Β', σ. 729-1.446

Ο συγγραφέας υπήρξε μέλος των κεντρικών οργάνων της Νεολαίας της ΕΔΑ και της Δημοκρατικής Νεολαίας Λαμπράκη (ΔΝΔ), επομένως προσεγγίζει μια ιστορική περίοδο (1951-1967) της οποίας υπήρξε όχι μόνον αυτόπτης μάρτυρας αλλά και ενεργά δρων μέσα σ' αυτήν.

Η περίπτωση του «αυτόπτη μάρτυρα» είναι σύμφυτη μ' ένα πλεονέκτημα, ότι ο συγγραφέας είναι οικείος με το θέμα του, αν και δεν βασίζεται μόνο στην προσωπική εμπειρία χρησιμοποιώντας διάφορες ενδιαφέρουσες αρχειακές και βιβλιογραφικές πηγές.

Οπως διαβάζουμε στις σελίδες του βιβλίου, από τις 25 Ιουλίου 1965, μετά την ανατροπή του Γεωργίου Παπανδρέου, η Δημοκρατική Νεολαία Λαμπράκη άρχισε να εκδίδει τακτικά ένα δεκαπενθήμερο περιοδικό, τη «Γενιά μας», με διευθυντή τον Τάσο Τρίκκα, το οποίο δεν απευθύνεται μόνο στα μέλη της, όπως τα «Τετράδια», αλλά στους δημοκρατικούς και αριστερούς νέους και νέες γενικότερα.

Στη σύνταξη του δεκαπενθήμερου περιοδικού συμμετέχουν αρκετοί νέοι δημοσιογράφοι που τα ονόματά τους θ' ακούστουν αργότερα στον χώρο του ημερήσιου Τύπου, όπως οι Θ. Δίζελος, Ν. Αντωνόπουλος, Κ. Ρεσβάνης, Κ. Λειβαδίτης, Γ. Βότσης, Γ. Κουκάς, Γ. Σαββίδης, Ειρ. Μίσσιου κ.ά. (σ. 1.151).

Ο συγγραφέας προσεγγίζει το θέμα του με αντικειμενικότητα, παρότι «πολιτικά και συναισθηματικά» διάκειται ευμενώς υπέρ της ΕΔΑ, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν κάνει και κριτικές επισημάνσεις για ορισμένες αντιδράσεις και θέσεις της ηγεσίας αυτού του κόμματος.

Σχετικά με τον φιλο-σοβιετικό γενικά προσανατολισμό της ΕΔΑ, από την ίδρυσή της μέχρι την επιβολή της στρατιωτικής δικτακτορίας του 1967, ο συγγραφέας γράφει σχετικά: «Σε συμμετρία με τον εντεινόμενο αντιαμερικανισμό, εκδηλώνονταν σε πολλές χώρες, και ιδίως στην Ελλάδα, που είχε δοκιμαστεί από την πολιτική της Ουάσιγκτον, ενώ η Μόσχα τής είχε συμπαρασταθεί στο Κυπριακό, ισχυρά αισθήματα φιλίας και ευγνωμοσύνης προς τη Σοβιετική Ενωση». Η ΕΔΑ, εκφράζοντας αυτά τα αισθήματα, δεν απέφευγε τις υπερβολές, που προσέδιδαν συχνά στην πολιτική της, όσον αφορά τις διεθνείς εξελίξεις, την επιθυμία της για πρόσδεση στο σοβιετικό άρμα. «Από την άλλη πλευρά, το υψηλό κύρος της ΕΣΣΔ και η απήχηση των φιλειρηνικών της θέσεων αντανακλούσαν και στην εμβέλεια της επιρροής των κομμάτων που την υποστήριζαν...» (τόμος Α', σελ. 505). Ο συγγραφέας εντρυφεί και σε θεωρητικές σκέψεις και αναφέρεται στη διάκριση στους κόλπους της ΕΔΑ μεταξύ «κομμουνιστών και ΕΔΑϊτών».

«Εκτός από τους κομμουνιστές -γράφει ο Τρίκκας- οι άλλοι στην ΕΔΑ (με ελάχιστες εξαιρέσεις) ήταν απλώς ΕΔΑΐτες. Οχι, βέβαια, αποστειρωμένοι ιδεολογικά. Ηταν αριστεροί, φορείς μιας λαϊκής ιδεολογίας που οι καταβολές της βρίσκονταν στην ΕΑΜική Αντίσταση, ιδεολογίας λαϊκής, ριζοσπαστικής, δημοκρατικής, αντιϊμπεριαλιστικής, που αυτή ήταν και η ιδεολογία της ΕΔΑ» (σελ. 1.335). Αυτό βέβαια είναι σωστό: Μέσα στις τάξεις της ΕΔΑ υπήρχαν κομμουνιστές, σοσιαλιστές και άλλοι αριστεροί ή ακόμα και κεντρο-αριστεροί.

Ομως η περίοδος της Μεταπολίτευσης, μετά την πτώση της στρατιωτικής δικτατορίας, έδειξε ότι η πολύ μεγάλη πλειονότητα των παλιών ψηφοφόρων της ΕΔΑ ακολούθησε το νομιμοποιημένο ΚΚΕ ή το ΚΚΕ εσ. ή ακόμα και το ΠΑΣΟΚ και όσοι εκ των παλιών ηγετών της ΕΔΑ προσπάθησαν να την επαναφέρουν στο πολιτικό προσκήνιο, απέτυχαν.

Η ΕΔΑ της Μεταπολίτευσης υπήρξε ένα κόμμα στελεχών με ελάχιστη ή καθόλου εκλογική βάση.

Σύμφωνα με τον συγγραφέα, το απριλιανό στρατιωτικό πραξικόπημα «έκοψε το νήμα της ζωής της ΕΔΑ». Εμεινε ο τίτλος της, που, μαζί με ορισμένα ηγετικά στελέχη της που διέφυγαν τη σύλληψη, εξέφραζε «από τα πάνω τη συνέχεια της μετεμφυλιακής Αριστεράς στο αντιδικτατορικό κίνημα».

Ο Τρίκκας πιστεύει ότι το νήμα κόπηκε στην πιο κρίσιμη φάση του επαναπροσδιορισμού του χαρακτήρα τής ΕΔΑ μέσα στη δίνη της αναμέτρησης των δύο κύριων γραμμών στο κομμουνιστικό και αριστερό κίνημα, που κατέληξε στη διάσπαση του ΚΚΕ το 1968, μεσούσης της δικτατορίας (σ. 1.399).

Ο συγγραφέας δεν απομονώνει την ιστορία της ΕΔΑ, αλλά την εξετάζει παράλληλα με τις γενικότερες ελληνικές και διεθνείς πολιτικές εξελίξεις.

Ετσι ο αναγνώστης, παρακολουθώντας μέσα από τις σελίδες του βιβλίου την ιστορία της ΕΔΑ, μπορεί να ενημερωθεί παράλληλα για διάφορα σημαντικά πολιτικά γεγονότα, ελληνικά και διεθνή, που απασχόλησαν την Ελλάδα και τον κόσμο κατά τη μεταπολεμική περίοδο μέχρι την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας του 1967.

Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον βιβλίο που επιχειρεί να διεισδύσει, ύστερα από κοπιαστική δουλειά του συγγραφέα, στον κόσμο των ιδεών και της πρακτικής δράσης της ελληνικής Αριστεράς σε μια συγκεκριμένη ιστορική περίοδο.

Στις σελίδες και των δύο τόμων του βιβλίου περιλαμβάνεται και ένθετο φωτογραφικό υλικό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας
Τρεις όψεις του κωμικού
Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας
Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς
Τρεις όψεις του κωμικού
Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ο Ηλιος λάμπει και στη μουσική
Syd Barrett
Άλλες ειδήσεις
Κάθε τέλος είναι μια δικαιοσύνη
Τα σκηνικά παιχνίδια του Λόρκα
Ενα μικρό ελάττωμα
Από την ποίηση και την κατάσταση*