Έντυπη Έκδοση

Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»

Σελίν

Συνομιλίες με τον καθηγητή Υ

μτφρ.: Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου

Βιβλιοπωλείο της Εστίας, σ. 154, 14,07 ευρώ

Κανείς συγγραφέας δεν θα ήθελε να είναι στη θέση του Σελίν όταν κάθισε να γράψει το Συνομιλίες με τον καθηγητή Υ. Ξεγραμμένος απ' το λογοτεχνικό καθεστώς της χώρας του, κατασυκοφαντημένος, λεηλατημένος από τη φούρια των Γάλλων να ξεχάσουν τον πόλεμο, το Βισί, τα πάντα, παγιδευμένος σε μια λήθη ντροπιαστική της καλλιτεχνικής αξίας του. Ο Σελίν είναι θυμωμένος, είναι έξαλλος, είναι πικραμένος. Υμνεί τον εαυτό του σαν ημίτρελος, βρίζει τους πάντες και τα πάντα, ενώ συνάμα παρουσιάζει, απλά και μεστά, την καλλιτεχνική του θεωρία. Αν το έκανε οποιοσδήποτε άλλος θα ήταν προφανώς για γέλια, αλλά ακόμα και μέσα σ' αυτό το πλαίσιο ή μάλλον ειδικά σ' αυτό, ο απίστευτος αυτός συγγραφέας λάμπει.

Ο Σελίν σκηνοθετεί μια φανταστική συνέντευξη με τον εξίσου φανταστικό καθηγητή Υ, ένα γλοιώδες ανθρωπάκι, που καταφανέστατα συμβολίζει την «κοινή γνώμη», το απρόσωπο δικαστήριο που καταδίκασε τον συγγραφέα στην αφάνεια. Ο Σελίν είναι διψασμένος για εκδίκηση και στο πρόσωπο του συνομιλητή του εφευρίσκει τον ιδανικό εκπρόσωπο των εχθρών του. Ο καθηγητής Υ ή συνταγματάρχης Ρεζεντά, όπως τελικά ονομάζεται, είναι κοινότοπος, στοιχημένος με τις κυρίαρχες απόψεις, με λογοτεχνικές φιλοδοξίες και υποφέρων από ακράτεια, είναι δηλαδή το τέλειο θύμα για τον Σελίν. Τον βρίζει, τον γελοιοποιεί και στο τέλος τον υποτάσσει στο πνεύμα του. Η εκδίκηση είναι εδώ ένα ζεματιστό και νοστιμότατο πιάτο.

Μέσα από αυτόν τον προσχηματικό διάλογο, ο Σελίν παρουσιάζει μια σύνοψη της ποιητικής του. Ονομάζει τον εαυτό του λυρικό, συγκινησιακό συγγραφέα, εφευρέτη της συγκινησιακής γραφής. «Εσείς εφηύρατε κάτι; ...τι ακριβώς;» τον ρωτάει ο συνομιλητής του και ο Σελίν δηλώνει ευθαρσώς: «Τη συγκίνηση στον γραπτό λόγο!... Ο γραπτός λόγος είχε στερέψει και τη συγκίνηση στον γραπτό λόγο την ξανάδωσα εγώ!». Την τεχνική της γραφής του φοβάται ότι θα την καπηλευτούν και θα τη μετατρέψουν σε μουσειακό είδος οι συγγραφείς και οι ακαδημίες. Ο Σελίν γαντζώνεται από την τέχνη του, την «εφευρεσούλα» του, και την υπερασπίζεται λυσσαλέα, σαν να έχει πια καταλάβει ότι ύστερα από όλες τις περιπέτειες, τα λάθη, τις βαρβαρότητες, τους θριάμβους, είναι το μόνο που του έχει μείνει. Ολα γύρω του είναι ψεύτικα, πλαστά, (η αγάπη για το αυθεντικό έχει χαθεί!, λέει κάπου), γελοία, παρανοϊκά, και αυτός ο απομονωμένος καλλιτέχνης, η «καμένη» ιδιοφυΐα, ρίχνει την τελευταία κατάρα του στον κόσμο και αποχωρεί. Και τι γουστόζικη κατάρα ήταν αυτή!

Πραγματικά, για τον Σελίν ο κόσμος έχει τελειώσει, τίποτα δεν τον συνδέει με τίποτα. Είναι μόνος, γυμνός από κάθε φιλοδοξία, φορτωμένος ένα τερατώδες «εγώ» που ξερνάει πίκρα, ευφυΐα, χιούμορ, σαρκασμό και ειλικρίνεια, τόνους από δαύτη. Αγιος δεν ήταν σίγουρα ο Γάλλος, μα ποτέ δεν κολάκεψε κανέναν και τίποτε, υπήρξε ειλικρινής απέναντι στον εαυτό του και στην τέχνη του και το πλήρωσε. Ο Σελίν υπήρξε ο συγγραφέας της εκρηκτικής υποκειμενικότητας, του γιγαντιαίου εγωισμού, στον βυθό του οποίου ευδοκίμησε ένας σπάνιας ομορφιάς λυρισμός. Γράφει: «Ο νόμος του είδους! Ουδείς λυρισμός δίχως "εγώ",(...) ο Νόμος του λυρισμού». Ανήκει στο είδος των συγγραφέων, (από τον Χένρι Μίλερ, τους μπιτ συγγραφείς μέχρι τον Φίλιπ Ροθ, όλοι μεγάλοι θαυμαστές του Γάλλου), όπου τα βιβλία τους είναι ένα είδος «μυθοποιημένης» αυτοβιογραφίας. Ο αναγνώστης, από την άλλη, καλείται είτε να παραδοθεί ολοκληρωτικά στο όραμα του συγγραφέα (δουλειά δύσκολη, όμως με σίγουρη ανταμοιβή στη συγκεκριμένη περίπτωση) είτε να σιχαθεί η ψυχή του από την εγωπάθεια και τη ματαιοδοξία και να το πετάξει στα σκουπίδια.

Ενα από τα πιο διασκεδαστικά κομμάτια του παρόντος βιβλίου είναι όταν ο Σελίν μιλάει για το σινάφι του. Δουλοπρεπείς, λογοκλόποι, τεμπέληδες, συντηρητικοί είναι μερικοί χαρακτηρισμοί για τους συναδέλφους του. Ολόκληρη η λογοτεχνική σκηνή παρουσιάζεται ως μια καλοστημένη φάρσα, όπου συγγραφείς, εκδότες, ακαδημίες και αναγνώστες έχουν αναλάβει τους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Οι συγγραφείς ψοφάνε για βραβεία και διακρίσεις, ενώ εξακολουθούν να χρησιμοποιούν τις ίδιες απαρχαιωμένες τεχνικές και να αδιαφορούν για την πρόοδο του κινηματογράφου, που απειλεί ευθέως την ουσία της τέχνης τους. Οι εκδότες και οι ακαδημίες προωθούν μόνο τους κοινότοπους και δημοσιοσχεσίτες συγγραφείς και φυσικά αυτούς που κολακεύουν το γούστο του κοινού. Και ποιο είναι αυτό το γούστο κατά τον Σελίν: «...πάει στο κάλπικο φυσικότατα... μόνο το κάλπικο γουστάρει!... Οι ετικέτες, τα κόμματα, τα γεωγραφικά πλάτη δεν αλλάζουν τίποτα!... Το τραβάει η ψυχή του το κάλπικό του, το κιτς του, παντού και πάντα!...». Μήπως σας θυμίζουν κάτι όλα τα παραπάνω;

Ο έρωτας και η μετάφραση, έλεγε ο Ηλίας Λάγιος, είναι οι έσχατες μορφές της ταπείνωσης, μα κάποιες φορές ο συνδυασμός τους, λέμε εμείς, μπορεί να γεννήσει απολαυστικά κείμενα. Η μετάφραση της κυρίας Σεσίλ Ιγγλέση Μαργέλλου -καταφανέστατα προϊόν έρωτα, δεξιοτεχνίας, κεφιού και σκληρής δουλειάς- είναι εξαιρετική. Το μόνο που μας μένει είναι να ευχηθούμε να ακολουθήσουν και τα υπόλοιπα βιβλία του σπουδαίου αυτού συγγραφέα, όπως και να δηλώσουμε ότι κάθε υπόνοια βράβευσης από οποιονδήποτε θεσμικό φορέα της απόλυτης μεταφράστριας του σελινικού έργου ακούγεται στα αυτιά μας ως προσβολή!

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας
Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς
Τρεις όψεις του κωμικού
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενα συνταρακτικό βιβλίο του Ταγκόρ
Βύθισμα αυτογνωσίας
Υπέροχος θησαυρός δύναμης
Οι πληθωρικοί δαίμονες
Η σουρεαλιστική μπόμπα
Υπάρχει φιλόσοφος Αλαίν Μπαντιού;
Το Σύμπαν σε μινιατούρα
Ο Μίνως Βολανάκης των λόγων και των πράξεων
Εννέα μήνες από τη ζωή μιας γυναίκας
Στιγμές από την ιστορία της Αριστεράς
Τρεις όψεις του κωμικού
Ενα γλοιώδες ανθρωπάκι της «κοινής γνώμης»
Ο διπλός ψυχισμός της εφηβείας
Από τις 4:00 στις 6:00
Ο Ηλιος λάμπει και στη μουσική
Syd Barrett
Άλλες ειδήσεις
Κάθε τέλος είναι μια δικαιοσύνη
Τα σκηνικά παιχνίδια του Λόρκα
Ενα μικρό ελάττωμα
Από την ποίηση και την κατάσταση*