Έντυπη Έκδοση

Λίγο πιο κοντά, λίγο πιο μακριά

Οταν δεν δυναμιτίζεται, η πολιτιστική προσέγγιση με τη γείτονα αποδίδει καρπούς

Εκατομμύρια Ελληνες παρακολουθούν το τουρκικό σίριαλ «Χίλιες και μία νύχτες». Επιτυχία που φαίνεται παράδοξη σε μια χώρα όπου η λέξη Τούρκος γεννάει αρνητικά συναισθήματα. Αλλά ο Ονούρ και η Σεχραζάτ είναι οικεία πρόσωπα.

Μπορεί η πατρότητα του Καραγκιόζη να πιστώθηκε τελικά στην Τουρκία, αλλά οι προσπάθειες επαναπροσέγγισης των δύο χωρών με πρωτοβουλίες καλλιτεχνών, δημοσιογράφων, συγγραφέων και πανεπιστημιακών βρίσκονται σε καλό δρόμο. Μπορεί η πατρότητα του Καραγκιόζη να πιστώθηκε τελικά στην Τουρκία, αλλά οι προσπάθειες επαναπροσέγγισης των δύο χωρών με πρωτοβουλίες καλλιτεχνών, δημοσιογράφων, συγγραφέων και πανεπιστημιακών βρίσκονται σε καλό δρόμο. Οπως ήταν η Ναζλί και ο Νίκος στα «Σύνορα της αγάπης». Ο τρόπος ζωής, τα ήθη και τα έθιμα είναι γνώριμα. Χωρίς την γκλαμουριά και τον σεξισμό της αμερικανικής σαπουνόπερας, η εικόνα με την οποία η Τουρκία δείχνει τον εαυτό της αγγίζει τον Ελληνα. Μια σύγχρονη κοινωνία που σέβεται την οικογένεια, την αγάπη και τη φιλία, σε κοσμικό περιβάλλον, χωρίς παπάδες και χοτζάδες, με φόντο μια πόλη διεθνών προδιαγραφών.

Τουρκικές ταινίες που αγαπήθηκαν

Οι περισσότεροι από τους 600 χιλιάδες Ελληνες που επισκέπτονται κάθε χρόνο την Πόλη, τη Σμύρνη, τον Πόντο και την Καππαδοκία, επιστρέφουν γοητευμένοι από τα μνημεία του ελληνισμού, τα τοπία και τη φιλοξενία του τουρκικού λαού. Η παραδοσιακή εχθρότητα κλονίζεται, παρ' όλο που οι θιασώτες της σε Ελλάδα και Τουρκία εξακολουθούν να την καλλιεργούν εκμεταλλευόμενοι υπαρκτά προβλήματα.

Στην Τουρκία, σίριαλ και ταινίες θίγουν θέματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής. Για τον Κεμάλ Ατατούρκ, την κατάκτηση της Πόλης από τους Οθωμανούς, τον πόλεμο στο Ιράκ, την κατοχή της Παλαιστίνης από το Ισραήλ, αλλά και το παρακρατικό σχέδιο Εργκενεκόν.

Οι βραβευμένες ταινίες του Φατίχ Ακίν, που μας έδωσε τον «Ηχο της Πόλης», και άλλων κινηματογραφιστών αποσπούν τις καλύτερες κριτικές στις ελληνικές εφημερίδες και συμπληρώνουν τα κενά στις αντιλήψεις μας για τους ανατολικούς μας γείτονες.

Η προσπάθεια πολιτιστικής επαναπροσέγγισης έχει ξεκινήσει από καιρό με πρωτοβουλίες καλλιτεχνών, δημοσιογράφων, συγγραφέων και πανεπιστημιακών, όπως η ιστορικός Ντιλέκ Γκιουβέν, η παντρεμένη με Ελληνα στη Θεσσαλονίκη Ντιλέκ Κοτς (ερμηνεύει το θέμα στην «Πολίτικη Κουζίνα») ή ο μουσικός Μουαμέρ Κετέντζογλου, που ηχογραφεί ρεμπέτικα στην Κωνσταντινούπολη και έχει σάιτ στα τουρκικά και στα ελληνικά! Αποκορύφωμα αυτών των προσπαθειών είναι η αναζήτηση της αλήθειας για τα γεγονότα του 1955 που οδήγησαν στο ξερίζωμα των Ρωμιών της Πόλης. Με άρθρα, εκθέσεις, μελέτες, βιβλία και ταινίες αποκαλύπτεται το μέγεθος της τραγωδίας των Σεπτεμβριανών που είναι άγνωστη στους νεότερους. Η τολμηρή ταινία «Φθινοπωρινός πόνος» της Τόμρις Γκιριτλίογλου είχε μεγάλη επιτυχία και αναζωπύρωσε τις ενοχές αλλά και τη νοσταλγία για την εποχή που η Κωνσταντινούπολη ήταν πολυεθνική. Στο πρόγραμμα «Κωνσταντινούπολη, Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης 2010» συμπεριλαμβάνεται αυτή η πτυχή του κέντρου δύο μεγάλων αυτοκρατοριών. Στα Πριγκηπονήσια (Χάλκη, Αντιγόνη, Πρώτη και Πρίγκηπος) γίνονται εκδηλώσεις που συμβολικά εκπροσωπούν τις εθνικές ομάδες της Πόλης: τουρκική, ελληνική, αρμενική και εβραϊκή. Επίσης, η Αγία Σοφία αποτελεί κεντρικό σημείο αναφοράς στη μακρόχρονη ιστορία της Πόλης και στην Αγία Ειρήνη πραγματοποιούνται σημαντικές εκδηλώσεις χάρη στην εξαίρετη ακουστική της. Η εφημερίδα Χουριέτ προβάλλει ανεπιφύλακτα την Τουρκο-Αρμενική Ορχήστρα Νέων, που αποτελείται από 65 μουσικούς που σπουδάζουν στα κονσερβατόρια των δύο χωρών.

Η πολιτική αυτή εκφράζεται και στις αρχαιολογικές ανασκαφές, αλλά και στην ανακαίνιση ή το άνοιγμα εκκλησιών σε ολόκληρη τη χώρα. Είναι χαρακτηριστική η από κοινού επίσκεψη του οικουμενικού πατριάρχη με τον πρωθυπουργό Ταγίπ Ερντογάν στον Αγιο Γεώργιο της Πριγκήπου και η πρόσφατη συλλειτουργία του Βαρθολομαίου στους ναούς των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στη Σινασό, Αγίου Ιωάννη του Ρώσου στο Προκόπι και Αγίων Θεοδώρων στη Μαλακοπή της Καππαδοκίας, με τον πατριάρχη Αλεξανδρείας, Θεόδωρο, τον αρχιεπίσκοπο Αθηνών, Ιερώνυμο, τον ρώσο μητροπολίτη Ιλαρίωνα και πλήθος άλλων ιεραρχών.

«Η ελληνική εκκλησία στο Μποντρούμ θα αναστηλωθεί» μεταδίδει το Πρακτορείο Ειδήσεων Ντογάν, για έναν πρωτοχριστιανικό ναό στην Αλικαρνασσό με θαυμάσια μωσαϊκά. Και ο καθηγητής Ενγκίν Ακγιουρέκ δήλωσε στο πρακτορείο Ανατόλια ότι η εκκλησία που ανασκάφθηκε στο Ντεμρέ (Μύρα) είναι βυζαντινή του 12ου αιώνα.

Η αξιοποίηση συγγενών πολιτιστικών στοιχείων μπορεί να αποδεσμεύσει τους λαούς από τις πανάκριβες εξοπλιστικές δαπάνες. Γι' αυτό ίσως είναι άστοχη η απόφαση της UNESCO να ορίσει την πατρότητα του Καραγκιόζη ως αποκλειστικά τουρκική, επειδή ο ελληνικός Καραγκιόζης ανέπτυξε δικά του χαρακτηριστικά και φιγούρες. Το Θέατρο Σκιών είναι μέρος του κοινού μας πολιτισμού. Και είναι κροκοδείλια τα δάκρυα του υπουργού Πολιτισμού, που αντέδρασε δήθεν ενοχλημένος, ενώ ανήκει σε μηχανισμούς που έχουν από καιρό ενταφιάσει τον Καραγκιόζη και τον Μπαρμπα-Γιώργο.

Λογοκρισία και διαφθορά

Κακή τύχη είχε και η προσπάθεια που ξεκινήσαμε το 2004 με τη συμμετοχή της Ελλάδας στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου της Κωνσταντινούπολης, που διεκόπη λόγω έλλειψης ενδιαφέροντος και χρηματοδότησης, παρ' όλο που είναι εντυπωσιακός ο αριθμός των ελληνικών βιβλίων που εκδίδονται στα τουρκικά. Η εύκολη λύση μερικών συναυλιών (Γλυκερίας, Σαββόπουλου, Αλεξίου, Νταλάρα κ.ά.) δεν αναπληρώνει την κραυγαλέα απουσία πολιτικής για τον πολιτισμό στα Βαλκάνια.

Βέβαια, ούτε οι προοδευτικοί Τούρκοι είναι ικανοποιημένοι. Την περασμένη βδομάδα, οι φορείς Λογοκρισία στη Λογοκρισία, Πλατφόρμα των Επαναστατών Μουσικών και Κόκκινη Φωτογραφία οργάνωσαν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για τις κρατικές παρεμβάσεις στο Διαδίκτυο, ενώ άλλες κινήσεις πολιτών κατήγγειλαν φαινόμενα διαφθοράς στη διαχείριση κονδυλίων της «Πολιτιστικής Πρωτεύουσας», αντιτάχθηκαν στην κατεδάφιση παραδοσιακών ξύλινων σπιτιών και κατέκριναν την παραμέληση οικημάτων που εγκατέλειψαν Ελληνες και Αρμένιοι μετά τα Σεπτεμβριανά. Εχει και το τουρκικό κράτος πολλά κοινά με το ελληνικό. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Τουρκία
Σχετικά θέματα: Αφιέρωμα
Το στοίχημα της Κωνσταντινούπολης
Η ισχύς εν τη ενώσει για τα μνημεία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Το στοίχημα της Κωνσταντινούπολης
Λίγο πιο κοντά, λίγο πιο μακριά
Η ισχύς εν τη ενώσει για τα μνημεία
Εκθεση
Τα άγνωστα Βαλκάνια στο φως
Ο δάσκαλός μου ο Ντε Κίρικο
Ντιζάιν στο κάστρο
Βιβλίο
Σχέσεις οργής
«Θα φύγω, θα πάω να πολεμήσω»
Καλοκαιρινές εκδηλώσεις
Φεστιβάλ εκτός των τειχών
Μουσική
Για συναυλίες στη Βουλγαρία
Ραντεβού με τη μουσική τον Σεπτέμβρη
Πολυεθνική έκκληση για ειρήνη
Ο Οθέλος βρήκε πετρέλαιο
Κινηματογράφος
Μαφιόζος αλά γαλλικά
«Νέο κύμα» χτυπάει τα θερινά
Συνέντευξη: Γιώργος Βέλτσος
«Καλύτερος υπουργός Πολιτισμού; Ο Ζορμπάς»