Έντυπη Έκδοση

Ο δάσκαλός μου ο Ντε Κίρικο

Εργα του μεγάλου ιταλού ζωγράφου αλλά και της ελληνίδας συνεργάτιδάς του Λ. Σωτήλη στη Σύρο

Φέτος, στη Σύρο, τα έργα του Τζόρτζιο ντε Κίρικο, του μεγάλου ιταλού ζωγράφου ο οποίος γεννήθηκε στον Βόλο το 1888 (πέθανε το 1978), συναντούν τις δημιουργίες μιας παλιάς συνεργάτιδάς του: της Λίζας Σωτίλη.

Eνα από τα γλυπτά της Λ. Σωτήλη που θα δούμε στη Σύρο Eνα από τα γλυπτά της Λ. Σωτήλη που θα δούμε στη Σύρο Η έκθεση αναδεικνύει το κοινό στοιχείο της δημιουργίας και των δύο καλλιτεχνών: τον μύθο. Τιτλοφορείται άλλωστε «Τα χίλια μάτια της Σφίγγας». Εγκαινιάστηκε χθες και θα διαρκέσει έως τις 25 Αυγούστου στην Πινακοθήκη Κυκλάδων.

Οπως μας είπε ο ελληνοϊταλός εμπνευστής της έκθεσης, Πιέρ Καλουσιάν, παρουσιάζονται γλυπτά και χαρακτικά του Ντε Κίρικο και μαζί έργα ζωγραφικής και γλυπτικής και κοσμήματα της, ελληνικής καταγωγής, Λίζας Σωτίλη, η οποία ακολούθησε μια αξιόλογη καριέρα στο εξωτερικό, ενώ σήμερα ζει στην Ιταλία.

Γνωριμία μέσω Ιόλα

«Θα δείτε 30 έργα των τελευταίων 18 χρόνων του Ντε Κίρικο» εξηγεί ο Πιέρ Καλουσιάν. «Ολα από το 1960 και μετά, δηλαδή, από τότε που σε συνεργασία με τον Ιόλα ξεκίνησε να δημιουργεί και γλυπτά. Σε αυτά εμπνέεται μεταξύ άλλων από τον Μινώταυρο, τον Εκτορα και την Ανδρομάχη, τον Ορέστη και τον Πυλάδη. Παρουσιάζουμε όμως και το μοναδικό γλυπτό που ζωγράφισε ο ίδιος στο χέρι: τις "Σίβυλλες"». Τα έργα αυτά συνεκτίθενται με 40 περίπου έργα της Σωτίλη, που αναφέρονται μεταξύ άλλων στην Περσεφόνη, τη Νίκη της Σαμοθράκης, τον Αδωνη, τον Πραξιτέλη.

Πώς όμως γνωρίστηκε η νεαρότατη τότε καλλιτέχνιδα με τον Τζόρτζιο ντε Κίρικο; Οπως μας είπε η ίδια, η γνωριμία τους έγινε μέσω του Ιόλα. «Είχε κάνει συμβόλαιο με τον Μαγκρίτ, τον Μαξ Ερνστ και τον Ντε Κίρικο. Η συμφωνία ήταν να κάνουν γλυπτά από τα περιβόητα ταμπλό τους. Ο Ιόλας με γνώρισε με όλα τα ιερά τέρατα της εποχής...» Ο Ντε Κίρικο την επέλεξε για την εκτέλεση των γλυπτών έργων που ο Ιόλας του παράγγειλε και χρηματοδότησε. «Περισσότερα από δέκα χρόνια δουλέψαμε μαζί στα χυτήρια Bonvicini. Είχα την πλήρη επίβλεψη των έργων». Εκτός από την παρακολούθηση, της ανατέθηκε και η επεξεργασία των μπρούντζινων γλυπτών με τη μέθοδο της επεξεργασίας χαμένου κεριού. Γι' αυτό και η χήρα του ζωγράφου αργότερα της εμπιστεύθηκε το έργο συντήρησης και αποκατάστασης των πρωτοτύπων. «Ημουν ο μόνος άνθρωπος που γνώριζα πού έπρεπε να μπει και το τελευταίο δαχτυλάκι, η παραμικρή τρίχα στα έργα του».

Πώς ήταν αλήθεια ο Ντε Κίρικο ως άνθρωπος; «Εκπληκτικός, μεγαλοφυής, μοναδικός. Με ένα φοβερό χιούμορ, που δεν το καταλάβαιναν όλοι. Του άρεσε να παίζει θέατρο με μια προσωπίδα. Και δεν άφηνε να εισχωρήσουν στον χώρο του όσοι δεν καταλάβαιναν το χιούμορ του. Μιλούσε άψογα ελληνικά -καλύτερα κι από τον πιο καλλιεργημένο Ελληνα. Ενώ επισκέφθηκε παρα πολλές φορές την Ελλάδα (Δελφούς, Μυκήνες κ.λπ.), δεν θέλησε να επιστρέψει στον Βόλο, για να κρατήσει τη δυνατή εικόνα που είχε ως ανάμνηση και να μην τον απομυθοποιήσει».

Κάποιοι υποστηρίζουν πως ο ίδιος αρνιόταν τις ελληνικές επιρροές στο έργο του. «Αυτό είναι μια παρεξήγηση. Οι επιρροές του από την Ελλάδα και την Ιταλία είναι αυτονότητες και η αγάπη του για την Ελλάδα αθεράπευτη. Δν υπήρχε λόγος να αναφέρεται σε κάτι αυτονόητο...»

Και αυτά που λέγονται για τις πλαστογραφήσεις έργων του; «Είναι παραμύθια της Χαλιμάς. Είχε βγει ένα άρθρο πως τάχα πλαστογραφούσε τον εαυτό του και τέτοιες ανοησίες. Πλαστογραφήσεις γίνονται σε όλους τους μεγάλους. Οταν ήταν εν ζωή είχε συμβεί να υπογράψει σε πλαστό έργο επειδή τον εξαπάτησαν και είχαν βάλει διπλό καμβά!»

Ασχολήθηκε και με το κόσμημα

Ποια είναι όμως η ίδια η Λίζα Σωτίλη; Ανήκει σε παλιά αριστοκρατική οικογένεια η οποία συνέβαλε στον αγώνα για την απελευθέρωση. Σπούδασε στην Ιταλία και, μικρή, πήρε μέρος σε διεθνείς εκθέσεις, αποσπώντας εγκωμιαστικά σχόλια από προσωπικότητες της εποχής όπως ο νομπελίστας Σαλβατόρε Κουασιμόντο. Το 1964, μάλιστα, πραγματοποίησε έκθεση στο Μουσείο του Βερολίνου, όπου παρουσιάστηκε ως παιδί θαύμα από τον δόκτορα Γιάνας. Εκεί γνώρισε τον Ιόλα («εμφανίστηκε με ολομέταξο άσπρο κοστούμι, βερικοκί γραβάτα και ανεμισμένα μαλλιά!»), ο οποίος την επέλεξε για την ομάδα των καλλιτεχνών του. Μαζί του εκθέτει σε Γενεύη, Παρίσι, Ρώμη, Μαδρίτη, Ν. Υόρκη, Λος Αντζελες.

Εκτός από τη ζωγραφική και τη γλυπτική, ασχολήθηκε και με το κόσμημα. Τα «γλυπτά κοσμήματά» της αγαπήθηκαν από βασίλισσες μέχρι σταρ του κινηματογράφου: από την πρώην αυτοκράτειρα της Περσίας, Φάρα Ντίμπα, μέχρι την Κλαούντια Καρντινάλε.

Και μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: το κείμενο στον κατάλογο της έκθεσης υπογράφει ο ιστορικός τέχνης Φλοριάνο ντε Σάντι, απόγονος του κορυφαίου αναγεννησιακού ζωγράφου Ραφαέλο...*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Εικαστικά
Σχετικά θέματα: Εκθεση
Τα άγνωστα Βαλκάνια στο φως
Ντιζάιν στο κάστρο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Το στοίχημα της Κωνσταντινούπολης
Λίγο πιο κοντά, λίγο πιο μακριά
Η ισχύς εν τη ενώσει για τα μνημεία
Εκθεση
Τα άγνωστα Βαλκάνια στο φως
Ο δάσκαλός μου ο Ντε Κίρικο
Ντιζάιν στο κάστρο
Βιβλίο
Σχέσεις οργής
«Θα φύγω, θα πάω να πολεμήσω»
Καλοκαιρινές εκδηλώσεις
Φεστιβάλ εκτός των τειχών
Μουσική
Για συναυλίες στη Βουλγαρία
Ραντεβού με τη μουσική τον Σεπτέμβρη
Πολυεθνική έκκληση για ειρήνη
Ο Οθέλος βρήκε πετρέλαιο
Κινηματογράφος
Μαφιόζος αλά γαλλικά
«Νέο κύμα» χτυπάει τα θερινά
Συνέντευξη: Γιώργος Βέλτσος
«Καλύτερος υπουργός Πολιτισμού; Ο Ζορμπάς»