Έντυπη Έκδοση

Μισός αιώνας σε μια μέρα

Ταξίδι στην ιστορία των τελευταίων έξι δεκαετιών είναι το νέο πεζογράφημα του Κώστα Βρεττάκου

Χρόνια είχαμε ν' ακούσουμε νέα του Κώστα Βρεττάκου, που υπήρξε ο μακροβιότερος προέδρος του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου, σκηνοθέτης μιας, αλλά πολυβραβευμένης ταινίας («Τα παιδιά της Χελιδόνας»), με ποιητικές και φωτογραφικές συλλογές στο ενεργητικό του και με δημοσιογραφική θητεία τόσο στην «Επιθεώρηση Τέχνης» όσο και στις πολιτιστικές σελίδες της «Μεσημβρινής».

Να, όμως, που, από αύριο, θα φιλοξενείται στις προθήκες το παρθενικό πεζογραφικό του βιβλίο, το «Περαστικός από το Ρέικιαβικ» (εκδ. «Ποταμός»): Ενα μελαγχολικό όσο και περιπαικτικό ταξίδι στην ιστορία των τελευταίων εξήντα χρόνων, ένα μυθιστόρημα γραμμένο σαν αυτοβιογραφικό χρονικό, μια εκ βαθέων εξομολόγηση ενός άνδρα εν αποστρατεία με τη μορφή επιστολών στις γυναίκες που αγάπησε.

Από τη χούντα στις Βρυξέλλες

Το μυθιστορηματικό alter ego του Βρεττάκου ακούει στ' όνομα Χριστόφορος, ζει με τη βεβαιότητα πως ο χρόνος δεν ρέει για κείνον στην κλεψύδρα και δεν διαθέτει τίποτα, μα τίποτα στις αποσκευές του για το οποίο να μπορεί να καυχηθεί. «Κλασική περίπτωση περαστικού ανθρώπου», χωρίς καμιά έφεση ή σταθερή επιλογή, μαθημένος να διασχίζει σκοτεινά τούνελ ανασφάλειας ως «η προσωποίηση του αποτυχημένου», βαδίζει τώρα προς τη σύνταξη έπειτα από δεκαετή, οικειοθελή εγκλωβισμό του στο υπουργείο Ανάπτυξης, με τ' όνειρο να καταφύγει στον επίγειο παράδεισο που αντιπροσωπεύει γι' αυτόν μια απομονωμένη κορφή του Ταΰγετου.

Πόσο συναρπαστικός να είναι ο απολογισμός ενός τέτοιου ήρωα; Οσο συναρπαστική είναι και η αφήγηση του Κώστα Βρεττάκου καθώς παίζει με το χρόνο κι από τους αχανείς διαδρόμους ενός σύγχρονου διεθνούς αεροδρομίου μάς μεταφέρει πότε στην Περούτζια του '60, πότε στην Πάτμο του '80, πότε στη Μαδρίτη του 2000, με ενδιάμεσες στάσεις στα καλλιτεχνικά στέκια της γενιάς του 1-1-4, στα χουντικά υπόγεια της Μπουμπουλίνας, στα δημοσιογραφικά γραφεία της μεταπολίτευσης, στους γραφειοκρατικούς λαβυρίνθους των Βρυξελλών.

Μέσα στις σελίδες του «Περαστικού...», αναπνέουν άνθρωποι με ιδανικά αλλά και τυπικοί καταφερτζήδες, αριστεροί που προδόθηκαν κι έβαλαν στο κρασί τους νερό, γυναίκες και άντρες σε σχέσεις μετέωρες. Κι ανάμεσά τους, ένα παιδί, ο Νικολό, για το οποίο ο αφηγητής και νονός του τρέφει τα πιο τρυφερά αισθήματα, μαζί μ' ένα φορτίο ενοχών.

Αν υπάρχει ένας κεντρικός άξονας στο «Περαστικός από το Ρέικιαβικ», δεν είναι άλλος από τη σχέση του Χριστόφορου με τη μητέρα του Νικολό. Τη φλογερή Σπανιόλα που είχε γνωρίσει στην Ιταλία των φοιτητικών χρόνων, το άπιαστο αντικείμενο του πόθου του, μια γυναίκα που θα πάρει εμμονικές διαστάσεις στο μυαλό του, όσο σπάνιες -μετρημένες στα δάχτυλα- κι αν ήταν οι συναντήσεις τους στο πέρασμα των δεκαετιών. Σ' αυτήν απευθύνεται κυρίως ο Χριστόφορος καθώς ανακαλεί γραπτώς το παρελθόν του, σοκαρισμένος από την εικόνα της κακογερασμένης, ατημέλητης και εχθρικής γυναίκας που αντίκρισε, εμφανιζόμενος απρόσκλητος μπροστά της, παραμονές της νέας χιλιετίας. Σ' αυτήν ξεδιπλώνει τις πιο μύχιες πλευρές του εαυτού του, απολογούμενος για την έλλειψη επικοινωνίας τους και για την αδυναμία του να λειτουργήσει σαν πατρική φιγούρα για το γιο της, τον 18χρονο πλέον, νευρωτικό και δίχως έρμα Νικολό...

Ο Κώστας Βρεττάκος έγραψε το «Περαστικός από το Ρέικιαβικ» με μιαν ανάσα σχεδόν, μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2009, υποκύπτοντας στην επιμονή, όπως λέει, της εκδότριάς του Αναστασίας Λαμπρία, υφισταμένης του κάποτε στη «Μεσημβρινή». Και μολονότι τον τύλιγε η θλίψη γράφοντάς το, το ότι κατάφερε να αιχμαλωτίσει μισόν αιώνα σε ενεστώτα χρόνο, καταφεύγοντας στα τεχνάσματα της κινηματογραφικής γραφής, τον αποζημίωσε. Οι κινηματογραφικές του εμπειρίες απουσιάζουν από το βιβλίο. Ούτε, όμως, και η σκιά του ποιητή πατέρα του, Νικηφόρου Βρεττάκου, είναι εμφανής.

Η θολή φυσιογνωμία της Ελλάδας

Φόρος τιμής σε ανθρώπους που τον συντρόφεψαν σε διάφορες φάσεις της ζωής του και συγκαλυμμένος απολογισμός της προσωπικής του διαδρομής, το βιβλίο του παρακολουθεί και την εξέλιξη της Ελλάδας από παράγκα σε ευρωπαϊκή χώρα, χωρίς να παραβλέπει δείγματα άγνοιας, ανομίας, κουτοπονηριάς.

«Η Ελλάδα έχει δημιουργήσει από μόνη της μια παθογένεια που πολύ δύσκολα μπορεί να ξεπεραστεί», λέει ο Κώστας Βρεττάκος. «Αν, βέβαια, σκεφτούμε πώς ήμασταν μετά τον Πόλεμο, αν σκεφτούμε ότι χρειάστηκαν τριάντα χρόνια για να λήξει ο Εμφύλιος ουσιαστικά, τα επιτεύγματα της άναρχης ανάπτυξής μας δεν είναι αμελητέα. Το δυστύχημα είναι πως δεν διαμορφώθηκε παράλληλα μια κοινωνία με αρχές και αξίες ανάλογες μ' εκείνες που μας όριζαν παλιότερα. Γι' αυτό και παραμένει θολή η φυσιογνωμία μας...» *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα
Ο τραγουδοποιός που έγινε συγγραφέας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Γενέθλια με λίγους καλεσμένους
Στοπ καρέ στα 50 χρόνια
Φεστιβάλ μετ' εμποδίων
Συνέντευξη: Τζουλιάν Μουρ
Σταρ από απόσταση
Κινηματογράφος
Ενας πόλεμος, πολλές ιστορίες
Κόπολα εναντίον Χάνεκε
«Κινηματογραφιστές στην ομίχλη»
Η «Ομίχλη» ήρθε στην πρωτεύουσα
Μουσική
Ερχεται η Μπιγιονσέ
Προσφορά "Κ.Ε."
Χορεύοντας με Pink Martini
Συνέντευξη: Τάνια Τσανακλίδου
«Πάντα αγαπούσα μέχρι το κόκαλο»
Συνέντευξη: Τσικ Κορία
Chick to cheek
Θέατρο
Από το πανί, στη σκηνή!
Συνέντευξη: Γιώργος Διαλεγμένος
«Η Ευελπίδων; Μια θυγατρική της Σοφοκλέους»
Συνέντευξη: Ρέα Γαλανάκη
Εισβολή στο άβατο
Ζωγραφική
Ενας εκπρόσωπος της γενιάς του '40
Athens Photo Festival
Σταυροδρόμι εικόνων
Βιβλίο
Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα
Ο τραγουδοποιός που έγινε συγγραφέας
Μισός αιώνας σε μια μέρα
Άλλες ειδήσεις
Radio La Colifata
DEUX HOMMES
«Ο Αστερίξ σήμερα θα πολεμούσε την τρομοκρατία και τον θρησκευτικό φανατισμό»
Athens Photo Festival