Έντυπη Έκδοση

Μαύρη κωμωδία για την Αλβανία

Κρατικά στελέχη που ανταγωνίζονται τους εκπροσώπους των παλαιών τάξεων, επαρχίες βυθισμένες στις προλήψεις, νεαροί που θέλουν να γκρεμίσουν το σύμπαν: η αλβανική κοινωνία της εποχής του Χότζα.

Κοντεύει να συμπληρωθεί μισός αιώνας από τότε που ο Ισμαήλ Κανταρέ άρχισε να δημοσιεύει τα μυθιστορήματά του και ο τρόπος με τον οποίο εικονογραφεί τις παραλυτικές συνέπειες του καθεστώτος Χότζα για την αλβανική κοινωνία δεν έχει αλλάξει.

Στο τρίπτυχο «Ιστορίες τρέλας», που κυκλοφορεί από τις «Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου», σε μετάφραση Δημήτρη Ν. Ηλιόπουλου και επιμέλεια Κωσταντίνας Γερ. Ευαγγέλου, ο Κανταρέ εντάσσει τρία «μικρομυθιστορήματα», όπως τα ονομάζει ο ίδιος (ας τα πούμε νουβέλες για να συνεννοηθούμε καλύτερα), γραμμένα σε τρεις διαφορετικές περιόδους: κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1960, όταν ο ίδιος κάνει το ντεμπούτο του στα γράμματα («Μέρες καφενείων»), στα χρόνια λίγο πριν από την πτώση του κομμουνισμού («Η περιφρόνηση») και σε τρέχοντα χρόνο, στις αρχές του καινούριου αιώνα, όταν τα πάντα έχουν πάρει έναν εντελώς καινούριο δρόμο («Ιστορίες τρέλας»).

Ανεξάρτητα από τη χρονολογία της γραφής και της δημοσίευσής τους, οι νουβέλες του Κανταρέ τείνουν να συγκεντρώσουν ευθύς εξαρχής και εξίσου την προσοχή τους σε ένα και μοναδικό θέμα: την πολιτικοκοινωνική ασφυξία της Αλβανίας κατά το διάστημα που οι αυτόκλητοι σωτήρες και υπερασπιστές της την άρπαξαν με σιδερένια κλείδωση από τον λαιμό.

Ο Κανταρέ κάνει λόγο άλλοτε για τη νιότη που προσπαθεί, όσο περνά από το χέρι της, να τα βάλει με τους θεσμούς και τα σύμβολα σε μια χώρα η οποία αντιμετωπίζει με ρίγη ανατριχίλας την οποιαδήποτε έννοια απειθαρχίας, άλλοτε για την παράξενη συμπόρευση, στη φάση της ανόδου του Χότζα στην εξουσία, των κρατικών και των κομματικών στελεχών με τους εκπροσώπους των κυρίαρχων τάξεων του παρελθόντος (όπου οι μεν καθρεφτίζονται στους δε, για να ανταλλάξουν με διαστροφικό τρόπο τα αποθέματα του κύρους τους) και άλλοτε για την καθημερινή ζωή στην επαρχία, όπου τα απλούστερα των πραγμάτων αποκτούν αίφνης διαστάσεις απόλυτου μύθου, ενώ οι άνθρωποι γίνονται όλο και λιγότερο ικανοί να εννοήσουν το περιβάλλον τους.

Δεν είναι το ίδιο επιτυχημένα τα τρία κείμενα του Κανταρέ. Οι «Μέρες καφενείων» έχουν ένα απελευθερωτικά αναρχίζον πνεύμα, αλλά σκοντάφτουν σε μιαν ιδιαιτέρως χαλαρή αφηγηματική δομή, που δυσκολεύεται να κρατήσει ώς το τέλος συνεκτική τη δράση αφού την αφήνει κατά καιρούς να παγιδευτεί σε διάφορα άσχετα σημεία.

Οι «Ιστορίες τρέλας», πάλι, παρουσιάζουν σαφώς μεγαλύτερη πυκνότητα, αλλά δεν καταφέρνουν να απογειώσουν το ενδιάθετο παρανοϊκό τους χιούμορ. Αρτιότερο κομμάτι του τρίπτυχου βρίσκω την «Περιφρόνηση», που έχει μυθιστορηματικό βάθος, αναδεικνύει δύο ολοζώντανους χαρακτήρες και διαπνέεται από το εξοντωτικό πνεύμα της μαύρης κωμωδίας: πνεύμα, άλλωστε, το οποίο οφείλουμε να κρατήσουμε ως τη ζωτικότερη και την πιο σημαντική παρακαταθήκη του Κανταρέ.

Στα σκοτάδια του μυαλού

Ποιητής της γενιάς του 1970, που συνταιριάζει την εγγενή λυρική του διάθεση με μια μυστική εικονογραφία της φύσης, σ' ένα τοπίο όπου οι σωματικές αισθήσεις γίνονται ένα με τον εσωτερικό ρυθμό της καρδιάς, ο Μανώλης Πρατικάκης θυμίζει με τα «Αφηγήματα ενός ψυχιάτρου» (εκδόσεις Καστανιώτη) τους παλαιούς δεσμούς του με την ποιητική πρόζα.

Ο συγγραφέας αντλεί το υλικό του από τη μακρά επαγγελματική του εμπειρία ως ψυχιάτρου, δίνοντας μυθοπλαστική ζωή σε πρόσωπα τα οποία τον απασχόλησαν στη δουλειά του.

Ως ποιητής, βεβαίως, ο Πρατικάκης προτιμά όχι τις ολοκληρωμένες ιστορίες, αλλά τα διακριτικά φωτισμένα στιγμιότυπα, που μπορούν να αποδώσουν εξ όνυχος την κόλαση του ψυχικού σκότους και της διανοητικής ταραχής, δοκιμάζοντας να εξασφαλίσουν και μιαν ορισμένη αισθηματική θερμοκρασία για την αφήγησή τους.

Τα καλύτερα κομμάτια του Πρατικάκη είναι εκείνα που πετυχαίνουν την ποιητική συγκίνηση χωρίς να εγκλωβιστούν στην περιγραφική αδράνεια του ποιητικισμού, ο οποίος, γοητευμένος από τις λεκτικές του επιδόσεις τείνει, ατυχώς, να αμελήσει συχνά τη δραματική ουσία.

Ξεχωρίζω χωρίς δισταγμούς την «Αμνησία της "Θείας Πρόνοιας"», την «Αύρα» και το «Σοφάκι», για τον λειτουργικό τρόπο με τον οποίο συνδυάζουν τον αφαιρετικό λόγο με τη ρεαλιστική τους εικονοποιία.

Νέες εκδόσεις

«Το τέλος μιας σχέσης»

ΓΚΡΑΧΑΜ ΓΚΡΙΝ Μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου

Πρόλογος: Αναστάσης Βιστωνίτης

Εκδ. Μεταίχμιο

Ενας ερωτικός δεσμός που φουντώνει μέσα στη φωτιά του Β' Παγκόσμιου Πολέμου και διαλύεται ξαφνικά, για να φουντώσει δύο χρόνια αργότερα. Σχέσεις ενοχής και τιμωρίας σε ένα από τα σημαντικότερα μυθιστορήματα του Γκριν, που μεταφέρθηκε δύο φορές με επιτυχία στον κινηματογράφο.

«Η πηγάδα, Κάτι άνθρωποι, Αθοπετού»

ΜΑΡΩ ΔΟΥΚΑ

Η καθημερινότητα και η πολιτική βία της μεταπολεμικής Ελλάδας μέσα από τα διηγήματα «Η πηγάδα» και «Κάτι άνθρωποι», με τα οποία έκανε την εμφάνισή της η Μάρω Δούκα. Μαζί τους, το κομμάτι «Αθοπετού», που πρωτοδημοσιεύθηκε το 2002 στην «Ελευθεροτυπία».

«Αυτόματο»

ADOLFO GARCIA ORTEGA

Μυθιστόρημα. Μετάφραση: Ιφιγένεια Ντούμη. Εκδοτικός οργανισμός «Πάπυρος».

Μια μεταλλική μορφή πολεμιστή και μια φωτογραφία της δεκαετίας του 1920 οδηγούν τον Ολιβερ Γκρίφιν στο Στενό του Μαγγελάνου, όπου και θα προσπαθήσει να ανακαλύψει τις ρίζες του. Ενα συναρπαστικό παιχνίδι λογοτεχνικής φαντασίας.

«Πώς η Ιστορία γίνεται παρελθόν»

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΟΥΤΣΟΣ

«Ελληνικά Γράμματα».

Τι πιστεύουν οι ιστορικοί για το αντικείμενό τους, όπως και για το επιστημονικό τους έργο; Ο Παναγιώτης Νούτσος παρουσιάζει με κριτικό τρόπο μια σειρά σύγχρονων θεωρητικών αντιλήψεων για την Ιστορία, αλλά και για την ιστοριογραφία, μπαίνοντας σε μια καυτή συζήτηση.

«Πλήθος είμαι»

ΕΛΕΝΗ ΓΚΙΚΑ

Μυθιστόρημα.

Εκδόσεις «Αγκυρα».

Μια γυναίκα επιστρέφει στο παρελθόν για να αναμετρηθεί με τις σκιές και τα φαντάσματά της, να γνωρίσει εις βάθος τον εαυτό της, αλλά και να βάλει σε νέα θεμέλια τη σχέση της με τους άλλους και τον κόσμο, επιχειρώντας μια διαδρομή λυτρωτικής αυτογνωσίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
50ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης
Γενέθλια με λίγους καλεσμένους
Στοπ καρέ στα 50 χρόνια
Φεστιβάλ μετ' εμποδίων
Συνέντευξη: Τζουλιάν Μουρ
Σταρ από απόσταση
Κινηματογράφος
Ενας πόλεμος, πολλές ιστορίες
Κόπολα εναντίον Χάνεκε
«Κινηματογραφιστές στην ομίχλη»
Η «Ομίχλη» ήρθε στην πρωτεύουσα
Μουσική
Ερχεται η Μπιγιονσέ
Προσφορά "Κ.Ε."
Χορεύοντας με Pink Martini
Συνέντευξη: Τάνια Τσανακλίδου
«Πάντα αγαπούσα μέχρι το κόκαλο»
Συνέντευξη: Τσικ Κορία
Chick to cheek
Θέατρο
Από το πανί, στη σκηνή!
Συνέντευξη: Γιώργος Διαλεγμένος
«Η Ευελπίδων; Μια θυγατρική της Σοφοκλέους»
Συνέντευξη: Ρέα Γαλανάκη
Εισβολή στο άβατο
Ζωγραφική
Ενας εκπρόσωπος της γενιάς του '40
Athens Photo Festival
Σταυροδρόμι εικόνων
Βιβλίο
Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα
Ο τραγουδοποιός που έγινε συγγραφέας
Μισός αιώνας σε μια μέρα
Άλλες ειδήσεις
Radio La Colifata
DEUX HOMMES
«Ο Αστερίξ σήμερα θα πολεμούσε την τρομοκρατία και τον θρησκευτικό φανατισμό»
Athens Photo Festival