Έντυπη Έκδοση

ΖΩΗ ΣΕ ΚΑΡΕ

Oil

Αλλάζουμε τα πετρέλαια του πλανήτη

Γνωριζόμαστε 4.000 χρόνια. Μόνο τα τελευταία 150, όμως, η σχέση μας έγινε ολέθρια. Ο μαύρος χρυσός, το παχύρρευστο υγρό που εξελίχθηκε σε κινητήρια δύναμη της καπιταλιστικής οικονομίας, σήμερα στέλνει σήμα κινδύνου· εξαντλείται... Εν τω μεταξύ, η ανθρωπότητα έχει πληρώσει με δεξαμενές αίματος την απληστία του πετρελαϊκού κεφαλαίου. Οι εικόνες του Edward Burtynsky είναι πολύ όμορφες, δεν θέλουν όμως να κρύψουν αυτήν την αλήθεια. Αντιθέτως, θέλουν να γίνουν καθρέφτης της.

Τον Απρίλιο του 2008 έκανε το γύρο των ειδησεογραφικών πρακτορείων η είδηση ότι μία οκτάχρονη μαθήτρια από τη Μασαχουσέτη έστειλε γράμμα στον (τότε) πρόεδρο Μπους, παρακαλώντας τον να χαμηλώσει λιγάκι την τιμή της βενζίνης. Είχε στενοχωρηθεί, του έγραφε, που διαπίστωσε ότι ο μπαμπάς της δεν μπόρεσε να γεμίσει το τεπόζιτο του οικογενειακού μίνι βαν με 60 δολάρια. Η στενοχώρια της δεν ήταν τίποτα μπροστά στην κατάθλιψη που πάθαμε οι ανά τον κόσμο συντάκτες βάρδιας, όταν διαπιστώσαμε ότι στις ΗΠΑ η βενζίνη τιμάται 2,62 δολάρια το γαλόνι. Και για να το μεταφράσουμε σε ελληνικά, επρόκειτο για 0,39 ευρώ το λίτρο! Ο πρόεδρος, φυσικά, της απάντησε ότι θα δει τι μπορεί να κάνει για να χαμηλώσει τις τιμές. Κατά τύχη, βέβαια, έπειτα από λίγο, τον Μάιο του 2008, οι τιμές πετρελαίου πήραν παγκοσμίως την ανηφόρα. Και η μικρή Μαντλίν Ντάλτον πήρε το πρώτο της μάθημα από τη ζωή.

Το πετρέλαιο είναι γνωστό εδώ και σχεδόν 4.000 χρόνια. Ο Διόδωρος ο Σικελιώτης αναφέρει στο έργο του για τον Ηρόδοτο ότι η άσφαλτος (από επιφανειακές πηγές πετρελαίου) χρησίμευε στη Ζάκυνθο για οικοδόμηση και στεγανοποίηση σπιτιών. Λίγους αιώνες αργότερα (345 μ.Χ.) καταγράφονται οι πρώτες γεωτρήσεις για άντληση στην Κίνα. Οι Κινέζοι έσκαβαν μέχρι τα 250 μέτρα για να αντλήσουν πετρέλαιο, το οποίο έκαιγαν προκειμένου να εξατμιστεί το θαλασσόνερο και να μείνει το αλάτι. Οι πρώτοι δρόμοι της Βαγδάτης ήταν στρωμένοι με πίσσα, ενώ τον 9ο μ.Χ. αιώνα στο Μπακού του Αζερμπαϊτζάν παρασκευαζόταν νάφθα. Οι Πέρσες το απέσταζαν στον άμβυκα (δική τους εφεύρεση) για να πάρουν κηροζίνη, που τη χρησιμοποιούσαν ως φωτιστικό καύσιμο. Ο όρος «petroleum», από το ελληνικό πέτρα και έλαιον, εμφανίζεται για πρώτη φορά στην πραγματεία «De Natura Fossilium», την οποία εξέδωσε το 1546 ο γερμανός μελετητής των ορυκτών Georg Bauer - γνωστός και με το εκλατινισμένο όνομα Georgius Agricola.

Οι πρώτες σύγχρονες εφαρμογές εμφανίζονται στις αρχές του 19ου αιώνα με τη βιομηχανική απόσταξη κηροζίνης από το αργό πετρέλαιο και οι πρώτες σύγχρονες πετρελαιοπηγές εμφανίζονται στο Πλοέστι της Ρουμανίας το 1857.

Οταν το 1859 ο Εντουιν Λ. Ντρέικ, ο πρώτος που έκανε γεώτρηση για πετρέλαιο στις ΗΠΑ, άρχισε να αναζητάει μηχανικούς που να ξέρουν από γεωτρήσεις (έστω και για νερό), εκείνοι τον αντιμετώπισαν χλευαστικά: «Να κάνουμε γεώτρηση για πετρέλαιο; Εννοείς να τρυπήσουμε το χώμα για να προσπαθήσουμε να βγάλουμε πετρέλαιο; Τρελός θα είσαι!»

Ως τότε το κυρίαρχο καύσιμο ήταν το κάρβουνο, ως λιθάνθρακας, λιγνίτης, τύρφη ή κοκ. Ομως, η βιομηχανική ανάπτυξη απαιτούσε όλο και μικρότερους κινητήρες, κάτι που η ατμομηχανή αδυνατούσε να ικανοποιήσει. Οι ατμομηχανές, μέχρι τότε, κινούσαν είτε μικρά εργοστάσια, είτε πλοία, είτε σιδηροδρομικούς συρμούς. Το πετρέλαιο και τα παράγωγά του, που ήταν πολύ πιο αποδοτικά από τον άνθρακα, αποτέλεσαν το ιδανικό καύσιμο για την περαιτέρω επέκταση.

Ο κινητήρας εσωτερικής καύσεως εφευρέθηκε το 1862. Το 1876 τοποθετήθηκε σε όχημα, εξασφαλίζοντας την κίνησή του. Ο κινητήρας ντίζελ κατοχυρώθηκε το 1898. Η ανάπτυξη των εφαρμογών έφερε την απότομη άνοδο της άντλησης του πετρελαίου. Η ετήσια παραγωγή των 2.000 βαρελιών το 1859 στις ΗΠΑ το 1869 έγινε 4,2 εκατ., το 1879 19,9 εκατ., το 1889 35,1 εκατ., το 1899 57 εκατ. και το 1906 126,5 εκατ. βαρέλια.

Η δίψα για πετρέλαιο έδωσε την ώθηση στις ΗΠΑ και στη Βρετανία, κυρίως, να το αναζητήσουν και αλλού. Αυτήν την εποχή θέριεψαν μεγάλες οικονομικές αυτοκρατορίες: το 1880 η Standard Oil ήδη έλεγχε το 90-95% των πετρελαίων που διυλίζονταν στις ΗΠΑ. Η αναζήτηση έφερε τους πολέμους· το ψυχορράγημα του «μεγάλου ασθενούς» του 19ου αιώνα, της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενθάρρυνε τις Μεγάλες Δυνάμεις να ελέγξουν ό,τι μπορούσαν από τα εδάφη της. Νομίζετε πως ο διάσημος Τ.Ε. Λόρενς της (Σαουδικής) Αραβίας πολέμησε τους οθωμανούς μόνο και μόνο επειδή πίστευε στα δίκια του οίκου των Σαούντ; Η αγγλική Anglo-Persian Oil Company ήταν η πρώτη εταιρεία που αξιοποίησε κοιτάσματα της Μέσης Ανατολής το 1908. Το 1920 τοπικός διευθυντής της έγινε ο Arnold Wilson, ο οποίος από το 1918 είχε υπηρετήσει ως πολιτικός αρμοστής της Βρετανίας στη Βαγδάτη. Δούλεψε ώς το 1932 για την APOC, την οποία από το 1954 γνωρίζουμε με το όνομα ΒΡ. Βλέπουμε ότι ο Ντικ Τσέινι δεν πρωτοτύπησε όταν παράτησε την πετρελαϊκή Halliburton, όπου είχε προσληφθεί μόλις τελείωσε από υπουργός Αμυνας του πατρός Μπους, για να αναλάβει την αντιπροεδρία του υιού Μπους.

Η μεγάλη ώθηση στην κατανάλωση υγρών καυσίμων δόθηκε με τη διάδοση του «φτηνού αυτοκινήτου για κάθε οικογένεια», όπως υλοποιήθηκε κατ' αρχάς από το Ford Τ του 1908. Το όνειρο της ανεξαρτησίας και της κατά βούλησιν μετακίνησης αποδείχθηκε ψευδαίσθηση, καθώς η ίδια η πολλαπλότητα των αυτοκινήτων τα εμποδίζει σήμερα να εκπληρώσουν ικανοποιητικά τον αρχικό τους σκοπό. Ομως, το πετρέλαιο κινούσε ήδη την παγκόσμια οικονομία. Και, ως εκ τούτου, προκαλούσε και πολέμους. Το εμπάργκο των ΗΠΑ επί της Ιαπωνίας σε αεροπορικά (μόνο) καύσιμα και ανταλλακτικά κατέληξε στην επίθεση του Περλ Χάρμπορ έναν χρόνο αργότερα. Ο Αξονας έχασε τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο επειδή δεν κατάφερε να ελέγξει τις πετρε- λαιοπαραγωγές περιοχές. Εν ολίγοις, έμεινε από καύσιμα... Το παγκόσμιο εμπάργκο καυσίμων προς τη Ροδεσία, κατά τη δεκαετία του '70, έριξε το ρατσιστικό καθεστώς της. Την εισβολή του Ιράκ στο Κουβέιτ, το 1990, και την απάντηση των ΗΠΑ και των συμμάχων της, το 1991 και το 2003, δεν χρειάζεται να τις υπενθυμίσουμε· τα αποτελέσματά τους τα βλέπουμε ακόμη.

Κι αν οι πόλεμοι δεν ήταν πάντοτε θερμοί, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν διεξάγονταν αδυσώπητες μάχες στα χρηματιστήρια και στις αίθουσες των διαπραγματεύσεων. Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 προκάλεσε σοκ στις αγορές· το ίδιο και εκείνη του 1979, που συνδέεται με την πτώση του σάχη του (πετρελαιοπαραγωγού) Ιράν. Κρίσεις παρουσιάστηκαν και κατά τη δεκαετία του '90 και σ' αυτήν που διανύουμε. Και θα συνεχίζονται όλο και πιο οξύτερες, όσο η ανθρωπότητα εξαρτάται από τα αποθέματα πετρελαίου, τα οποία λιγοστεύουν διαρκώς.

Οι ΗΠΑ, αν και είναι τρίτη χώρα παγκοσμίως στην παραγωγή, είναι πρώτη στην κατανάλωση και τις εισαγωγές. Η κατ' άτομον κατανάλωση πετρελαίου στις ΗΠΑ είναι σχεδόν 12 φορές μεγαλύτερη απ' ό,τι στην Κίνα (και με το 1/5 του πληθυσμού της). Κι αυτό συμβαίνει λόγω όχι μόνο του αριθμού των αυτοκινήτων ανά κάτοικο, αλλά και λόγω του μεγέθους τους. Τα αμερικανικά Ι.Χ. έχουν τερατώδεις κινητήρες και οι αυτοκινητοβιομηχανίες που τα κατασκευάζουν αρνούνται να συμμορφωθούν με τις διεθνείς τάσεις για μικρότερα και ελαφρύτερα οχήματα, παρότι κινδυνεύουν με οικονομικό καταποντισμό. Η ινδική και η κινέζικη αγορά, οι οποίες απευθύνονται περίπου στον μισό πληθυσμό του πλανήτη, αποδεικνύονται πολύ πιο ευέλικτες και ήδη προτείνουν μικρά μοντέλα με ελάχιστη κατανάλωση ή με ηλεκτροκίνηση.

Η λατρεία του πετρελαίου έχει μεταμορφώσει το γήινο τοπίο: από τη δημιουργία τεράστιων πετρελαϊκών πεδίων άντλησης και διυλιστηρίων, αληθινών ναών της τεχνολογίας, με τις αιώνιες φλόγες τους να λάμπουν διαρκώς στο όνομα της ανάπτυξης (ή της αυτοκαταστροφής, αν θέλετε), μέχρι τους ατέλειωτους αγωγούς, που διασχίζουν ηπείρους σαν άλλες αρτηρίες πάνω στο κορμί της Γης. Μόνο που αυτές οι αρτηρίες δεν τρέφουν την ίδια, μα το ανθρώπινο είδος. Πολύ πιο καθοριστική είναι η μεταμόρφωση του τοπίου εκεί όπου το πετρέλαιο δεν είναι σωτήριο, αλλά κατάρα: στις παραλίες που ρυπαίνονται από πετρελαιοκηλίδες και στα διαλυτήρια πλοίων του αναπτυσσόμενου κόσμου. Ισως να είχαν δίκιο οι γεωτρυπανιστές που το 1859 αντιμετώπισαν με δυσπιστία τον Εντουιν Ντρέικ.

Τα αποθέματα πετρελαίου δεν είναι ανεξάντλητα. Εάν η κατανάλωσή του συνεχιστεί μ' αυτούς τους ρυθμούς, υπολογίζεται ότι σε μερικές δεκαετίες θα έχουν εξαντληθεί. Φυσικά, αρκετά πριν εξαντληθούν, η τιμή του θα έχει γίνει απαγορευτική για τον μέσο καταναλωτή, ο οποίος θα υποχρεωθεί να καταφύγει σε άλλες λύσεις, τουλάχιστον για τη μετακίνησή του. Το πρόβλημα με την αντικα- τάσταση του πετρελαίου και των παραγώγων του ως καυσίμου για οχήματα έγκειται στην τεράστια ποσότητα που απαιτείται καθημερινά.

Με τη μεταφορά του πετρελαίου (αριστερά, πετρελαιαγωγοί στην Αλμπέρτα του Καναδά) και στη μεταφορά διά του πετρελαίου (κάτω, λεωφόρος στο Λος Αντζελες) ο πλανήτης άλλαξε οριστικά. Με τη μεταφορά του πετρελαίου (αριστερά, πετρελαιαγωγοί στην Αλμπέρτα του Καναδά) και στη μεταφορά διά του πετρελαίου (κάτω, λεωφόρος στο Λος Αντζελες) ο πλανήτης άλλαξε οριστικά. Τα καύσιμα από φυτά απαιτούν πολύ νερό, το οποίο πρέπει να περικοπεί από αλλού, συνήθως από τις καλλιέργειες για διατροφή. Το φυσικό αέριο όχι μόνο δεν είναι απεριόριστο, αλλά παράγει κι αυτό ρυπαντές. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορούν να φορτίζουν ηλεκτροκίνητα οχήματα, τα οποία όμως δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί ικανοποιητικά και δεν είναι οικονομικά προς το παρόν. Το ίδιο και η πυρηνική ενέργεια, η οποία έχει και προβλήματα ασφάλειας. Επί πλέον, ακόμη κι αν όλες οι μετακινήσεις γίνονται ηλεκτρικά (ασχέτως κόστους), η επαναφόρτιση των μπαταριών τόσων χιλιάδων αυτοκινήτων κάθε μέρα θα δημιουργεί εφιάλτες στους υπεύθυνους ηλεκτρικών δικτύων κάθε πόλης.

Οπότε, το μόνο που μένει είναι μία κοινωνία με λιγότερες μετακινήσεις, χωρίς πυκνά αεροπορικά ταξίδια, χωρίς πολλές διεθνείς μεταφορές με ενεργοβόρα πλοία, χωρίς μεγάλους αυτοκινητόδρομους και εθνικές οδούς. Αλλά αυτή δεν θα είναι η κοινωνία όπως ήδη την ξέρουμε· θα είναι κάτι άλλο. Ε, προς τα εκεί οδεύουμε και θα φτάσουμε σε περίπου πέντε δεκαετίες.

Διαβάστε

..............1..............

Morris & Goscinny, «Λούκι Λουκ - Στη σκιά των Ντέρικ», εκδόσεις ΜΑΜΟΥΘΚΟΜΙΧ

Κωμικοτραγική διασκευή της Ιστορίας, που παρωδεί την απληστία των πετρελαιάδων.

..............2...............

Upton Sinclair, «Πετρέλαιο», εκδόσεις Καστανιώτη, μετάφραση Αύγουστος Κορτώ

Διήγημα του 1927, βασισμένο χαλαρά στην ιστορία της Union Oil Company. Περιγράφει τη σύγκρουση ενός αυτοδημιούργητου εκατομμυριούχου πετρελαιά με το γιο του και τους εργάτες του.

Δείτε

..............1...............

«Θα χυθεί αίμα» (There Will Be Blood), 2007

Βασίστηκε στο «Oil!» του Απτον Σινκλέρ.

«Δέλτα - Οι βρόμικες δουλειές του πετρελαίου»

Το βραβευμένο ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου (exandas.ert.gr) για τις περιβαλλοντικές και οικονομικές επιπτώσεις της δράσης των μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών στις υπανάπτυκτες χώρες.

Edward Burtynsky

«Η ομορφιά των εικόνων ξεγελάει!»

Βραβευμένος πολλαπλά, ο Burtynsky καταγράφει τις ανεπανόρθωτες πληγές που επιφέρουν στο περιβάλλον τα ορυχεία, τα εργοστάσια, οι μονάδες ανακύκλωσης, οι δεξαμενές πετρελαίου, τα φράγματα - κοινώς τα «μεγαλειώδη» ανθρώπινα έργα.

Με τις λήψεις σας δίνετε ταυτόχρονα πανοραμική όψη του τοπίου, ενώ περιλαμβάνετε και τις λεπτομέρειές του. Σε τι αποσκοπεί η διττή απεικόνιση; «Δουλεύω πάντα από συγκεκριμένη απόσταση, ώστε το αντικείμενο να μην είναι απλώς ένα "σχέδιο" που καταγράφει ο φακός από ψηλά· θέλω ο θεατής να μπορεί να διακρίνει τα σπίτια, τα αυτοκίνητα, τις λεπτομέρειες για να μπορεί να "τοποθετήσει" τον εαυτό του μέσα στο τοπίο, να ταυτιστεί».

Με τις εικόνες μιας φύσης... νεκρής; «Την εποχή της Βιομηχανικής Επανάστασης καταστήσαμε τη φύση "πράγμα". Οι εκφραστές του ρομαντικού κινήματος επινόησαν αυτήν τη λέξη, οσμιζόμενοι όλα όσα επρόκειτο να χαθούν υπό την εξουσία της μηχανής. Ουσιαστικά, ο πυρήνας της δουλειάς μου πραγματεύεται αυτήν την απώλεια. Αυτές τις εικόνες θα φωτογράφιζα, αν μου ζητούσε ένας εξωγήινος να του εξηγήσω τι κάνουμε στον πλανήτη μας».

Το παράδοξο είναι ότι υπάρχει ομορφιά σ' αυτές τις εικόνες. «Δεν στοχεύω στη δημιουργία μιας όμορφης εικόνας. Στοχεύω στη δημιουργία μιας εικαστικής γλώσσας που να είναι περιγραφική και θελκτική. Γιατί προσπαθώ να προσκαλέσω το θεατή σε έναν κόσμο, τον προσκαλώ να δει. Και ακριβώς επειδή στο βάθος του καθενός μας υπάρχει η ομορφιά ως αξία, την αναγνωρίζει και στην εικόνα. Μόλις όμως "παρασυρθεί", προκαλείται ένταση - γιατί δεν είναι δυνατόν να εκληφθεί μια τέτοια κατάσταση ως όμορφη. Οι εικόνες καθρεφτίζουν ένα εσωτερικό δίλημμα: δεν θέλουμε να παραιτηθούμε από τις ανέσεις, αλλά κλείνουμε τα μάτια στις συνέπειές τους».

Υπάρχει χρόνος να αναστρέψουμε την κατάσταση; «Αν δεν κατορθώσουμε να συμφωνήσουμε στη μείωση των ρύπων, αν αφήσουμε το κλίμα να ξεφύγει από τον έλεγχό μας, τότε δεν θα έχουν καμιά σημασία τα λόγια. Αν δεν βρούμε εναλλακτικές πηγές ενέργειας και τρόπους να συγκρατήσουμε την αύξηση του πληθυσμού, θα φροντίσει η ίδια η φύση για την αποκατάσταση των ισορροπιών. Για πρώτη φορά στο νόμο της φύσης, έτσι όπως τον έχουμε ορίσει, καλούμαστε να μειώσουμε τους ρυθμούς της εξέλιξης. Θα το καταφέρουμε; Δεν είμαι βέβαιος».

Εχετε φωτογραφίσει ανθρώπους που δουλεύουν σε μονάδες επεξεργασίας των αποβλήτων της Δύσης. «Για κάποιους η δουλειά, ακόμη και σ' αυτές τις συνθήκες, εξασφαλίζει την τροφή της οικογένειάς τους· δεν είναι σωστό να προβάλλουμε τις αξίες της δικής μας κουλτούρας σ' αυτούς τους ανθρώπους. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι τα χέρια μας είναι βαμμένα με αίμα. Οταν στέλνουμε ένα πλοίο να διαλυθεί σε κομμάτια ή όταν στέλνουμε απορρίμματα τεχνολογίας, ξέρουμε σε τι κινδύνους εκθέτουμε αυτούς τους ανθρώπους. Εμείς το ξέρουμε και θεσπίζουμε κανόνες ασφαλείας. Εκεί τα στέλνουμε, χωρίς όμως να υποδεικνύουμε τους κανόνες».

Τελικά, από τι πάσχει ο δυτικός κόσμος: από άγνοια ή από αδιαφορία; «Από απληστία. Οι εταιρείες που πουλάνε τα καράβια επιδιώκουν την καλύτερη τιμή και λένε "δεν είναι δικό μου το πρόβλημα". Οι εταιρείες των αναπτυσσόμενων χωρών, που τα αγοράζουν, αναζητούν τα πιο φτηνά εργατικά χέρια και όχι την τήρηση κανόνων ασφαλείας. Κάθε φορά που φωτογραφίζω αυτά τα πλοία, συνειδητοποιώ ότι είμαι και εγώ μέρος της αλυσίδας - γιατί αυτά τα τάνκερ ή τα εμπορικά πλοία μετέφεραν προϊόντα που χρησιμοποίησα και εγώ».

Τι μπορεί να συνεισφέρει η τέχνη σ' αυτήν την κατάσταση; «Μπορεί να αφυπνίσει. Η τέχνη μπορεί να γίνει καθρέφτης της πραγματικότητας και επέκταση της συνείδησής μας».

ΖΟΟΜ ΣΤΗΝ ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ

Ο κουμπαράς του πετρελαίου

ΓΑΛΟΝΙ ΤΟ ΓΑΛΟΝΙ ΓΕΜΙΖΕΙ ΤΟ ΣΑΚΟΥΛΙ

Πολλές χώρες αντλούν πετρέλαιο, αλλά μόνο μία έχει καταφέρει να το διυλίσει αποτελεσματικά σε κοινωνικό έργο για τους πολίτες της. Εκτός από τις γνωστές σκανδιναβικού επιπέδου παροχές πρόνοιας, διαθέτει κι έναν τεράστιο κουμπαρά για το μέλλον.

Το χρυσό μετάλλιο του μυρμηγκιού (για να τιμήσουμε και τη χτεσινή παγκόσμια μέρα αποταμίευσης) πηγαίνει άνετα στο μαμούθ Κρατικό Συνταξιοδοτικό Ταμείο (Statens Pensjonsfond) της Νορβηγίας, γνωστό και ως Πετρελαϊκό Ταμείο, που έχει σήμερα 305 δισ. ευρώ, δηλαδή 63.000 ευρώ ανά κάτοικο! Προ- έρχεται από το πλεόνασμα των κερδών των κρατικών εταιρειών πετρελαίου και από μέρος των φόρων που επιβάλλονται στις ιδιωτικές εταιρείες.

Είναι το μεγαλύτερο ανά κεφαλήν απόθεμα για ασφάλιση, αρκετό ώστε να στηρίξει γενεές Νορβηγών για δεκαετίες μετά την εξάντληση των κοιτασμάτων της Βόρειας Θάλασσας. Μ' αυτήν τη λογική δημιουργήθηκε, άλλωστε, το 1990 και από τότε δεν σταματά να μεγαλώνει.

Για τους Νορβηγούς το περιεχόμενο του κουμπαρά ήταν τόσο μεγάλο που δημιούργησε... πονοκεφάλους. Το 1998, και εν μέσω νεοφιλελεύθερης επέλασης, αποφασίστηκε ότι το 40% θα επενδύεται σε μετοχές στα διεθνή χρηματιστήρια. Το 2007 το ποσοστό ανέβηκε στο 60%. Σήμερα είναι το δεύτερο μεγαλύτερο κρατικό επενδυτικό κεφάλαιο και κατέχει περίπου το 1% των εισηγμένων μετοχών όλου του κόσμου! Ομως, η οικονομική κρίση «δάγκωσε» πέρσι πολλά δισ. και ο επικεφαλής διαχειριστής Ινγκβι Σλίνγκσταντ δικαιολογήθηκε με τη φράση: «Δεν μπορείς να αντιστρέψεις την πορεία ενός τάνκερ για μια περαστική καταιγίδα».

Η συζήτηση για το πού θα πάνε τα χρήματα είναι κυρίαρχη στην πολιτική σκηνή της Νορβηγίας. Σε όσους ζητούν να επιστρέψουν τα κεφάλαια στη χώρα και να επενδυθούν σε δημόσια έργα, άλλοι αντιτείνουν ότι κάτι τέτοιο θα προκαλούσε πληθωρισμό. Στις εκλογές, πριν από ενάμιση μήνα, κέρδισε για δεύτερη φορά ο κεντροαριστερός συνασπισμός του Τζενς Στόλτενμπεργκ, με σύνθημα τη σωστή και διάφανη διαχείριση του ταμείου.

Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η ηθική επιλογή των μετοχών. Εδώ και πέντε χρόνια έχει δημιουργηθεί Ηθικό Συμβούλιο που ελέγχει τη συμπεριφορά των εταιρειών και «τιμωρεί» με απόσυρση του επενδεδυμένου κεφαλαίου όσες ανακατεύονται με πυρηνικά ή απαγορευμένα όπλα, καταστροφή του περιβάλλοντος ή παραβίαση της εργατικής νομοθεσίας. Εχουν αποσυρθεί εκατοντάδες εκατομμύρια από μεγάλες βιομηχανίες, όπως Boeing, EADS, Lockheed Martin κ.ά.

Κάθε τόσο στον νορβηγικό Τύπο εμφανίζεται μια αποκάλυψη για κάποια ανήθικη εταιρεία και οι διαχειριστές τρέχουν να την ελέγξουν. Η τελευταία υπόθεση αφορούσε μια ισραηλινή εταιρεία που φτιάχνει συστήματα παρακολούθησης για το τείχος στη Δυτική Οχθη.

Το μέλλον του Ταμείου είναι πράσινο, πάντως, σύμφωνα με δηλώσεις των υπευθύνων, αλλά και κατά την απόφασή τους να ελέγξουν καθεμία από τις 8.000 εταιρείες (στις οποίες έχει επενδύσεις) για το πώς διαχειρίζονται τους υδάτινους πόρους.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Διεθνή
Με λέξεις-κλειδιά
Ενέργεια/Φωτοβολταϊκά/Εναλλακτικές/Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ)
Για το ίδιο θέμα
Ο κουμπαράς του πετρελαίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Διεθνή της έντυπης έκδοσης
Ιταλία
Ο αντι-Μπερλουσκόνι
Γαλλία
Οι μικροί βγήκαν άτακτοι και διαπλεκόμενοι
Γερμανία
Μόνο σκόνη είκοσι χρόνια μετά
Το σόου της Αγκελα
Τουρκία
Πίσω ολοταχώς
ΗΠΑ
Πυρηνικά: ε, λοιπόν;
Le Monde diplomatique
Ο δικός μας αγώνας και η παρακμή των εντύπων
Μονόδρομος η συστράτευση
Από το Εψιλον της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας
Oil
Άλλες ειδήσεις
France Telecom