Έντυπη Έκδοση

«Ασμα Ασμάτων», το υπέροχο

Τα 45χρονα μιας γόνιμης συνύπαρξης Γ. Σεφέρη - Α. Τάσσου

Στο σαλόνι του σπιτιού φίλου μου χάζευα ένα υπέροχο ερωτικό τρίπτυχο με την υπογραφή του Α. Τάσσου και παραδίπλα τη χρονιά 1965. Ηταν από την εικονογράφηση του βιβλικού ερωτικού ποιήματος «Ασμα Ασμάτων», που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά (πριν 45 χρόνια) μεταφρασμένο από τον Γιώργο Σεφέρη, σε συλλεκτική έκδοση, σε 465 αριθμημένα αντίτυπα.

Οσοι τυχεροί δεν κατάφεραν να το αποκτήσουν μπορούσαν, όπως ο εν λόγω φίλος, να προμηθευτούν κάποιες από τις επτά ασπρόμαυρες ξυλογραφίες του Α. Τάσσου, που βγήκαν, επίσης, σε περιορισμένο αριθμό.

Το ίδιο βιβλίο, ωστόσο, ανατυπώθηκε το 1998 σε 600 αντίτυπα για λογαριασμό της εταιρείας εικαστικών τεχνών «Α. Τάσσος».

Μέρες που διανύουμε είπα να σταθώ σ' αυτό το δημιούργημα, καθώς αναφέρεται στο βάλσαμο της ζωής μας, τον έρωτα (χωρίς να περιμένω τη γιορτή του εισαγόμενου εμποράκου αγίου, που πέρασε σ' έναν τόπο όπως ο δικός μας, όπου ο έρωτας έχει δοξαστεί με μια πανέμορφη θεά, την Αφροδίτη).

Το πιο όμορφο

Εχω στα χαρτιά μου το απόκομμα μιας προδημοσίευσης του έργου των Σεφέρη - Τάσσου στον «Ταχυδρόμο» από τον τότε διευθυντή του περιοδικού Γ. Π. Σαββίδη. Μ' ένα κείμενο του παρουσιαστή, απόσπασμα από τον πρόλογο του Σεφέρη και 4 από τις 7 ξυλογραφίες του Τάσσου.

Σε πρωτοβουλία του Α. Τάσσου αποδίδει ο Σαββίδης τη δημιουργία του «Ασματος» από τον Σεφέρη. Μια ενασχόληση που τους πήρε δύο χρόνια, «και μπορεί να θεωρηθεί ως ένα από τα ωραιότερα ελληνικά βιβλία και που σίγουρα είναι το πιο όμορφο βιβλίο του Τάσσου».

Πότε γράφτηκε το «Ασμα Ασμάτων»; Σημειώνει στον πρόλογό του ο Σεφέρης: «... η εποχή της συναρμολόγησης του ποιήματος πρέπει να είναι ο Δ' π.Χ. αιώνας. Τότε ένας Ιεροσολυμίτης συντάκτης με εμμονή την ανάμνηση του Σολομών ενσωμάτωσε διάφορα ιουδαϊκά κομμάτια με στοιχεία από το Μοάβ ή και από τη Συρία σ' αυτό το σύνολο, όπου είναι αισθητές και οι ελληνικές επιρροές».

Γράφτηκε σε εβραϊκή -αραμαΐζουσα (σημιτική) γλώσσα και μεταφράστηκε στην ελληνιστική από τους «Εβδομήκοντα», μια επιτροπή από Ιουδαίους ελληνιστές.

Προσθέτει ο Σεφέρης:

«Δεν νομίζω πως χρειάζεται, ούτε είναι δουλειά μου, να επιβαρύνω αυτό το σημείωμα με περισσότερες φιλολογικές λεπτομέρειες. Μόνο θα έπρεπε να προσθέσω πως το Ασμα, μολονότι ξεκίνησε από την ποιμενική Αφροδίτη και υμνεί με πάθος εξαιρετικά έντονο τον ερωτικό πόθο και τη λαχτάρα του αποχωρισμένου από τον αγαπημένο του, μολονότι δεν μνημονεύει διόλου τη σχέση του ανθρώπου με το Θεό, βρήκε ωστόσο -όχι χωρίς συζητήσεις είναι αλήθεια- μια θέση στον Κανόνα της Παλαιάς Διαθήκης».

Το «Ασμα» είναι ένα γαμήλιο τραγούδι, που βλάστησε σ' έναν ποιμενικό λαό, τον λαό της Παλαιστίνης. Τα δε πρόσωπα που πρωταγωνιστούν είναι η Νύφη, ο Αντρας και ο Χορός από γυναίκες ή και άντρες. Μερικοί στίχοι:

«Να με φιλήσει»...

«Η Νύφη: Να με φιλήσει με τα φιλιά του στόματός του! / Η αγκάλη σου είναι πιο καλή από το κρασί / κι η ευωδιά των μύρων σου απ' όλα τα αρώματα / μύρο χυμένο τ' όνομά σου / γι' αυτό σ' αγαπούν οι κοπέλες. / Πάρε με, τρέχουμε πίσω σου! (...) Ο Αντρας: Ομορφη που είσαι αγαπημένη, / όμορφη που είσαι. / Τα μάτια σου είναι περιστέρια». «Η Νύφη: Ομορφος που είσαι αγαπημένε, / πόσο μεστός. Η κοίτη μας είναι φυλλωσιά».

Ως βουκολικό ποίημα το «Ασμα Ασμάτων» περιέχει εικόνες που θα ξένιζαν μια κοπέλα των ημερών μας, αν άκουγε τον αγαπημένο της να παρομοιάζει τα μαλλιά της με «...κοπάδι γίδια / που ροβολούν απ' το Γαλαάδ», τα δόντια της «... προβατίνες κουρεμένες / που ανέβηκαν απ' το λουτρό», ενώ τα βυζιά της «δυο νεβροί/ δίδυμοι της ζαρκάδας/ που βόσκουν μες στα κρίνα».

Ακολουθούν ωστόσο στίχοι που αντέχουν σε όλους τους καιρούς: «Η αγκάλη σου είναι πιο καλή από το κρασί/ κι η ευωδία των μύρων σου απ' όλα τα αρώματα./ Μέλι στάζει απ' τα χείλη σου νύφη/ μέλι και γάλα κάτω από τη γλώσσα σου/ κι η ευωδιά της φορεσιάς σου σαν την ευωδιά του Λιβάνου».

Προηγήθηκαν και ακολούθησαν κι άλλες μεταφράσεις (ή μεταγραφές) και εικονογραφήσεις του «Ασματος», με πιο γνωστή αυτή του Λευτέρη Παπαδόπουλου, με εικονογράφηση Αλέκου Φασιανού, το 1994 (εκδ. Καστανιώτη). Σε αυτήν βασίστηκε το μιούζικαλ «Τα μυστικά του έρωτα», που παρουσιάστηκε πέρυσι στο θέατρο «Δίπυλον», σε σκηνοθεσία Ράιας Μουζενίδου, ενώ πρόσφατα βγήκε και σε cd μελοποιημένο από τον συνθέτη Μάριο Στρόφαλη. *

Ετσι & αλλιώς

Αυτά παθαίνουμε όταν ένα ένθετο, όπως το παρόν, υποχρεώνεται να κλείσει, λόγω αργιών, πρόωρα, οπότε είναι δυνατό να μην περιλαμβάνει συμβάντα που προκύπτουν.

Οπως έγινε την περασμένη εβδομάδα με την ξαφνική «αποχώρηση» του Μπάμπη Θέμα, στα 51 του -ψυχή της εμφάνισης των καλλιτεχνικών μας σελίδων. Με αποτέλεσμα να εμφανιστώ κομμάτι χαζοχαρούμενος, λες και βρισκόμουν αλλού, ενώ δυο ώρες πριν «φύγει» μιλούσαμε. Ενα καθυστερημένο «αντίο» από καρδιάς κι από εδώ στον Μπάμπη, αγαπημένο συνάδελφο και φίλο - άνθρωπο με ευαισθησίες, γνώσεις και γούστο ποιοτικό. Κι ένα θερμό συλλυπητήριο στη χαροκαμένη μάνα του (μάνα κουράγιο), στη σύζυγο και στα δύο ανήλικα παιδιά του, που λάτρευε. Αχ, ρε Μπάμπη...

***

Προηγήθηκαν οι δύο μεγάλες απώλειες στον χώρο του πολιτισμού. Τελευταίος των επιφανών ζωγράφων της γενιάς του, ο Γιάννης Μόραλης, πέθανε στα 93 του, αφήνοντας έργο - κεφάλαιο σημαντικότατο στην Ιστορία των εικαστικών τεχνών. Πνευματικό άνθρωπο, γνήσιο δημιουργό και δάσκαλο, με βαθιά και ουσιαστική ανθρωπιστική παιδεία, τον αποκαλεί δικαίως ο ιστορικός Τέχνης Χρύσανθος Χρήστου, στο λεύκωμα «Μόραλης» (εκδ. «Αδάμ», 1993). Και: «Ο Μόραλης παραμένει σταθερά ο κυνηγός μιας ουτοπίας, ο απολογητής ενός κλασικού οράματος σ' έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται από μια ισοπεδωτική οπτική αντίληψη. Γι' αυτό ακριβώς και το έργο του διδάσκει».

Απώλεια για τον Τύπο και τον πολιτισμό ο θάνατος, στα 75, του Χρήστου Λαμπράκη, τελευταίου των μεγάλων στον χώρο των παραδοσιακών εκδοτών -και όχι μόνο. Με τη γνώση και την αγάπη του για τις τέχνες, και ιδιαίτερα τη μουσική, υπήρξε ο αποφασιστικός συντελεστής της δημιουργίας των Μεγάρων Μουσικής Αθηνών και Θεσσαλονίκης. Από τις προσωπικότητες που επιβεβαιώνουν την εκτίμηση πως ό,τι συντελείται σ' αυτό τον τόπο οφείλεται κυρίως σε κάποιες προικισμένες μονάδες.

Σημ.: Αλλιώς ήθελα τη σημερινή στήλη, και αλλιώς προκύπτει. Ελπίζω το παραδίπλα να ισορροπεί κάπως τα πράγματα. Και -τι άλλο;- ευχές ξανά, μπας και ξορκίσουμε το ολόγυρά μας κακό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Διαχρονικά
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ανασκόπηση
Τα μουσικά γεγονότα που σημάδεψαν τη δεκαετία
Οι μουσικοί που ξεχώρισαν
Καζαμίας 2010
2010: Εμβολιαστείτε με χιούμορ γιατί χανόμαστε
Κριτική θεάτρου
Παραμύθια για να ψηλώνει ο νους
Διανοουμενισμοί που μπερδεύουν τα παιδιά
Συνέντευξη: Σάμουελ Μαόζ
Πήγα στον πόλεμο 20 χρόνων κι έγινα εκτελεστής