Έντυπη Έκδοση

Η σχέση των δύο ανδρών και η ηδυπάθεια της Ανατολής

Την εποχή που οι δύο ομοφυλόφιλοι άντρες πρωτοσυναντιούνται στην Αλεξάνδρεια, ο Καβάφης είναι ένας άσημος ποιητής 53 χρόνων, «ένας μικρο-γραφειοκράτης υπάλληλος στον δαντικό Κύκλο Αρδεύσεων», ενώ ο Φόρστερ είναι ένας διάσημος 37χρονος μυθιστοριογράφος, αντιρρησίας συνείδησης και παρθένος ακόμη, που απασχολείται στην υπηρεσία αναζητήσεων του Ερυθρού Σταυρού.

Η πλατεία Μοχάμεντ Αλι της Αλεξάνδρειας στις αρχές του περασμένου αιώνα (αρχείο ΕΛΙΑ) Η πλατεία Μοχάμεντ Αλι της Αλεξάνδρειας στις αρχές του περασμένου αιώνα (αρχείο ΕΛΙΑ) Και ο ένας και ο άλλος είναι αποφασισμένοι ν' αποφύγουν την καλλιτεχνική ασφυξία όσο κρατάει ο πόλεμος. Ο πρώτος δραπετεύει στον κόσμο της ποίησής του, πλάθοντας ιστορικές προσωπογραφίες που υπογραμμίζουν το παρόν με ισχυρές δόσεις ειρωνείας, ο δεύτερος διοχετεύει την ενέργειά του στη διεισδυτική παρατήρηση της αλεξανδρινής ζωής.

Ο Φόρστερ είχε δυσκολευτεί να προσαρμοστεί στην «απατηλή» λεβαντίνικη Ανατολή - στο μυαλό του, η σύγκριση απέβαινε ευνοϊκότερη για τις Ινδίες. Οπως εξομολογούνταν γραπτώς σε φίλο του το 1916, μολονότι είχε φτάσει στην Αφρική ελεύθερος από φυλετικές προκαταλήψεις, ένιωθε μιαν ενστικτώδη αποστροφή για οτιδήποτε αραβικό, από την αραβική φωνή ώς τον «αραβικό τρόπο κοιτάγματος ή βαδίσματος ή αφόδευσης». Ωστόσο, χάρη στο δεσμό του με τον Αιγύπτιο τραμβαγέρη Μοχάμεντ ελ Αντλ, την πρώτη ουσιαστικά σεξουαλική σχέση του, απέκτησε αρκετή αυτοπεποίθηση για να κινείται εκτός των ευρωπαϊκών θυλάκων της πόλης και να κατανοεί από πρώτο χέρι τη φτώχεια και την αδικία που δυνάστευαν τη ζωή των φελάχων. Μέσα δε από τη συνάντησή του με τον Καβάφη, άνοιξαν και οι πνευματικοί του ορίζοντες ως προς την ηδυπάθεια της Ανατολής.

Η άποψή του, εν τούτοις, για τη «διαφθορά» διέφερε ριζικά από τον υψηλό αισθητικό έπαινο που απέδιδε ο Καβάφης στην τραγική παρακμή και την αξιοπρεπή ήττα. Η προσέγγισή του για την Ελληνιστική Αίγυπτο και τον μετέπειτα χριστιανικό κόσμο επίσης βρισκόταν σε αντιπαράθεση με τις αντιλήψεις του ποιητή.

Ο Φόρστερ θεωρούσε τον αρχαίο και το σύγχρονο αλεξανδρινό πολιτισμό «ως ένα τεχνητό ευρωπαϊκό εξαγώγιμο προϊόν το οποίο είχε επιβληθεί στον ντόπιο πληθυσμό» σημειώνει ο Τζέφρις, ενώ στη σκέψη του Καβάφη «δεν υπήρχε σαφής διαχωριστική γραμμή Ελλάδας και Ανατολής». Η δε διαφωνία τους ως προς την επιβίωση του Ελληνισμού στις περιόδους της ύστερης αρχαιότητας και του Βυζαντίου, θα έκανε αισθητή την παρουσία της σε όλη τη διάρκεια της σχέσης τους.

Ναι, υπήρξαν φίλοι, αλλά «φίλοι σε ελαφρήν απόκλιση» ακόμη και ως προς την πολιτική της Βρετανικής Αυτοκρατορίας που τους έφερε κοντά στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Και όσο διαφορετικές ήταν οι ιδιοσυγκρασίες τους, άλλο τόσο διαφορετικό ήταν το ύφος τους στα γράμματα που αντάλλαξαν.

Η φιλική εγκαρδιότητα και ο παιγνιώδης, διαχυτικός τόνος του ενός βρίσκονται στον αντίποδα της ουδέτερης αποστασιοποίησης και των λακωνικών απαντήσεων του άλλου. Ο Καβάφης παρέμεινε κάπως απόμακρος ώς το τέλος, ευγνώμων μεν για τις προσπάθειες του φίλου του να τον συστήσει προς τα έξω, αλλά οχυρωμένος πίσω από την επιφυλακτικότητα και τη βυζαντινής υφής διπλωματικότητα που τον διέκρινε.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Λογοτεχνία
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης
Διστακτικός στην αγγλική έκδοση των ποιημάτων του
Καράβι χωρίς άγκυρα
«Ο ήχος, πρώτη ύλη στη λέξη»
Ο κατά Παύλο Μάτεσι Ρέι Μπράντμπερι
Εστέτ και αναρχικός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Κωνσταντίνος Π. Καβάφης
Η σχέση των δύο ανδρών και η ηδυπάθεια της Ανατολής
Διστακτικός στην αγγλική έκδοση των ποιημάτων του
Καράβι χωρίς άγκυρα
«Ο ήχος, πρώτη ύλη στη λέξη»
Ο κατά Παύλο Μάτεσι Ρέι Μπράντμπερι
Εστέτ και αναρχικός
Κινηματογράφος
«Εκπλήσσομαι με τις ταινίες και τους άντρες»
Ο Μπέργκμαν έβλεπε από «Εμμανουέλα» μέχρι Αγγελόπουλο
Θα αυτοκτονήσει ποτέ κάποιος πολιτικός;
Βιβλίο
Ο σκύλος της μητέρας
Επίσκεψη από τον Βασίλη Κατσικονούρη*
Θέατρο
Το ποιητικό θέατρο ενός σαλού
Άλλες ειδήσεις
Παραστάσεις στο εξωτερικό
Παραστάσεις στην Ελλάδα
Σεμινάρια -εργαστήρια
Εκδόσεις
Τα εκτός έκθεσης
«....ΧΙΚΗΣΕΞΟΥΣΙΑΣΤΟ....»