Έντυπη Έκδοση

Συνταγματική ιστορία

Γιολάντα Χατζή

Τα ελληνικά Συντάγματα και η ιστορία τους

εκδόσεις Κέδρος, σ. 40, 10 ευρώ

«Το Σύνταγμα είναι το σύνολο των κανόνων που καθορίζουν τη μορφή του κράτους, ρυθμίζουν την οργάνωση και τις λειτουργίες του και προσδιορίζουν τα όρια της δραστηριότητας της κρατικής εξουσίας απέναντι στους πολίτες. Οι νόμοι ψηφίζονται από τη Βουλή και πρέπει να είναι σύμφωνοι με το Σύνταγμα».

Πριν η Ελλάδα αποκτήσει μοναρχικό Σύνταγμα, το 1844, είχαν προηγηθεί ο καταστατικός χάρτης του Ρήγα (τα επαναστατικά σχέδια του οποίου δεν έφτασαν ποτέ στην Ελλάδα), τα 4 Συντάγματα της Επτανήσου Πολιτείας και, βέβαια, τα Επαναστατικά Συντάγματα. Διαβάζουμε, μάλιστα, μεταξύ άλλων, στο ανά χείρας βιβλίο, ότι όταν η Ελλάδα απέκτησε το πρώτο της Σύνταγμα, το 1822, γραπτά Συντάγματα διέθεταν μόνον οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η Γαλλία, η Δανία, η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες, και ακόμη ότι το Ελληνικό Σύνταγμα του 1827 ήταν το αρτιότερο και το προοδευτικότερο Σύνταγμα της Ευρώπης την εποχή εκείνη. Πριν το 1844 ο Οθων είχε βασιλεύσει ήδη επί δέκα χρόνια χωρίς Σύνταγμα, ως «ελέω Θεού» μονάρχης, με εδραιωμένη για μεγάλο διάστημα και σε μεγάλο μέρος του λαού την αντίληψη ότι η μοναρχία αποτελούσε την ιστορική συνέχεια των βυζαντινών αυτοκρατόρων.

Με αρωγό ένα πλούσιο φωτογραφικό υλικό, η συγγραφέας διηγείται τη συνέχεια, που περνά από τη Βασιλευόμενη Δημοκρατία (1864-1923) -το Σύνταγμα του 1864 ήταν και πάλι από τα πιο προοδευτικά της Ευρώπης εκείνη την εποχή αλλά, δυστυχώς, οι παραβιάσεις του από τον βασιλιά ήταν συνεχείς-, την Ελληνική Δημοκρατία των ετών 1923-1935, την Παλινόρθωση (1935-1941) και τη Μεταπολεμική Βασιλευόμενη Δημοκρατία (1944-1967). Η Γιολάντα Χατζή στέκεται ιδιαίτερα στη λεπτομέρεια εκείνη του Συντάγματος που τέθηκε σε ισχύ από το 1952 και η οποία προέβλεπε ότι το κράτος κηρύσσεται σε κατάσταση πολιορκίας όταν υπάρχει εκτός από εξωτερικός (το οποίο ίσχυε και με τις προηγούμενες ρυθμίσεις) και «εσωτερικός εχθρός». Η λεπτομέρεια αυτή κόστισε εξορίες, φυλακίσεις και εξευτελισμούς σε πάρα πολλούς ανθρώπους ενώ, επιπλέον, στάθηκε και το βασικό στοιχείο που χρησιμοποίησαν οι συνταγματάρχες για να καταλύσουν τη δημοκρατία το 1967.

Το πολύ χρήσιμο αυτό βιβλίο, όπου ως ευπρόσδεκτη κρίνεται, όποτε αποκαλύπτεται, και η προσωπική γνώμη της συγγραφέως, τελειώνει με την αρκετά αναλυτική αναφορά στο Σύνταγμα του 1975 (που ψηφίστηκε μόνον από τους 208 βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας) και τις δύο Αναθεωρήσεις του, εκείνη του 1986 (που υπερψηφίστηκε, τελικά, μόνον από τους βουλευτές της κυβερνητικής πλειοψηφίας, δηλαδή το ΠΑΣΟΚ) και εκείνη του 2001. Είναι πάντοτε ευτυχές γεγονός η κυκλοφορία βιβλίων που βοηθούν στη δημιουργία ενεργών πολιτών· πόσω μάλλον όταν οι καιροί είναι ταραγμένοι. Διότι μπορεί οι «παλιές καλές μέρες» να είναι μια φράση χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα, όπως ορθά αναφέρεται στην Εισαγωγή, αλλά το επιτακτικότερο αίτημα μεταξύ όλων των άλλων σήμερα δεν έχει ικανοποιηθεί: «να ξέρουμε τι ψηφίζουμε, γιατί ψηφίζουμε και τι περιμένουμε από τα αποτελέσματα των εκλογών». Τίποτε από τα προηγούμενα δεν είναι απλό και εύκολο -αντίθετα, είναι όλα τους πολύ περίπλοκα- αλλά και τίποτε δεν έχει περιφρονηθεί περισσότερο από εμάς τους ίδιους.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Θηράματα χωρίς καταφύγιο
Ερωτες και μηχανορραφίες
Το ισλάμ της Μαργιάν Σατραπί
Το εξωφρενικό καρναβάλι της Ιστορίας
Η ανεπάρκεια του Τζον Απντάικ
Ενας τρομοκράτης με αισθήματα
Στο ξέφωτο του Είναι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Μνήμη Ηλία Πετρόπουλου
Δοκίμιο
Ανάδειξη του δοκιμίου*
Κριτική βιβλίου
Θηράματα χωρίς καταφύγιο
Ερωτες και μηχανορραφίες
Το ισλάμ της Μαργιάν Σατραπί
Το εξωφρενικό καρναβάλι της Ιστορίας
Συνταγματική ιστορία
Η ανεπάρκεια του Τζον Απντάικ
Ενας τρομοκράτης με αισθήματα
Στο ξέφωτο του Είναι
Άλλες ειδήσεις
Σελίδες και Σιγαρέτα, ΙΙ
Ερίζοντας για τον Πόε
Μια εφημερίδα σε κάθε σπίτι;