Έντυπη Έκδοση

Προεκτάσεις

  • Η νέα αλλαγή

    Απαισιοδοξία τέλος, λοιπόν; Οπως όλα δείχνουν μάς επισκέπτεται, για άλλη μια φορά, η περίφημη ώρα των αξιών και των αναγεννητικών καλεσμάτων.

    Επιστρέφει ένας ορισμένος λυρισμός της βούλησης, έστω με χαμηλών πτήσεων προσδοκίες και επιμελημένα σκηνοθετημένη δημόσια αυτοσυγκράτηση. Στο μεταξύ βεβαίως οι υπερευαίσθητες στα ρεύματα αγορές έχουν ακροαστεί το μήνυμα. Δυσδιάκριτες είναι για παράδειγμα οι διαφορές ανάμεσα στα πρόσφατα διαφημιστικά δισέλιδα που διαλαλούν το Green Banking και στις συνθηματικές εκφορές των εκλεκτών της «νέας αλλαγής». Προοδευτικό πολιτεύεσθαι και επιχειρείν μοιάζει να διακινούν και να μοιράζονται την ίδια βασική ιδέα: σχεδόν όλα μπορούν να συμβούν, αν επιτύχει η κατάλληλη πρόσμιξη διεθνούς τεχνογνωσίας και κοινωνικών αισθημάτων, ειδικών γνώσεων και αγαθών προθέσεων. Κάπως έτσι το μήνυμα από την κρίση σμικρύνεται για να χωρέσει στην έκκληση περί ηθικοποίησης του καπιταλισμού. Και κατά κάποιον τρόπο οι προδομένες διαθήκες του 2004, η ηθικοποίηση του εκσυγχρονισμού στην εκδοχή του νοικοκυρέματος της χώρας, προβάλλει τώρα ως το στοίχημα και της μεγάλης δημοκρατικής παράταξης.

    Ομολογουμένως η νέα γη της εγχώριας σοσιαλδημοκρατίας διαθέτει περισσότερα αποθέματα πόρων σε σχέση με τους συντηρητικούς προύχοντες και τις παγωμένες ιδέες τους. Υπό όρους, τούτη η terra nova μπορεί να φιλοξενήσει και όπως συνέβη στο παρελθόν να απομυζήσει τους χυμούς κάθε διαθέσιμης εναλλακτικότητας. Τι θα μπορούσε στα αλήθεια να αντιτάξει σε μια τέτοια εφαρμοσμένη γοητεία ο μεταμοντέρνος φιλελευθερισμός των εγχώριων «μποέμ μπουρζουά», ο γαλαξίας του ουδέτερου περιβαλλοντισμού ή οι επιχορηγούμενες παρέες της κοινωνίας των πολιτών; Στο μαύρο της κρίσης και της κατάρρευσης των κυβερνώντων αρκεί ένα επίχρισμα κοινωνικής συμπόνιας για να φαίνεται κάποιος αριστερός ή έστω αντίπαλος της νεοφιλελεύθερης σκληρότητας.

    Τα ερωτήματα όμως που έχουν επισωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια παραμένουν ακέραια και ακλόνητα. Ούτε η δημοκρατία του cultural chic α λα Ασεμπίγιο και Εντι Ράμα, στο οποίο προσβλέπουν κάποιοι διανοούμενοι, ούτε η επιλεκτική κατανομή κοινωνικών βοηθημάτων είναι σε θέση να απαντήσουν σε φαινόμενα δομικής παρακμής. Η νεοσοσιαλδημοκρατία επενδύει ουσιαστικά στην ιδέα μιας «θετικής εξατομίκευσης», ενός ατομικισμού της χρυσής μεσότητας. Ισχυρίζεται μάλιστα ότι αυτός ο ανεύρετος έως σήμερα υγιής ατομικισμός μπορεί να αντικαταστήσει τις παλιές τεχνολογίες του παρασιτικού ατομικισμού και τις χοντροκομμένες του επιδόσεις. Επιστρέφει με άλλα λόγια στην παλαιο-φιλελεύθερη σύλληψη του «καλώς εννοούμενου συμφέροντος» και της μη κερδοσκοπικής κερδοφορίας για να την αντιπαραθέσει στις δεξιές εκτροπές και κακοτεχνίες. Το στοίχημα αυτής της νέας θεραπευτικής παραμένει πάντοτε η άταφη ουτοπία μιας εναρμονιστικής σύγκλισης όλων των αξιών, των σχεδίων ζωής, των θεμιτών ονείρων. Το χάμερ και το ποδήλατο, τα mall και η μικρή επιχείρηση, η έξυπνη μισθωτή εργασία και το δημιουργικό χρήμα σε μια νέα φωτοδότρα ενότητα σκοπών. Κοινωνιολογικό αντίστοιχο αυτής της ηθικής ιδέας είναι η συμμαχία των παραγωγικών δυνάμεων, η κιβωτός του ελληνισμού με την έννοια της κοινότητας των έξυπνων και ενεργητικών Ελλήνων. Πουθενά ωστόσο δεν βρίσκεται κάποια πειστική εξήγηση ούτε για τον τρόπο ούτε και για τους λόγους για τους οποίους οι κοινωνικές αξίες θα καθοδηγούν ή θα εμπνέουν εφεξής τα υλικά συμφέροντα, τα επενδυτικά πρότζεκτ και τις πρακτικές της διακυβέρνησης. Η ιδέα ότι το γλωσσάρι των θετικών αξιών και οι δεσμεύσεις κορυφής μπορεί να ελέγξουν, πόσο μάλλον να αλλάξουν το παιχνίδι, αποπνέει, στην καλύτερη περίπτωση, ουρανομήκη αφέλεια.

    Αρα; Ισως μια κριτική απαισιοδοξία να επιβάλλεται. Και για να μην πληγώνονται οι ευαισθησίες των έτοιμων να πιστέψουν, μπορούμε να πούμε ότι η έλλογη αμφιβολία ποτέ δεν ήταν περισσότερο απαραίτητη. Για έναν βασικά λόγο: η στρατηγική γοητείας που φαίνεται να ξετυλίγεται στο τέρμα της πενταετούς καραμανλικής κατάθλιψης, αποφεύγει και θα αποφεύγει, όσο είναι δυνατόν, τις γωνίες όπου δοκιμάζεται η πραγματική πολιτική βούληση. Οι σκληρές πλευρές αναπληρώνονται συχνά από μια αφηρημένη ηθική του διαλόγου. Και το λεγόμενο κοινωνικό σχέδιο αποστέλλεται προς περαιτέρω επεξεργασία σε επιτροπές σοφών και εκθέσεις των ειδικών.

    Αυτή η άσκηση εκλεκτισμού που μπορεί να είναι θεμιτός από εκλογική τακτική άποψη, εγκυμονεί έναν σοβαρό κίνδυνο που δεν έχει υπογραμμιστεί όσο θα έπρεπε: να μετατρέψει σε πολύ σύντομο διάστημα τις «κοινωνικές» και «πράσινες» αναφορές σε λεκτικά κρόταλα και κρατικοποιημένα σχήματα λόγου. Μια κοινωνία σε εμφανή κόπωση και προχωρημένη πολιτική απομάγευση δεν διαθέτει σοβαρές άμυνες απέναντι στον κυνισμό. Και τούτο συμβαίνει κυρίως όταν η εύλογη απόσταση μεταξύ του πεδίου των υποσχέσεων και των πράξεων αποδεικνύεται κανονικό ρήγμα. Η ευκολία με την οποία οι «αξίες» αναγορεύονται σε νέα είδωλα διά πάσα νόσο ενδέχεται να είναι και η αρχή της απότομης αποκαθήλωσης και της οδυνηρής απονοηματοδότησής τους...

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
ΠΑΣΟΚ
«Οπως το '81 και το '93»
ΠΑΣΟΚ καταγγέλλει Μπέζα για ρουσφέτια σε Θεσπρωτούς
Είχαν χρόνια να το ζήσουν
Οι Αμερικανοί «διαβάζουν» Γιώργο
Συνέντευξη Γ. Μανιάτης
«Δέσμευση για ύδρευση στην Αργολίδα»
Νέα Δημοκρατία
Παράσταση για ένα ρόλο
Συνέντευξη Αντώνης Σαμαράς
«Συσπειρώνεται η βάση της Ν.Δ.»
ΚΚΕ
«Ωμός εκβιασμός τα διλήμματα αυτοδυναμίας»
ΣΥΡΙΖΑ
Τσίπρας: Οι πολιτικές τους οδηγούν πιο βαθιά στην κρίση
Επιλέγουμε ΣΥΡΙΖΑ
«Ναι» στη συνεργασία
ΣΥΡΙΖΑ: Και οι δύο έχουν περιορίσει τα δημοκρατικά δικαιώματα
Οικολόγοι Πράσινοι
Ανοιχτοί για κυβέρνηση συνεργασίας οι Οικολόγοι