Έντυπη Έκδοση

Σάτιρα εναντίον των πάντων

Ενας καναδοεβραίος καριερίστας βλέπει τη ζωή του να καταρρέει πανηγυρικά. Μορντεκάι Ρίχλερ, «Ο Τζόσουα τότε και τώρα».

Γεννημένος και μεγαλωμένος στον Καναδά, ο Μορντεκάι Ρίχλερ (1931-2001) έλαβε από πολύ νωρίς θρησκευτική εκπαίδευση στο εβραϊκό γκέτο του Μόντρεαλ, αλλά έσπευσε να την εγκαταλείψει στην εφηβεία του, για να αφήσει αργότερα ημιτελείς και τις σπουδές του, αποφασίζοντας να περιπλανηθεί στην Ευρώπη και να ζήσει στη Γαλλία και την Αγγλία, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος και σεναριογράφος κι έκανε τα πρώτα του βήματα στο μυθιστόρημα.

Επιστρέφοντας στον Καναδά, ο Ρίχλερ καταπιάστηκε με πλήθος δραστηριότητες (θέατρο, πολιτική αρθρογραφία, παιδικό βιβλίο), ενώ συνεχίζοντας την καριέρα του ως μυθιστοριογράφος ανέπτυξε μια έντονα σατιρική φλέβα, που καθόρισε τη λογοτεχνική του ταυτότητα και του επέτρεψε να μιλήσει αποδραματοποιημένα για τις συγκρούσεις μεταξύ φυλών και πολιτισμών, αλλά και για τη σημασία των κοινωνικών διαχωρισμών και των ταξικών διακρίσεων.

Το μυθιστόρημα του Ρίχλερ «Ο Τζόσουα τότε και τώρα», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις «Πόλις», σε σπαρταριστά ευρηματική μετάφραση του Γιώργου-Ικαρου Μπαμπασάκη, είναι ένας ζωντανός καθρέφτης της κοινωνίας του Καναδά κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών, χωρίς την παραμικρή φυλετική οίηση ή ιδεολογική προσήλωση.

Το αποκαθηλωτικό πνεύμα του συγγραφέα φτιάχνει έναν ήρωα, τον μονίμως ανικανοποίητο και ανήσυχο Τζόσουα (περιπλανιέται από το Λονδίνο και την Ιμπιζα μέχρι το Παρίσι και το Χόλιγουντ), στο πρόσωπο του οποίου αλέθονται τα πάντα: η καθημερινή διαφθορά των κοσμικών Εβραίων (ο πατέρας του Τζόσουα είναι μικρο-γκάνγκστερ και η μάνα του αποτυχημένη πορνο-ηθοποιός), που ανακαλύπτουν τα ιερά κείμενα ή τα κινήματα της χειραφέτησης όταν έχουν χάσει οποιοδήποτε άλλο απόθεμα, η παρακμιακή αλαζονεία της αγγλοσαξονικής οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής ελίτ (η γυναίκα του Τζόσουα και ο πεθερός του δεν θα κατορθώσουν να βρουν ποτέ ένα σταθερό σημείο αναφοράς), αλλά και η προσπάθεια των ποικιλοτρόπως παρεμποδισμένων να αλλάξουν τη μοίρα τους (η επιτυχημένη σταδιοδρομία του Τζόσουα ως αθλητικογράφου γίνεται εν μία νυκτί κομμάτια).

Φανατικός πότης, ακαταπόνητος ερωτύλος, μανιώδης γραφιάς, ορκισμένος μπονβιβέρ, αλλά και τρυφερός σύζυγος ή αφοσιωμένος φίλος, ο Τζόσουα κινείται σε μια κωμικοτραγικά φωτισμένη σκηνή, από την οποία έχει αποδράσει το οποιοδήποτε νόημα. Ο Τζόσουα και οι συν αυτώ θα αναλώσουν όλες τους τις δυνάμεις για να ανακαλύψουν τον ίλιγγο του κενού - και κάπου εκεί θα τελειώσουν διά παντός. Ο Ρίχλερ θα φτιάξει μια σειρά από σπουδαίους χαρακτήρες, για να τους βυθίσει μέσα στο καυστικό υγρό της γραφής του (μια γλώσσα γεμάτη απατηλή λάμψη) και να τους κατανοήσει μόνο μέσα από τη συγκλονιστική παγωνιά της χλεύης.

Θαλασσινός θρήνος

Από τις δύο νουβέλες του καινούριου βιβλίου του Αλέξανδρου Μ. Ασωνίτη, υπό τον τίτλο «Το μνημειώδες σχέδιο του σερ Ουίνστον Τσόρτσιλ» (εκδ. Καστανιώτη), προτιμώ σαφώς τη δεύτερη, που τιτλοφορείται «Το μοιρολόι της Μανούσαινας» και διηγείται έναν διπλό πνιγμό σ' έναν γκρεμότοπο στο Πάνω Κουφονήσι: πρώτα ενός πειρατή και κατόπιν ενός νεαρού ναυτικού, ο οποίος μαγεμένος από τον θρύλο του πρώτου τσακίζεται στα βράχια και φορτώνει με απαρηγόρητο κακό την οικογένειά του.

Το κείμενο είναι γραμμένο σε τρίτο ενικό πρόσωπο, προκειμένου να εξασφαλιστεί η απόσταση από τα δρώμενα, αλλά ο Ασωνίτης διαλέγει μια πυκνή και εσωστρεφή γλώσσα, που βασίζεται στον ελεύθερο πλάγιο λόγο και παραπέμπει με τον εξαρχής απεγνωσμένο της τόνο, αλλά και με την αεικίνητη ντοπιολαλιά της, στους θρηνητικούς τρόπους του δημοτικού τραγουδιού, φτιάχνοντας ένα αληθινό μοιρολόι. Η πιο ενδιαφέρουσα παράμετρος της νουβέλας είναι η παγίδα της θανάσιμης γητειάς, που δημιουργεί ένα υποβλητικό κλίμα με διαρκείς προεξαγγελίες του επερχόμενου χαμού.

Στην πρώτη νουβέλα, από την οποία παίρνει και τον γενικό του τίτλο το βιβλίο, διαφαίνονται τα στοιχεία μιας δυστοπίας της εξουσίας, προσωποποιημένης στη μορφή του «πρωθυπουργού της νίκης» Ουίνστον Τσόρτσιλ, αλλά το τελικό αποτέλεσμα πάσχει μάλλον από πολιτικό διδακτισμό.

Νέες εκδόσεις

«Παιχνίδια της ζωής  και της μνήμης»

ΜΑΡΚ Τ. ΜΟΥΣΤΙΑΝ

Μετάφραση: Ρένα Χατχούτ.

Εκδόσεις «Ωκεανίδα».

Η οδυνηρή ανάμνηση ενός νεανικού έρωτα, από τον καιρό της γενοκτονίας των Αρμενίων, και η διαπίστωση πως κανείς δεν μπορεί να ξεφύγει από τους προσδιορισμούς του παρελθόντος. Πρώτο μυθιστόρημα του Αμερικανοαρμένιου Μαρκ Τ. Μουστιάν.

«Ο στρατιώτης της ομίχλης»

ΤΖΙΝ ΓΟΥΛΦ

Μετάφραση: Αρτεμις Αργύρη.

Εκδόσεις «Κέδρος».

Ενας μισθοφόρος στον στρατό του Ξέρξη παθαίνει αμνησία μετά τον τραυματισμό του και αρχίζει μια μακρά περιπλάνηση μέχρι να βρει τον δρόμο του γυρισμού. Εντονη ατμόσφαιρα και συνεχής περιπέτεια σε ένα βιβλίο που έχει ψάξει με προσοχή τις ιστορικές πηγές του.

«Επινοώντας την Ευρώπη.

Ιδέα, ταυτότητα, πραγματικότητα»

GERARD DELANTY

Μετάφραση: Γιάννης Μπαχάρας.

Εισαγωγικό σημείωμα: Σάκης Γκέκας.

Ιστορική επιμέλεια: Μιχάλης Σωτηρόπουλος, Κωστής Καρπόζηλος. Εκδόσεις «Ασίνη».

Η συναρπαστική ιστορία της ιδέας της Ευρώπης από έναν κοινωνιολόγο ο οποίος μεταφράζεται πρώτη φορά στα ελληνικά και εξηγεί με ποιον τρόπο η Γηραιά Ηπειρος επινόησε την ταυτότητά της ανά τους αιώνες, αναλαμβάνοντας τον ιστορικό της ρόλο.

«Ο αντάρτης. Η αρχή»

ARTURO BAREA

Μετάφραση: Δέσποινα Μάρκου.

Εκδόσεις Γκοβόστη.

Πρώτο μέρος της τριλογίας του Αρτούρο Μπαρέα, ενός από τους πρωταγωνιστές του ισπανικού εμφυλίου. Ο Μπαρέα εξιστορεί εδώ τα παιδικά και τα εφηβικά του χρόνια, κατά τη διάρκεια των οποίων μαθήτευσε σε σχολείο Ιησουιτών και εργάστηκε ως τραπεζικός υπάλληλος.

«Η έννοια του χρόνου»

MARTIN HEIDEGGER

Προλεγόμενα, μετάφραση, σχόλια: Δημήτρης Υφαντής. Εκδόσεις «Ροές».

Μια πραγματεία που παρουσιάζει καταλεπτώς το φιλοσοφικό πρόγραμμα του «Είναι και χρόνος», του σημαντικότερου έργου του Μάρτιν Χάιντεγκερ και ενός εκ των θεμελίων της νεότερης φιλοσοφίας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Στη στήλη
Τυπογραφείο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Νικόλα Πιοβάνι
«Η Ιταλία πια θυμίζει Οργουελ»
Μουσική
Ροκαμπίλι γένους θηλυκού
Scotch on the rock
Κρίση, με πιάνει κρίση
Μουσικές όλων των χωρών, ενωθείτε
Συνέντευξη: We7 - Voice of the silence
Χιπ χοπ από τη Γάζα
Κινηματογράφος
Από τον Μποντ στον Δία
Με τόλμη από το Ιράν
Συνέντευξη: Βενσάν Κασέλ
«Μου αρκεί να είμαι ηθοποιός»
Πνευματικά δικαιώματα
Κλέφτες ή χρήστες;
Θέατρο
Οταν αναδύονται οι μνήμες
Μια αληθινή ιστορία επί σκηνής
Αιματοβαμμένος Σέξπιρ
Εκθεση
Ο Απρίλης της φωτογραφίας
Η σύγχρονη τέχνη συναντά το Βυζάντιο
Πάρκο στο Φάληρο
Το «πράσινο» κέντρο του πολιτισμού
Βιβλίο
Αγωνία στην Ισλανδία
Ο αόρατος μεταφραστής
Χέρι χέρι στον εικοστό αιώνα
Μετά την πτώση