Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Ο ΕΧΘΡΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΟΣ

ΝΙΚΟΣ ΑΛΙΒΙΖΑΤΟΣ

«Το Σύνταγμα

και οι εχθροί του»

(εκδ. Πόλις)

ΓΑΛΟΥΧΗΜΕΝΟΣ με τις αξίες του Διαφωτισμού και με το «Ελεύθερο πνεύμα» του θείου του, Γιώργου Θεοτοκά, υπέρμαχος μιας κοινωνίας «ανοιχτής», όπου οι άνθρωποι χρησιμοποιούν την ευφυΐα τους και στέκονται κριτικά απέναντι στα στερεότυπα, κι από εκείνη την πάστα των πανεπιστημιακών που στις παραδόσεις τους κρέμεσαι απ' το στόμα τους, ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος έδωσε μόλις στη δημοσιότητα έναν τόμο επτακοσίων σελίδων, «Το Σύνταγμα και οι εχθροί του» (εκδ. Πόλις), όπου με σαφήνεια και νηφαλιότητα αφηγείται τη συνταγματική ιστορία του τόπου μας, από την Επανάσταση του '21 ώς τις μέρες του μνημονίου. Ενα βιβλίο που αγκαλιάζει, αναπόφευκτα, όλες τις περιπέτειες του νεοελληνικού κράτους, καθώς εξετάζει πώς συγκροτείται εδώ και δύο αιώνες η κρατική εξουσία και πώς λειτουργούν στην πράξη οι θεσμοί, οι οποίοι -όπως τονίζει ο ίδιος ευθύς εξ αρχής- δεν αντανακλούν απλώς, αλλά και διαμορφώνουν τις πολιτικές και οικονομικές δομές της κοινωνίας.

Αν εξαιρέσει κανείς την περίοδο της απόλυτης μοναρχίας του Οθωνα, διαβάζουμε, πάντοτε στην Ελλάδα ίσχυε ένα Σύνταγμα, «τουλάχιστον στα χαρτιά». Ακόμα κι επί Κατοχής σ' αυτό παρέπεμπαν τα δικαστήρια, ενώ και οι δικτάτορες, από τον Πάγκαλο και τον Μεταξά ώς τον Παπαδόπουλο, σε Συντάγματα αναφέρονταν για να εξωραΐσουν τις αυθαιρεσίες τους. Σε αντίθεση μάλιστα μ' άλλες ευρωπαϊκές χώρες, οι περίοδοι εκτροπής από την κοινοβουλευτική νομιμότητα σ' εμάς ήταν πολύ συντομότερες. Πέρα, όμως, από διαστήματα «ασύγκριτης εθνικής ανάτασης και άψογης λειτουργίας των θεσμών», όπως η «χρυσή» τετραετία 1911-1915 επί Βενιζέλου, υπήρξαν κι εποχές «χαμηλών επιδόσεων», όπου «δεν αρκούσε να κερδίσεις τις εκλογές για να κυβερνήσεις, όποιος κι αν ήσουν· έπρεπε να δώσεις και διαπιστευτήρια νομιμοφροσύνης σε κάποιους» - δεν είναι τυχαίο ότι το «παρασύνταγμα» καταργήθηκε 25 χρόνια μετά τη λήξη του Εμφυλίου.

Το ότι το Σύνταγμα στην Ελλάδα είχε λίγους διακηρυγμένους εχθρούς, δεν σημαίνει ότι είχε μόνο φίλους, υποστηρίζει ο Αλιβιζάτος. Κι ανάμεσα σ' εκείνους που το αντιμετώπισαν σαν αναγκαίο κακό διακρίνει τόσο τους προεστούς των πρώτων μετεπαναστατικών χρόνων, «που χρησιμοποίησαν το Σύνταγμα για να επανέλθουν με "δημοκρατικά μέσα" στην εξουσία», όσο και τους σύγχρονους πολιτικούς που το παραβιάζουν για τα μικροκομματικά οφέλη τους ή το φορτώνουν με αντικειμενικά ανεφάρμοστες διατάξεις.

Χωρισμένο σε τρία μεγάλα κεφάλαια («Η εποχή της ανόδου 1800-1914», «Στη δίνη των διχασμών 1915-1974» και «Η όψιμη εξομάλυνση 1974-2010»), το βιβλίο ενσωματώνει μεν την ύλη δύο παλαιότερων συγγραμμάτων του καθηγητή της Νομικής («Εισαγωγή στην ελληνική συνταγματική ιστορία 1821-1941» και «Πολιτικοί θεσμοί σε κρίση 1922-1974), αλλά θέτει ερωτήματα που «με νωπή ακόμη την αποκατάσταση της δημοκρατίας δεν μπορούσαν να έχουν τεθεί στο τέλος της δεκαετίας του '70». Γιατί, για παράδειγμα, ενώ η Ελλάδα αναγνώρισε αρκετά νωρίς τα δικαιώματα του «μέσου» πολίτη, δεν σεβάστηκε ποτέ όσο θα έπρεπε τα δικαιώματα των «μειονοτήτων» και των κάθε είδους «διαφορετικών»; Γιατί πριμοδότησε το δικαίωμα της ισότητας κι όχι αυτό της ελευθερίας; Και τι ήταν αυτό που έπειτα από τριάντα χρόνια «υποδειγματικής», υποτίθεται, λειτουργίας του κοινοβουλευτικού πολιτεύματος, μας οδήγησε στον κορσέ του μνημονίου;

Για τον συγγραφέα, μετά την υπογραφή του τελευταίου και σε ό,τι αφορά τη χάραξη οικονομικής πολιτικής, «δεν θα ήταν υπερβολή να λεχθεί ότι η Ελλάδα έπαψε να είναι κυρίαρχη χώρα, κάτι που την εμποδίζει βέβαια να διαφεντεύει τις τύχες της και σε άλλα πεδία». Και μολονότι ο ίδιος θεωρεί πως το ισχύον Σύνταγμα παρέχει τα μέσα ώστε να μη θυσιαστεί το κράτος δικαίου στο βωμό της οικονομικής εξυγίανσης, είναι σίγουρος πως μελλοντικά η κοινή γνώμη δεν θ' αποδεχτεί εύκολα την επιστροφή στον «γνωστό τρόπο της διακυβέρνησης των εναλλασσόμενων και κατά κανόνα αλαζονικών πλειοφηφιών, χωρίς θεσμικά αντίβαρα, χωρίς διαφάνεια, ούτε ουσιαστική λογοδοσία».

ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΡΜΕΝΙΟΥΣ

ΖΙΛΜΠΕΡ ΣΙΝΟΥΕ

«Ερεβάν-Μια κραυγή για την Αρμενία»

(εκδόσεις Ψυχογιός)

ΕΠΕΙΤΑ από επισταμένη έρευνα ο Ζιλμπέρ Σινουέ παραδίδει ένα μυθιστόρημα επικό με θέμα τη γενοκτονία των Αρμενίων, ρεαλιστικό και λυρικό ταυτόχρονα, γι' αυτή τη σκοτεινή σελίδα της σύγχρονης τουρκικής ιστορίας.

Με το «Ερεβάν-Μια κραυγή για την Αρμενία», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός σε μετάφραση Βασιλικής Κοκκίνου, ο Σινουέ μάς μεταφέρει στο 1914, στα βάθη της Ανατολίας, στην καρδιά ενός άγριου βραχώδους τοπίου όπου ζει η οικογένεια Τομασιάν: ο παππούς Βαχέ με τους δύο γιους του, τη νύφη και τα δύο εγγόνια του.

Οταν ξεσπά ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, η κυβέρνηση των Νεοτούρκων αποφασίζει να εκμεταλλευτεί το ασταθές πολιτικό σκηνικό και να εξοντώσει τους Αρμένιους με το πρόσχημα ότι είναι προδότες. Στο Ερζερούμ, οι Τομασιάν αποφασίζουν να εγκαταλείψουν κρυφά την πόλη τους, αλλά δεν προλαβαίνουν. Τα δύο παιδιά, η Σουσάνα και ο Αράμ, βλέπουν να δολοφονούνται μπροστά στα μάτια τους οι γονείς και ο παππούς τους. Αναγκάζονται μαζί με άλλους συμπατριώτες τους να διανύσουν χιλιάδες χιλιόμετρα κάτω από αντίξοες συνθήκες, με προορισμό το άγνωστο...

Γεννημένος το 1947 στην Αίγυπτο από πατέρα Αιγύπτιο και μητέρα Γαλλίδα, ενώ η γιαγιά του ήταν Ελληνίδα, ο πολυβραβευμένος συγγραφέας συνθέτει με μαεστρία ιστορικές λεπτομέρεις και αληθινές μαρτυρίες, σκιαγραφεί τις συνήθειες και τα έθιμα της εποχής, τα πολεμικά γεγονότα, την γεωπολιτική κατάσταση της Τουρκίας. Κυρίως όμως αποδίδει το ανθρώπινο δράμα, επιδιώκοντας να αφυπνίσει για τη γενοκτονία των Αρμενίων.

ΟΤΑΝ Ο ΚΑΦΚΑ ΣΥΝΑΝΤΗΣΕ ΤΟΥΣ ΣΤΟΟΥΝΣ

ΤΖΟ ΧΙΛ

«Κερασφόρος»

(εκδόσεις Bell)

ΔΥΟ ΜΙΚΡΑ κέρατα έχουν φυτρώσει στο μέτωπό του. Αυτή είναι η εφιαλτική εικόνα που αντικρίζει ένα πρωί που ξυπνά μεθυσμένος μέσα σε κατουρημένα σεντόνια ο εικοσιεξάχρονος Ιγκ. Και ο τρόμος του μεγαλώνει όταν συνειδητοποιεί ότι τα κέρατα λειτουργούν σαν ένας μυστήριος πομπός που αναγκάζει τους γύρω του να του εξομολογούνται, χωρίς αναστολές, τις πιο μύχιες σκέψεις τους.

Μόνο που καθώς τα κέρατά του μεγαλώνουν, ο Ιγκ αποφασίζει μέσα στην απελπισία του ότι είναι το ιδανικό όπλο για να ξεκαθαρίσει το μυστήριο γύρω από το βιασμό και τη δολοφονία της κοπέλας του, έναν χρόνο πριν. Αλλωστε ο ίδιος στιγματίστηκε από το γεγονός ότι ήταν ο μόνος ύποπτος για την αστυνομία και απαλλάχθηκε από τις κατηγορίες λόγω έλλειψης αποδεικτικών στοιχείων και σύμφωνα με τις φήμες εξαιτίας της επιρροής του πατέρα του, διάσημου μουσικού της τζαζ.

Αυτή τη φορά ο αμερικανός συγγραφέας Τζο Χιλ στο δεύτερο μυθιστόρημά του «Κερασφόρος» (εκδόσεις Bell, μετάφραση Νεκτάριος Καλαϊτζής) αναζητάει την έμπνευσή του στο τραγούδι «Sympathy For The Devil» των Rolling Stones και στη «Μεταμόρφωση» του Κάφκα. Ως γιος του Στίβεν Κινγκ, ο Χιλ έχει κληρονομήσει τη μέθοδο του πατέρα του να φυτεύει τον τρόμο στην ανέμελη καθημερινότητα των αμερικανικών προαστίων. Ενώ όμως ο Κινγκ οργανώνει μια αργή, σχεδόν τελετουργική έλευση της φρίκης, ο Χιλ εκτοξεύει τις άγριες εικόνες κατευθείαν στον αναγνώστη σαν ένα σβέλτο και γεμάτο ένταση μέταλ κομμάτι των AC/DC.

Ο Ιγκ μεταμορφώνεται σε έναν γοητευτικό ρομαντικό διάβολο, που αναπλάθει τις ιστορίες του παρελθόντος, νοσταλγεί τη νεκρή αγαπημένη του και, μέσα από τις νεοαποκτηθείσες δυνάμεις του, προσπαθεί να πάρει την εκδίκησή του απέναντι σε φασιστοειδή με αστυνομικές στολές και υποκριτές συμβούλους ρεπουμπλικάνων πολιτικών.

Ετσι ο «Κερασφόρος» δεν είναι μόνο μια γοητευτική ιστορία τρόμου,αλλά μια ευκαιρία για τον Χιλ να καταδείξει τον συντηρητισμό και τον φαρισαϊσμό που κρύβονται πίσω από την αθώα εικόνα της σύγχρονης Αμερικής.

Δ. ΑΝΑΣΤΑΣΟΠΟΥΛΟΣ

ΜΕ ΜΙΑ ΜΑΤΙΑ

* Ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Ματθαίος Γιωσαφάτ, πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Ομαδικής Ανάλυσης και Οικογενειακής Θεραπείας, θα μιλήσει με θέμα «Τα στάδια ψυχικής ανάπτυξης του ενήλικου ατόμου και το νόημα της ζωής», την Τρίτη (7 μ.μ.), στο Μέγαρο Μουσικής. Είσοδος ελεύθερη, με δελτία προτεραιότητας, από τις 5.30 μ.μ.

* Στην Αθήνα έρχεται ο γάλλος δημοσιογράφος και συγγραφέας Μαρκ Ροσέ για να παρουσιάσει το βιβλίο του «Πώς η Goldman Sachs κυβερνά τον κόσμο» (εκδ. Μεταίχμιο) την Τρίτη, στο βιβλιοπωλείο «Ianos» (Σταδίου 24), στις 7.00 μ.μ.

* «Μεγάλοι δρόμοι», το νέο βιβλίο της Λένας Κιτσοπούλου (εκδ. Μεταίχμιο) παρουσιάζεται τη Δευτέρα (8.00 μ.μ.) στο «Passport» του Πειραιά (Καραΐσκου 119). Θα μιλήσουν ο συγγραφέας Σωτήρης Δημητρίου, ο ποιητής Γιώργος Χρονάς και η συγγραφέας.

* Καλεσμένη του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης (Νεοφ. Δούκα 4) είναι η Ευγενία Φακίνου, την Πέμπτη (6 μ.μ.) για να ξεναγήσει το κοινό στο λογοτεχνικό της σύμπαν. Η ηθοποιός Παρασκευή Πατελάκη θα ζωντανέψει τους ήρωές της.

ΝΕΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ

ΚΑΡΛ ΠΟΠΕΡ:

«Η ζωή είναι επίλυση προβλημάτων»

(μετ. Η. Κρίππας, εκδ. Μελάνι)

Από τους δημιουργικότερους στοχαστές του 20ού αιώνα, ο Καρλ Πόπερ (1902-1994) ανήκει, μαζί με τον Φρόιντ και τον Βίτγκενσταϊν, στα τέκνα της εβραϊκής αστικής τάξης της Βιέννης, των οποίων οι σκέψεις άλλαξαν και διαμόρφωσαν το πνευματικό τοπίο της Ευρώπης. Ο συγκεκριμένος τόμος, που δημοσιεύτηκε λίγο πριν απ' τον θάνατό του, περιλαμβάνει μια σειρά από δοκίμιά του γύρω από τις φυσικές επιστήμες όπως και άρθρα του με ιστορικό και πολιτικό προσανατολισμό, προσφέροντας μια συμπυκνωμένη εικόνα των θεμάτων που απλώνονται σ' όλο το φιλοσοφικό του έργο: ζητήματα σχετικά με τη γνώση, το ρόλο και τους περιορισμούς της επιστήμης, το πρόβλημα του σώματος-ψυχής, το νόημα της Ιστορίας, την ευθύνη των διανοουμένων, την ειρήνη, την ελευθερία, τη δημοκρατία.

ΦΙΛΙΠ ΑΡΙΕΣ, ΖΟΡΖ ΝΤΙΜΠΙ:

«Ιστορία της ιδιωτικής ζωής»

(μετ. Β. Πατσογιάννης, εκδ. Κέδρος)

Συλλογικό έργο, υπό την επίβλεψη των δύο επιφανών γάλλων ιστορικών, ειδικευμένων στην περίοδο του Μεσαίωνα, όπου εξετάζεται η πορεία του «ιδιωτικού» από την εποχή της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μέχρι το τέλος της πρώτης μ.Χ. χιλιετίας. Το βιβλίο εντοπίζει, μεταξύ άλλων, το περιεχόμενο που δίνει η ρωμαϊκή αριστοκρατική ηθική στον γάμο, την οικογένεια και το ιδιωτικό συμφέρον, περιγράφει την καθιέρωση της χριστιανικής εκκλησιαστικής κοινότητας μαζί με την πρωτόγνωρη σεξουαλική οπτική που τη συνοδεύει, μελετά το πέρασμα από τη δημόσια αγορά του άστεως στον περίκλειστο πύργο του δυτικού φεουδάρχη, κι επισημαίνει τον επανακαθορισμό δημόσιου και ιδιωτικού στη βυζαντινή κοινωνία. Η έκδοση συνοδεύεται από εκτενή βιβλιογραφία, ευρετήριο κύριων ονομάτων και θεματικό ευρετήριο.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΔΕΝΔΡΙΝΟΣ:

«Μαύρες οχιές μάς ζώσανε»

(εκδ. Μεταίχμιο)

Διευθυντής της Ευρωκλινικής Αθηνών, ο ορθοπεδικός Γ. Δενδρινός είναι ο συγγραφέας του «Απ' τα κόκαλα βγαλμένα» που μόλις μετέφερε στη μεγάλη οθόνη ο Σωτήρης Γκορίτσας διεκτραγωδώντας τα τεκταινόμενα στο Εθνικό Σύστημα Υγείας, ενώ δικό του είναι και το νοσταλγικό «Σάμαλι και κωκ», όπου μέσα από τα μάτια ενός παιδιού που μεγαλώνει στο Τέρμα Φραγκοκλησιάς, αναβιώνει η Αθήνα των μεταπολεμικών χρόνων. Επιστρατεύοντας και πάλι το χιούμορ του, στο νέο του μυθιστόρημα στήνει έναν «θεότρελο θίασο» μέσα «στο αλαλούμ της σύγχρονης νεοελληνικής πραγματικότητας», αποτελούμενο όχι μόνο από κάθε λογής γιατρούς αλλά κι από τηλεντετέκτιβ, αστρολόγους, αστυνόμους κι εκληματολόγους.

ΚΑΤΡΙΝ ΚΙΟΥΣΕ:

«Ενα λαμπρό μέλλον»

(μετ. Ρίτα Κολαΐτη, εκδ. Πάπυρος)

Μυθιστόρημα βραβευμένο με το Γκονκούρ των μαθητών λυκείου το 2008, όπου ξεδιπλώνεται η περιπετειώδης πορεία μιας οικογένειας ρουμάνων μεταναστών καθώς και η δύσκολη σχέση ανάμεσα σε δύο γυναίκες διαφορετικής κουλτούρας και γενιάς, με φόντο τη σοβιετική Ρουμανία του '50, το Ισραήλ του '60 και τις Ηνωμένες Πολιτείες τού σήμερα. Γεννημένη στη Γαλλία το 1963 και πανεπιστημιακός με ειδίκευση στη γαλλική λογοτεχνία του 18ου αιώνα, εγκατεστημένη στην Αμερική εδώ και δύο δεκαετίες, η Κιουσέ καταθέτει τους προβληματισμούς της πάνω στα δίπολα μνήμη και λήθη, παρόν και παρελθόν, ενώ εστιάζοντας στην παραδοσιακά ανταγωνιστική σχέση πεθεράς και νύφης, εξερευνά τη δυνατότητα μιας άλλης συγγένειας, συναισθηματκής, ανεξάρτητης από τους δεσμούς του αίματος.

ΤΖΟΕ ΜΠΕΝΕΤ:

«Από πού έρχονται τα σώβρακα»

(μετ. Μ. Σπανδωνή, εκδ. Ωκεανίδα)

Αν μια πεντάδα σλιπάκια made in China πωλούνται σε νεοζηλανδέζικο σουπερμάρκετ προς 8,59 δολάρια, πόσο χαμηλό πρέπει να είναι το κόστος τους για να αφήνουν και κέρδος; Μέσα σε τι συνθήκες κατασκευάζονται; Μέσα από ποιες διαδρομές φτάνουν στη Δύση; Αποφασισμένος να λύσει τις παραπάνω απορίες, ο βρετανός δημοσιογράφος Τζόε Μπένετ, απόφοιτος του Μπράιτον και του Κέμπριτζ, βάλθηκε το 2006 να περιηγηθεί για λίγες βδομάδες στην προ-ολυμπιακή Κίνα, ώστε να δει τι κρύβεται πίσω από την οικονομική της αναγέννηση που συνεχίζεται με ιλιγγιώδεις ρυθμούς. Ενα καλογραμμένο οδοιπορικό σε μια από τις αρχαιότερες και ταχύτερα μεταβαλλόμενες κοινωνίες του κόσμου, όπου το χάσμα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς είναι συγκλονιστικό.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Αφιέρωμα
Οσα φέρνει η άνοιξη
Καλοκαίρι και σιγουριά
Περικοπές μετά μουσικής
Ερχονται χορεύοντας
Οι συνέχειες επί της οθόνης
Οι σταρ του Φεστιβάλ
Θέατρο ανά την Ελλάδα
Αφίξεις από κλασική και τζαζ
Ιτε πένες Ελλήνων
Μαρτυρίες και μελέτες
Από τις χώρες των εξεγέρσεων
Μύθοι, μόδα, μούσες και αρχιτεκτονική
Μουσική
Ο χημικός της τζαζ
«Μάθημα πρώτο: Ανοιχτείτε»
Ο Μότσαρτ ως μάνατζερ
«Το διεθνές δίκαιο είναι επιλεκτικό»
Θέατρο
Η νέα δημοκρατία του θεάτρου
Ο πατριάρχης της απλότητας
Επιστολές
Και δύο επιστολές
Κινηματογράφος
Cardinale Multiculturale
Λογοτεχνία
Η περίπτωση Τζέικομπσον
Άλλες ειδήσεις
Βιβλίο