Έντυπη Έκδοση

Χρόνια πολλά, monsieur Eiffel

Ο Πύργος του Αϊφελ δεν λύγισε από τις αντιδράσεις και 120 χρόνια μετά παραμένει σύμβολο του Παρισιού. Μια ελληνική εταιρεία ανέλαβε μάλιστα το φρεσκάρισμά του!

Ο Πύργος γύρω στο 1888 κι ενώ έχει φτάσει μέχρι τη μέση της κατασκευής του. - Ο Πύργος του Αϊφελ δεν είναι μόνο ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα σύγχρονα κτίσματα, αλλά και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής των Παριζιάνων - Η κορφή του Πύργου σε σχέδια του Αϊφελ, όπως τα κατέθεσε για έγκριση στη γαλλική επιτροπή Ο Πύργος γύρω στο 1888 κι ενώ έχει φτάσει μέχρι τη μέση της κατασκευής του. - Ο Πύργος του Αϊφελ δεν είναι μόνο ένα από τα πιο πολυφωτογραφημένα σύγχρονα κτίσματα, αλλά και αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινής ζωής των Παριζιάνων - Η κορφή του Πύργου σε σχέδια του Αϊφελ, όπως τα κατέθεσε για έγκριση στη γαλλική επιτροπή Αρκετές δεκαετίες πριν η καλλιτεχνική κοινωνία του Παρισιού ξεσηκωθεί για το Κέντρο Πομπιντού και την Πυραμίδα του Λούβρου, ζωγράφοι, γλύπτες, αρχιτέκτονες και συγγραφείς έβαζαν την υπογραφή τους κάτω από ένα οργισμένο γράμμα προς την εφημερίδα «Les Temps», διαμαρτυρόμενοι «γι' αυτόν τον άχρηστο, τερατώδη πύργο στην καρδιά της πόλης που απειλεί τη γαλλική τέχνη και ιστορία».

Και αναρωτιούνταν: «Αλήθεια, θα αφήσουμε έναν μηχανουργό με νοσηρή φαντασία να συνδέσει το όνομά του με το Παρίσι, φέρνοντας μια ασχήμια που ποτέ δεν θα μπορέσει να διορθωθεί και θα ανεχόμαστε να βλέπουμε μια γιγαντιαία καμινάδα να κατεδαφίζει με τον βάρβαρο όγκο της τη Νοτρ Νταμ και το Λούβρο ταπεινώνοντας όλα τα αριστουργήματα της αρχιτεκτονικής;» Κι όμως, τον άφησαν. Και σήμερα ο Πύργος του Αϊφελ γιορτάζει τα 120 χρόνια του με έναν νέο σχεδιασμό της κορφής του, αλλά και με το καθιερωμένο φρεσκάρισμα, το οποίο έχει αναλάβει, μάλιστα, μια ελληνική εταιρεία!

Οι αντιδράσεις που συνόδευσαν την ανακοίνωση της κατασκευής του δεν κατάφεραν να λυγίσουν τους 7.300 τόνους σίδερου. Βρισκόμαστε στο 1887 και η Γαλλία αποφασίζει να εδραιώσει δυναμικά τη θέση της στο διεθνές στερέωμα του νέου αιώνα.

Σύμβολο ισχύος

Η Διεθνής Εκθεση που συνέπιπτε με τα 100χρονα της Γαλλικής Επανάστασης αποτελεί μια πρώτης τάξεως ευκαιρία. Και ο Πύργος που θα χτιζόταν στην είσοδό της, ένα σύμβολο δύναμης, καθώς δεν θα ήταν μόνο ένας άθλος της μηχανικής αλλά και το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο.

Ενας από τους πενήντα μηχανικούς που καταθέτουν τα σχέδια τους είναι και ο 57χρονος Γκουστάβ Αϊφελ, γνωστός μέχρι τότε για την κατασκευή τραπεζών, γεφυρών και σιδηροδρομικών σταθμών σε ολόκληρη την Ευρώπη, αλλά και για την εσωτερική δομή του Αγάλματος της Ελευθερίας στην Αμερική. Δεν δίνει μεγάλη σημασία στο έργο, καθώς το ίδιο διάστημα ξεκινά να κατασκευάζει έναν πύργο ύψους 300 μέτρων στη διώρυγα του Παναμά, έργο που θα τον οδηγήσει στα δικαστήρια, καθώς το όνομά του θα εμπλακεί σε ένα σκάνδαλο διαφθοράς, με αίσιο όμως τέλος για τον ίδιο, αφού απαλλάσσεται από κάθε κατηγορία.

Ετσι, αφήνει ελεύθερους τους μηχανικούς Μορίς Κεσλέν και Εμίλ Νουγκέρ και τον αρχιτέκτονα Στεφάν Σοβέστρ να κάνουν όποιες αλλαγές επιθυμούσαν.

Ομως, βλέποντας τα σχέδια, και αφού έχει κερδίσει την ανάθεση του έργου, ο Αϊφελ αποφασίζει να κατοχυρώσει την πατέντα στο όνομά του. Αγοράζει από τους δύο συνεργάτες του την αποκλειστικότητα και τα διεθνή δικαιώματα, δίνοντάς τους σε αντάλλαγμα το 1% του συνολικού κόστους κατασκευής.

Στο συμβόλαιο μεταξύ του Αϊφελ και του γαλλικού κράτους, ο Αϊφελ αποκτά τα δικαιώματα διαχείρισης για τα επόμενα 20 χρόνια και λαμβάνει το ποσό των 1,5 εκατ. φράγκων, το οποίο δεν επαρκούσε ούτε για το 1/4 των εξόδων.

Διχασμένος ανάμεσα στην ανάγκη να σώσει την εταιρεία του από τη χρεοκοπία αλλά και να διατηρήσει το έργο στο όνομά του, βάζει τα μισά έξοδα από την προσωπική του περιουσία και συμπληρώνει τα υπόλοιπα από τις χρηματοδοτήσεις τριών τραπεζών, εκτοξεύοντας το κόστος στα 7,8 εκατ. φράγκα.

Το έργο κατασκευάζεται σε χρόνο ρεκόρ. Εξι μήνες για τα θεμέλια και 21 για την ανέγερση της μεταλλικής κατασκευής. Οι 117 εργάτες σύντομα εξοικειώνονται με το ύψος, τους δυνατούς ανέμους και την παγωνιά και δουλεύουν εννιά ώρες την ημέρα το χειμώνα και 12 ώρες το καλοκαίρι, με μοναδική ανθρώπινη απώλεια το θάνατο ενός εργάτη.

Ο Πύργος ολοκληρώνεται στις 31 Μαρτίου του 1889 και την ημέρα εκείνη ο Γκουστάβ Αϊφελ ανεβαίνει τα 1.710 σκαλιά μέχρι την κορφή όπου και τοποθετεί τη γαλλική σημαία. Ηταν το ψηλότερο κτίριο στον κόσμο μέχρι και το 1929, οπότε το κτίριο της Κράισλερ στη Νέα Υόρκη πήρε την πρωτιά μόλις για... επτά πόντους.

Οι κεραίες, όμως, που τοποθετήθηκαν αργότερα για τηλεπικοινωνιακούς και μετεωρολογικούς σκοπούς αλλά και για αστρονομικές παρατηρήσεις όχι μόνο του έδωσαν ξανά ύψος, φτάνοντας τα 324 μέτρα, αλλά τον έσωσαν και από την κατεδάφιση, καθώς πλέον η πρακτική του χρησιμότητα ξεπερνούσε τους αρχικούς στόχους. Ο ίδιος ο Αϊφελ μάλιστα έφτιαξε ένα γραφείο στον τρίτο όροφο για τα αεροδυναμικά του πειράματα, επιστήμη με την οποία παθιάστηκε, τα τελευταία χρόνια της ζωής του.

Οι Ελληνες συντηρητές

Ο Πύργος του Αϊφελ έχει να διηγηθεί πολλά. Το 1898 η εφημερίδα «Φιγκαρό» τοποθετεί ένα πιεστήριο στον δεύτερο όροφο και τυπώνει εκεί το ημερήσιο φύλλο της. Οσοι επισκέπτες, μάλιστα, την αγοράζουν βλέπουν το όνομά τους τυπωμένο στην πρώτη σελίδα, και, έτσι, γυρνούν στην πατρίδα τους με το πιστοποιητικό της επίσκεψής τους στη «Σιδηρά Κυρία».

Στις 11 Σεπτεμβρίου ο Αϊφελ καλωσορίζει τον Εντισον και τρώνε μαζί σε ένα από τα εστιατόρια του Πύργου, ενώ το 1905 διοργανώνεται αγώνας ανάβασης και ο πρώτος που φτάνει στην κορυφή του κερδίζει ένα ποδήλατο. Στις 24 Αυγούστου του 1944 η τρίχρωμη σημαία, φτιαγμένη από τρία σεντόνια ραμμένα μεταξύ τους και σύμβολο της απελευθερωμένης πια Γαλλίας, υψώνεται στην κορυφή του. Το 2002 ο Πύργος καλοσωρίζει τον διακοσιοστό εκατομμυριοστό επισκέπτη.

Δεν αποτελούσε, όμως, άθλο μόνο η κατασκευή του αλλά και η ίδια η συντήρησή του. Η ελληνική εταιρεία ΣΤΕΛΜΑ που ανέλαβε το 20ό βάψιμο του Πύργου, το πιστοποιεί. Οπως μας είπε ο πρόεδρος της εταιρείας Ελευθέριος Μαματζής, οι εργασίες έχουν ξεκινήσει εδώ και ένα μήνα και θα διαρκέσουν ακόμα δύο χρόνια.

Οι 25 εργαζόμενοι, κυρίως Ελληνες αλλά και Γάλλοι, οι οποίοι είναι υπεύθυνοι για όλο τον υποστηρικτικό μηχανισμό (σχοινιά, δίχτυα κ.λπ.) αιωρούνται και έχοντας στο χέρι σφυριά και αερόβουρτσες αφαιρούν τη σκουριά και τη φθορά που σε κάποια σημεία είναι πολύ μεγάλη και κομμάτι κομμάτι προσθέτουν το νέο χρώμα. Ποιο θα είναι αυτό;

Στο 30% του Πύργου και ξεκινώντας από τη βάση του, ένα σκούρο μπρονζέ που θα γίνεται όλο και πιο ανοιχτό ανεβαίνοντας προς την κορυφή προκειμένου να διακρίνεται από μακριά.

Η αλλαγή του χρώματος γίνεται κάθε επτά χρόνια και απαιτούνται 60 τόνοι μπογιάς σε ένα έργο που το συνολικό του κόστος αγγίζει τα 6 εκατ. ευρώ.

Η όψη του, όμως, δεν αλλάζει μόνο από το χρώμα αλλά και από το φωτισμό που διαφοροποιείται ανάλογα με την περίσταση: Το 2004 έγινε κόκκινος για να γιορτάσει το Πολιτιστικό Πρόγραμμα Ανταλλαγής με την Κίνα, το 2006 γίνεται μπλε για τα 20χρονα της Ημέρας της Ευρώπης όπως και το 2000 όπου οι 20.000 λαμπτήρες του υποδέχονται τη νέα χιλιετία, ενώ το 1934 λειτούργησε ως διαφημιστικός χώρος όταν το όνομα του Αντρέ Σιτροέν εμφανίζεται φωτισμένο κατά μήκος του Πύργου.

Ο Αϊφελ στην αρχή σκόπευε να χτίσει τον Πύργο στη Βαρκελώνη για τη Διεθνή Εκθεση του 1888, αλλά οι υπεύθυνοι θεώρησαν την κατασκευή όχι μόνο ακριβή και περίεργη, αλλά και τελείως αταίριαστη με την πόλη, και έτσι το σχέδιο εγκαταλείφθηκε.

Σήμερα, 120 χρόνια μετά, η κορυφή του Πύργου ξανασχεδιάζεται. Το γραφείο του αρχιτέκτονα Ντέιβιντ Σερέρο επανασχεδιάζει την πλατφόρμα της πανοραμικής θέας, διπλασιάζοντας τη χωρητικότητα στον τελευταίο όροφο. Και πάλι οι αντιδικίες δεν λείπουν, καθώς οι Παριζιάνοι αντιτίθενται στην αλλαγή της διάσημης σιλουέτας, αλλά και στην δαπάνη για ένα τουριστικό μέρος που συγκεντρώνει έτσι κι αλλιώς 6,9 εκατ. επισκέπτες το χρόνο.

Και όμως... ο πύργος κινείται

Οσοι δεν αισθάνονται άνετα στην ιδέα ότι βρίσκονται εκτεθειμένοι σε ύψος 300 μέτρων πάνω από το έδαφος, καλύτερα να μην γνωρίζουν ότι ο Πύργος κινείται ελαφρά από τον άνεμο και κατά τη διάρκεια μιας καταιγίδας το 1999 μετακινήθηκε περίπου 13 εκατ. από την αρχική του θέση, ενώ όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει, το κομμάτι που είναι εκτεθειμένο στον ήλιο διαστέλλεται περισσότερο από αυτό που βρίσκεται στη σκιά.

ΥΓ. Μια από τις δεκάδες οργισμένες υπογραφές κατά του Πύργου του Αϊφελ ανήκε στον Γκι ντε Μοπασάν. Οταν, χρόνια αργότερα, ένας δημοσιογράφος τον είδε να γευματίζει σε ένα από τα εστιατόρια του πύργου και τον ρώτησε, εκείνος απάντησε: «Είναι το μοναδικό μέρος από το οποίο δεν είμαι υποχρεωμένος... να τον βλέπω». *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσεία και Αρχαιολογικοί χώροι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
«Η απαισιοδοξία προκαλεί τη βία»
Γιούαν Μακ Γκρέγκορ
Συνέντευξη με έναν «Πεφωτισμένο»
Δημοπρασία των Σόθμπις
«Διόρθωση» και στην αγορά τέχνης
Δημοσκόπηση
Η ψυχαγωγία σε αριθμούς
Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας
Φεστιβάλ με ελληνική υπογραφή
Εικαστικά
Η 2η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης βγαίνει στο δρόμο
Ενωση Γραφιστών Ελλάδας
Εκθεση με γραφήματα εφημερίδων
Θάνος Μικρούτσικος
«Προχωρώ, κοιτώντας συχνά πίσω»
Θέατρο
Το εξπρές του κρατητηρίου
Η δυστυχία της ευτυχίας
Κατερίνα Κοσκινά
«Το μουσείο δεν πρέπει να έχει τη μυρωδιά του παλιού»
Κριτική βιβλίου
Goodbye Lenin
Χριστιανόπουλος ανθολογεί Τσιτσάνη
Αυτοκριτική ενός πολέμου
Μέλοντι Γκαρντό
The sound of Melody
Μνημεία
Χρόνια πολλά, monsieur Eiffel
Μουσική
Ελληνικό φλερτ με την τζαζ
Ντανιέλ Μελίνγκο
Ο ρεμπέτης του τάνγκο
Πίτερ Μπρουκ
«Το μεγαλύτερο κρίμα σήμερα είναι ο ρατσισμός»
Φεστιβάλ Κανών
Απ' την Ευελπίδων στην Κρουαζέτ
«Ενα κάποιο βλέμμα» των Κανών στον Γιώργο Λάνθιμο
Φεστιβάλ των Βρυξελλών
Ανοιγμα σε Αφρική και Ασία κάνει η βελγική πρωτεύουσα