Έντυπη Έκδοση

Αυτοκριτική ενός πολέμου

Ο Β. Γκουρογιάννης μελέτησε μαρτυρίες και ντοκουμέντα και από τις δύο πλευρές γύρω από την εισβολή των Τούρκων στην Κύπρο και έγραψε ένα υπαρξιακό μυθιστόρημα

Τι ακριβώς συνέβη το '74 στην Κύπρο; Γιατί δεν μνημονεύει κανείς τι βίωσαν οι φαντάροι που βρέθηκαν εκεί κατά το πραξικόπημα εναντίον του Μακαρίου κι αμέσως μετά, κατά την τουρκική εισβολή;

«Η Κύπρος για μένα», λέει ο Βασ. Γκουρογιάννης, «δεν είναι ένας τόπος στρατηγικής στο υπογάστριο της Τουρκίας που πρέπει να υπερασπίσουμε με κάθε μέσον. Είναι ένας τόπος στην άκρη της Μεσογείου όπου μιλιέται η ελληνική γλώσσα. Αυτό είναι το όπλο που θα την κρατήσει, πιστεύω, για πάντα ελληνική». «Η Κύπρος για μένα», λέει ο Βασ. Γκουρογιάννης, «δεν είναι ένας τόπος στρατηγικής στο υπογάστριο της Τουρκίας που πρέπει να υπερασπίσουμε με κάθε μέσον. Είναι ένας τόπος στην άκρη της Μεσογείου όπου μιλιέται η ελληνική γλώσσα. Αυτό είναι το όπλο που θα την κρατήσει, πιστεύω, για πάντα ελληνική». Μ' αυτό το «περιφρονημένο» θέμα, «το δικό μας Βιετνάμ», καταπιάνεται ο Βασίλης Γκουρογιάννης στο καινούριο του βιβλίο «Κόκκινο στην πράσινη γραμμή» (εκδ. «Μεταίχμιο»), πεπεισμένος πως «θα βγαίναμε πολλαπλά κερδισμένοι αν διδασκόμασταν από τις ήττες μας».

Οπως λέει, «δεν θέλω να χαϊδέψω αφτιά, αλλά να προκαλέσω ένα σοκ, γιατί μόνο έτσι θεραπεύεται η επιλεκτική λήθη, αυτό το κρίσιμο χαρακτηριστικό κάθε απαίδευτου λαού. Πρέπει να σκεφτούμε και τα δικά μας λάθη, και τη δική μας υπεροπτική συμπεριφορά και τα δικά μας εγκλήματα κατά των Τουρκοκυπρίων. Η ζυγαριά του πόνου δεν είναι μονόπαντη. Ο πόλεμος είναι πόλεμος για όλους και το τίμημα της ειρήνης απαιτεί γενναιοψυχία και αυτοκριτική».

Ο ηπειρώτης συγγραφέας, που έκανε αίσθηση κατά τη δεκαετία του '90 με τις «Διηγήσεις παραφυσικών φαινομένων» και το «Ασημόχορτο ανθίζει», σκάλισε αυθεντικές μαρτυρίες και ντοκουμέντα για τις θηριωδίες που διαπράχτηκαν κι απ' τις δύο μεριές, ήρθε σ' επαφή με κάμποσους βετεράνους πολεμιστές, αφουγκράστηκε την αμοιβαία καχυποψία Ελλαδιτών και Κυπρίων, ανέσυρε τις φωτογραφίες του από «τον καιρό της επιστράτευσης, τότε που υπηρετούσα στον Εβρο», φόρεσε τις αρβύλες του γιου του για να ξαναβρεί «τις συγκινήσεις τις στρατιωτικής ζωής». Και, μπολιάζοντας το υλικό του με τις ανησυχίες ενός άνδρα που πλησιάζει τα 60, όπως ο ίδιος, έδωσε ένα υπαρξιακό μυθιστόρημα για κάθε πόλεμο -είτε διεξάγεται σε πραγματικό πεδίο μάχης είτε στα βάθη της ψυχής.

Κεντρικός πρωταγωνιστής στο «Κόκκινο στην πράσινη γραμμή» είναι ένας γνωστός από την τηλεόραση ποινικολόγος, πρόεδρος τώρα ενός συλλόγου βετεράνων ελλήνων πολεμιστών, οι οποίοι, λοιδωρημένοι ως προδότες ή χουντικοί επί δεκαετίες, διεκδικούν από την πολιτεία μια κάποια δικαίωση, μια σύντομη αναφορά τους έστω σε ένα σχολικό εγχειρίδιο Ιστορίας. Οι δικές του σκέψεις καθώς και το δικό του -ανεξιχνίαστο ώς τις τελευταίες σελίδες- παρελθόν αποτελούν τον κινητήριο μοχλό για την πλοκή του βιβλίου. Δεν είναι τυχαία η εικόνα που επανέρχεται στο μυαλό του ήρωα σαν εμμονή και η οποία ζωντανεύει στην καρδιά του μυθιστορήματος, σ' ένα κεφάλαιο-κλειδί που φαινομενικά μοιάζει άσχετο με τα υπόλοιπα.

Ο ποινικολόγος θυμάται τον εαυτό του μια καλοκαιρινή μέρα, χρόνια πριν, να χαζεύει με τις ώρες ένα παιδί που, με το σώμα βυθισμένο στη θάλασσα, έπαιζε βόλεϊ με τον ηλικιωμένο πατέρα του. Την επομένη μέρα, όμως, πηγαίνοντας στο ίδιο μέρος λίγο νωρίτερα, συνειδητοποίησε κατάπληκτος ότι το παιδί μεταφερόταν εκεί μ' ένα οικοδομικό καρότσι, καθώς τα δυο του πόδια από τα γόνατα και κάτω ήταν ακρωτηριασμένα... Αυτός είναι τώρα κι ο δικός του τώρα εφιάλτης: ότι κάποτε, μοιραία, θα έρθει και στη δική του «παραλία» κάποιος λίγα λεπτά νωρίτερα, ανακαλύπτοντας τα καλά κρυμμένα μυστικά του.

Σύμφωνα με τον Γκουρογιάννη, ο άνθρωπος αυτός είναι «η προσωποποίηση του πολεμιστή που δεν δικαιώθηκε, που διατάχτηκε να ενεργήσει πέρα από την ιδεολογία και τη συνείδησή του, και που όλα όσα απώθησε μέσα του έχουν γίνει εκρηκτική ύλη έτοιμη ν' ανατιναχθεί. Είναι ένα σύμβολο της κάθε τραυματικής ιδέας που δεν επεξεργαζόμαστε και τη βρίσκουμε μπροστά μας σαν φάντασμα. Κι όπως και οι υπόλοιποι βετεράνοι, ταλανίζεται από την κρίση της μέσης ηλικίας. Κοιτάζει πίσω του τι έχει μείνει απ' τη ζωή του και διαπιστώνει ότι αυτό που θα μπορούσε να του δώσει περηφάνια, προκαλεί είτε περιφρόνηση είτε αδιαφορία».

Υλικό από δικηγορικές υποθέσεις

Γεννημένος το '51 σ' ένα χωριό έξω απ' τα Γιάννενα -«ώς την τετάρτη Γυμνασίου έβοσκα πρόβατα...»- κι απόφοιτος της Νομικής Θεσσαλονίκης, ο Γκουρογιάννης εξακολουθεί να βιοπορίζεται ως μαχόμενος δικηγόρος. Οπως άλλωστε παραδέχεται, τις μαρτυρίες των πολεμιστών, ένθεν και ένθεν, που λειτούργησαν ως πρώτη ύλη γι' αυτό, το τέταρτο μυθιστόρημά του, «σαν προτάσεις αντιδίκου τις αντιμετώπισα, καθώς πάντοτε η αντίθετη άποψη περιέχει σπέρματα αλήθειας».

Κι αν χρωστάει μια χάρη στο επάγγελμά του, αυτή είναι ότι «τρέφομαι καθημερινά από ένα καζάνι που βράζει, αποκτώντας μια εικόνα της όλο και ψυχρότερης κοινωνίας μας, που δυσκολεύομαι ν' αναγνωρίσω σε έργα ακόμα και καταξιωμένων συγγραφέων. Μερικές φορές αισθάνομαι πως ζούμε σε διαφορετικούς κόσμους!».

Εχει, άραγε, εντοπίσει τι κοινό έχουν τα γραπτά του μ' εκείνα των ηπειρωτών ομοτέχνων του, όπως του Χουλιαρά, του Δημητρίου ή του Γκανά;

«Το έλλειμμα περιγραφής της αστικής ζωής στην Αθήνα, το οποίο αναπληρώνεται μ' ένα πάθος ψυχής που το φέρνουμε από τα βουνά μας. Και την τρέλα, που μας έδωσε η έμπνευση ίσως, να φέρουμε τα πρόβατά μας στο Κολωνάκι χωρίς ντροπή», απαντάει χαμογελώντας. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Goodbye Lenin
Χριστιανόπουλος ανθολογεί Τσιτσάνη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Βαγγέλης Ραπτόπουλος
«Η απαισιοδοξία προκαλεί τη βία»
Γιούαν Μακ Γκρέγκορ
Συνέντευξη με έναν «Πεφωτισμένο»
Δημοπρασία των Σόθμπις
«Διόρθωση» και στην αγορά τέχνης
Δημοσκόπηση
Η ψυχαγωγία σε αριθμούς
Διεθνές Φεστιβάλ Φωτογραφίας
Φεστιβάλ με ελληνική υπογραφή
Εικαστικά
Η 2η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης βγαίνει στο δρόμο
Ενωση Γραφιστών Ελλάδας
Εκθεση με γραφήματα εφημερίδων
Θάνος Μικρούτσικος
«Προχωρώ, κοιτώντας συχνά πίσω»
Θέατρο
Το εξπρές του κρατητηρίου
Η δυστυχία της ευτυχίας
Κατερίνα Κοσκινά
«Το μουσείο δεν πρέπει να έχει τη μυρωδιά του παλιού»
Κριτική βιβλίου
Goodbye Lenin
Χριστιανόπουλος ανθολογεί Τσιτσάνη
Αυτοκριτική ενός πολέμου
Μέλοντι Γκαρντό
The sound of Melody
Μνημεία
Χρόνια πολλά, monsieur Eiffel
Μουσική
Ελληνικό φλερτ με την τζαζ
Ντανιέλ Μελίνγκο
Ο ρεμπέτης του τάνγκο
Πίτερ Μπρουκ
«Το μεγαλύτερο κρίμα σήμερα είναι ο ρατσισμός»
Φεστιβάλ Κανών
Απ' την Ευελπίδων στην Κρουαζέτ
«Ενα κάποιο βλέμμα» των Κανών στον Γιώργο Λάνθιμο
Φεστιβάλ των Βρυξελλών
Ανοιγμα σε Αφρική και Ασία κάνει η βελγική πρωτεύουσα