Έντυπη Έκδοση

PHOTOBIENNALE 2010, ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

Κάθε «τόπος» έχει τον δικό του φωτογράφο

Ο ταξιτζής δεν ήξερε να πάει στο Γεντί Κουλέ. Δεν ήταν ο μόνος. Οι περισσότεροι μπαίναμε για πρώτη φορά στις θρυλικές φυλακές του Επταπυργίου (αυτό σημαίνει στα τουρκικά Γεντί Κουλέ) στην Ανω Πόλη της Θεσσαλονίκης. Εξοχα.

«The invisible wall line» του Νίκου Πηλού «The invisible wall line» του Νίκου Πηλού Η περιήγησή μας στη φετινή «Photobiennale» του Μουσείου Φωτογραφίας δεν θα μπορούσε να έχει καλύτερη αφετηρία. Κεντρικό θέμα της είναι ο Τόπος: ως περιοχή, ως εγγενές μέρος της Ιστορίας, ως αποτέλεσμα κατασκευής, ως ο μικρόκοσμος του δημιουργού. Το επιβλητικό μνημείο (που στεγάζει σήμερα την 9η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων), το απόγευμα της Παρασκευής καθόριζε με μοναδικό τρόπο την έννοια του τόπου.

Πέντε φωτογράφοι δείχνουν τα έργα τους εδώ. Στο διδασκαλείο της φυλακής κρέμονται από το ταβάνι οι «Πλατείες Εκτελέσεων» του Σύρου Hrair Sarkissian (της γκαλερί Καλφαγιάν). Ο Σαρκισιάν φωτογράφησε πλατείες τριών πόλεων της Συρίας (Αλέπο, Λατάκια και Δαμασκό) νωρίς το πρωί, την ώρα δηλαδή που πραγματοποιούνται οι εκτελέσεις των εγκληματιών. Ξαφνικά, αυτό που φαίνεται ως μια υπέροχη εικόνα της πόλης να κοιμάται, σου σηκώνει την τρίχα. Ακόμη και σήμερα εξακολουθούν να τιμωρούν τους παράνομους σε μεγάλες δημόσιες πλατείες παρουσία κοινού.

Κατηφορίζοντας προς τις πάλαι ποτέ γυναικείες φυλακές του Γεντί Κουλέ, δεν ήμουν βέβαιη αν τα ανήλιαγα κελιά ήταν χειρότερα από τις πλατείες του Σαρκισιάν. Ο 50χρονος Ιταλός φωτογράφος Κάρλο Μπεβιλάκουα μας μεταφέρει στο «Τελευταίο τείχος» της Κύπρου. Οταν πέρυσι όλοι γιορτάζαμε τα 20 χρόνια της πτώσης του βερολινέζικου τείχους, ο Μπεβιλάκουα έφτανε στη Λευκωσία. «Προσπάθησα να φωτογραφίσω το τείχος χωρίς φωνές και κραυγές. Αρκετά φωνάζουμε, δεν νομίζετε; Ας σταματήσουμε λίγο να ακούσουμε τη σιωπή. Και να θυμηθούμε ότι υπάρχουν ακόμη τείχη. Αν οι Κύπριοι και οι Τούρκοι δεν σταματήσουν να φωνάζουν, θα καταλήξουν σαν την Παλαιστίνη», μας είπε.

Κατεβαίνοντας τα σκαλιά, οι φωτογραφίες της νεαρής Πηνελόπης Μανουσάκη μοιάζουν με ζωγραφικά έργα. «Κατά μία έννοια είναι, καθώς αποτυπώνουν τη φθορά του αστικού τοπίου», εξηγεί. Προσόψεις και τοίχοι μισογκρεμισμένοι, επιζωγραφισμένοι, τρυπημένοι, επαναφέρουν μνήμες όπως τα σημάδια στο ανθρώπινο σώμα. «Τα ενδότερα», ο τίτλος τους.

Τα τρομακτικά στενά κελιά της απομόνωσης φωτίζει η βιντεοπροβολή των έργων του Παναγιώτη Λάμπρου (Φραντς Κάφκα «Το κτίσμα») και της Ιωάννας Φωτιάδου («Μισές δουλειές»).

Αν η προηγούμενη Photobiennale της Θεσσαλονίκης μάς ταξίδεψε στον χρόνο μέσα από σημαντικές δουλειές αστέρων της παγκόσμιας φωτογραφίας, η φετινή μάς ταξιδεύει σε τόπους ιστορικούς, περίεργους, εξωτικούς, εξωπραγματικούς, δύσκολους, απομακρυσμένους, αποκλεισμένους. Σε τόπους μαρτυρίου και εγκλεισμού, αισθητικού κάλλους, αλλά και περιβαλλοντικής καταστροφής και ανισορροπίας.

Οι εντυπωσιακές εικόνες της 70χρονης Γερμανίδας Ινγκε Ράμποου μοιάζουν με εξωπραγματικά τοπία. Η «Χώρα του Ποτέ» (Niemandsland) είναι ο τίτλος της έκθεσής της στο Μουσείο Φωτογραφίας στο Λιμάνι. Οι αφιλόξενες περιοχές, οι τεράστιες, έρημες, εγκαταλειμμένες εκτάσεις είναι η πρώην βιομηχανική ζώνη στο Σκόπαου και τα περίχωρα της Λειψίας στην πρώην Ανατολική Γερμανία. Περιοχές κατεστραμμένες από το ανθρώπινο χέρι της εκβιομηχάνισης και της εξόρυξης του λιγνίτη. Χάρη στο Ινστιτούτο Γκέτε, αυτή η ξεχωριστή, ψηλή δημιουργός με τα άσπρα μακριά μαλλιά έφτασε στη Θεσσαλονίκη. Με πολύχρονη θητεία στο θέατρο ως φωτογράφος, ανακάλυψε τις περιοχές αυτές όταν έπεσε το Τείχος του Βερολίνου. Ηταν η πρώτη φορά που από τη Φρανκφούρτη ταξίδευε στην άλλη πλευρά της χώρας. Πολυβραβευμένη, αν και η ίδια δηλώνει ερασιτέχνης καθώς δεν σπούδασε φωτογραφία, μας συστήθηκε με τον καλύτερο τρόπο στην έκθεση που επιμελείται ο ίδιος ο καλλιτεχνικός διευθυντής της Photobiennale, αλλά και διευθυντής του Μουσείου Φωτογραφίας, Βαγγέλης Ιωακειμίδης.

Το έργο της Ράμποου παρουσιάζεται σε διάλογο με την έκθεση του βραβευμένου Ελληνα φωτογράφου Νίκου Μάρκου «Τόπος. Πτυχές του χώρου». Μια δουλειά 10 ετών εκτίθεται κλέβοντας όλες τις εντυπώσεις. Κανείς δεν μπορεί να μείνει αδιάφορος μπροστά στις έξοχες έγχρωμες φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου από τα ταξίδια του στην Ελλάδα. Τις τιτλοφορεί μόνο με την ημερομηνία λήψης, αποκρύπτοντας τις λεπτομέρειες του τόπου. Μέσα στις αμφίσημες εικόνες του, όμως, οι λεπτομέρειες είναι αυτές που ανασυνθέτουν το νόημα ξανά και ξανά, επιτρέποντας πολλαπλές αναγνώσεις.

Οι Ελληνες φωτογράφοι στην 21η Photobiennale δέρπουν δάφνες. Ο Παύλος Φυσάκης με την ενότητα «Land Ends» (στον Μύλο) από το ταξίδι του στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα (Γαύδος, Πορτογαλία, Φίνμπαρκ, Ουράλια). Ο Αλέξανδρος Βρεττάκος, που μεταφέρει στις ασπρόμαυρες φωτογραφίες του τα ερείπια της Χαραυγής, του προσφυγικού χωριού της Κοζάνης που θυσιάστηκε στον ενεργειακό βωμό αυτής της χώρας. Ο Νίκος Πηλός, που ταξίδεψε πέρυσι στο Βερολίνο αναζητώντας τα ίχνη του τείχους που κάποιοι έχουν ξεχάσει και άλλοι είναι αναγκασμένοι να θυμούνται. Η Λύντια Χρόνη με τα «Interior» απρόσμενα τοπία της.

Μια Χαραυγή στη δύση της» του Αλέξανδρου Βρεττάκου, από τα ερείπια προσφυγικού χωριού της Κοζάνης Μια Χαραυγή στη δύση της» του Αλέξανδρου Βρεττάκου, από τα ερείπια προσφυγικού χωριού της Κοζάνης * Διάρκεια Photobiennale έως τον Σεπτέμβριο. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Φωτογραφία
Σχετικά θέματα: Φωτογραφία
Εμψυχώνοντας τους νέους
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ιράν
Απελευθερώστε αμέσως τον Παναχί
Εικαστικά
Η εικόνα της κάτοψης ως άσκηση μνήμης
Φωτογραφία
Κάθε «τόπος» έχει τον δικό του φωτογράφο
Εμψυχώνοντας τους νέους
Μουσική
Ερχεται ο Οζι και το «Scream» του
Θέατρο
Αναζητώντας το «νέο» στο σύγχρονο θέατρο
Λογοτεχνία
«Ακόμα και το Ολοκαύτωμα έγινε κλισέ»
Τηλεόραση
Βλαστοκύτταρα, εταιρείες και... μισές αλήθειες
Τα οικονομικά μέτρα και οι ανατροπές
Ιδιοκτήτες ραδιοσταθμών εναντίον τεχνικών