Έντυπη Έκδοση

Ελλάδα

Ιστορικά

  • Ο βρόμικος κόσμος του '60 και η δολοφονία Λαμπράκη

    Η επίσκεψη του προέδρου της Γαλλικής Δημοκρατίας, στρατηγού Σαρλ Ντε Γκολ, μεταξύ 16 και 19 Μαΐου 1963 στην Ελλάδα στέφθηκε με επιτυχία και ήταν ιδιαίτερα θερμή από την πλευρά της κυβέρνησης Καραμανλή και του λαού. Η στιγμή ήταν ιδιαίτερη, καθώς ο Ντε Γκολ εκδήλωνε τάσεις ανεξαρτησίας. Είχε προηγηθεί μάλιστα μια συνάντηση του Ντε Γκολ με τον Καραμανλή, τον Μάρτιο της ίδιας χρονιάς, στο Παρίσι, όπου ο Γάλλος πρόεδρος είχε τονίσει στο συνομιλητή του ότι η χώρα του «δεν είχε πρόθεση να θέσει τις δυνάμεις της υπό Αμερικανό διοικητή. Η Γαλλία θα χτίσει τη δική της δύναμη και θα έχει τα δικά της όπλα υπό δική της διοίκηση».

    Η κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη έγινε αφορμή για μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που γνώρισε ποτέ η ελληνική πρωτεύουσα Η κηδεία του Γρηγόρη Λαμπράκη έγινε αφορμή για μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που γνώρισε ποτέ η ελληνική πρωτεύουσα Στη Θεσσαλονίκη οργανώθηκε μεγάλη στρατιωτική παρέλαση προς τιμήν του Ντε Γκολ, στην οποία συμμετείχε και άγημα Γάλλων ναυτών από το γαλλικό θωρηκτό «De Grasse», που είχε αγκυροβολήσει στον κόλπο του Θερμαϊκού.

    Δυσφορία

    Οι Βρετανοί διπλωμάτες στην Ελλάδα παρατήρησαν με κάποια δυσφορία «την πολυπληθή υποδοχή» και «τις ενθουσιώδεις ρυθμικές κραυγές "Ντε Γκολ - Ντε Γκολ" από χιλιάδες μαθητές», καθώς ο Γάλλος πρόεδρος με τον Καραμανλή διέσχιζαν τους δρόμους της Θεσσαλονίκης μέσα σ' ένα ανοιχτό αυτοκίνητο. Μόνο τρεις μέρες μετά την αναχώρηση του Γάλλου προέδρου από την Ελλάδα, στις 22 Μαΐου 1963, ο βουλευτής της ΕΔΑ, γιατρός Γρηγόρης Λαμπράκης, τραυματίστηκε θανάσιμα στη Θεσσαλονίκη στο τέλος μια εκδήλωσης των «Φίλων της Ειρήνης». Ο Λαμπράκης, παλιός βαλκανιονίκης στον κλασικό αθλητισμό, μεταφέρθηκε εσπευσμένα στο νοσοκομείο ΑΧΕΠΑΝΣ της Θεσσαλονίκης, όπου έπειτα από πενθήμερη μάχη με το θάνατο τελικά εξέπνευσε.

    Η σορός του μεταφέρθηκε στην Αθήνα, ενώ στη διάρκεια της κηδείας του έγινε μία από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις που είχε γνωρίσει μέχρι τότε η πρωτεύουσα. Οι συγκεντρωθέντες εκδήλωσαν την έντονη αντίθεσή τους στο αποκαλούμενο τότε «κράτος και παρακράτος της Δεξιάς». Ο θάνατος του Γρηγόρη Λαμπράκη, όπως και ο τραυματισμός τού επίσης βουλευτή της ΕΔΑ Γιώργη Τσαρουχά, στην ίδια εκδήλωση, εκείνο το βράδυ της 22ας Μαΐου, αποτέλεσε ένα ιδιαίτερα θερμό πολιτικό ζήτημα, που οδήγησε τελικά, σε συνδυασμό με άλλα συμβάντα, στην παραίτηση του πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Καραμανλή και στην αναχώρησή του από την Ελλάδα, σε λιγότερο από ένα μήνα μετά τη διάπραξη του εγκλήματος.

    Η ΕΔΑ κατηγόρησε ευθέως «το παρακράτος της Δεξιάς», που υπεθάλπετο από τον κρατικό μηχανισμό, και ο αρχηγός της Ενώσεως Κέντρου, Γεώργιος Παπανδρέου, δεν έχασε την ευκαιρία να καταγγείλει ανοιχτά «ως ηθικόν αυτουργόν πολιτικής δολοφονίας και τον αρχηγόν της ΕΡΕ Κ. Καραμανλήν».

    Ο Καραμανλής, που βρισκόταν την ίδια περίοδο σε αντίθεση με το Παλάτι, θ' ανταπαντήσει στον αρχηγό της Ε.Κ., τονίζοντας ότι «διά την σημερινήν του δήλωσιν ο κ. Γεώργιος Παπανδρέου θα εντρέπεται εις όλην του την ζωήν».

    Η υπόθεση Λαμπράκη έφερε στην επιφάνεια, ενώπιον της ελληνικής και της διεθνούς κοινής γνώμης, ένα παρακράτος ιδιαίτερης δυσοσμίας, όπου ο δωσιλογισμός της περιόδου της Κατοχής και εγκληματικά στοιχεία του κοινού ποινικού δικαίου συμπορεύονταν στη Θεσσαλονίκη.

    Οι ειδήσεις και οι πληροφορίες για πιθανή δολοφονική ενέργεια εναντίον του Λαμπράκη δεν είχαν λείψει πριν από την πραγματοποίηση της εκδήλωσης.

    Οταν ο Λαμπράκης έφτασε στη Θεσσαλονίκη αεροπορικώς «προ μεσημβρίας» στις 22 Μαΐου 1963 είχε πει στον Ι. Πάτσα: «Καθώς ξέρετε, κάτι ετοιμάζεται εδώ εναντίον μου».

    Οπως ανέφερε το εισαγγελικό πόρισμα περί την υπόθεση, «κοινός πυρήν» αυτής της πληροφορίας «ήτο η θετική είδησις του Αγιοστρατίδη, περί της δολοφονικής ενέδρας εις βάρος του Λαμπράκη, η εκ των υστέρων τόσον τραγικώτατα επαληθευθείσα, αφ' ετέρου δε εκ των καταθέσεων των αξιοπιστωτάτων μαρτύρων του Εισαγγελέως Αργυρόπουλου και Μοιράρχου Κωνσταντουδάκη καταθετόντων τα έκτοτε συνεπεία της ειδήσεως περί ενέδρας διαβήματα του Σύλλα Παπαδημητρίου προς τον Εισαγγελέα, διά την αποτροπήν της επιθέσεως, την παραγγελίαν του Εισαγγελέως διά την λήψιν μέτρων...».

    Και όμως τίποτα δεν έγινε επί της ουσίας από τη Χωροφυλακή για την αποτροπή της δολοφονίας. «Υπό την ως άνω λίαν ηλεκτρισμένην ατμόσφαιραν της έξωθεν της αιθούσης του ΔΣΚ αντισυγκεντρώσεως των αντιφρονούντων, υπό λιθοβολισμούς, ύβρεις, απειλάς, ξυλοκοπήματα, κακοποιήσεις πολιτών και εν γένει ανήσυχον κατάστασιν (...) διεξήχθη η συγκέντρωσις των "Φίλων της Ειρήνης"». Η ομιλία του Λαμπράκη και η εκδήλωση έληξαν λίγο μετά τις 9.30 μ.μ.

    Ενώ ο Λαμπράκης έχει εξέλθει από την αίθουσα και βαδίζει στο δρόμο μαζί με άλλους, πλησίασε τους αστυνομικούς που «τηρούσαν την τάξη» και δείχνοντας κάποιους αντιδιαδηλωτές είπε: «Να τους, πάλι έρχονται, τι κάνει η Αστυνομία;».

    Ακριβώς τότε το τρίκυκλο του Σπύρου Κοτζαμάνη, όπως αναφέρει το εισαγγελικό πόρισμα, «ελλοχεύον μέχρι της στιγμής εκείνης εν ακινησία εις τα αριστερά τω κατεχομένω τμήμα της οδού Σπανδωνή τίθεται εις κίνησιν με εκκωφαντικόν θόρυβον, παραλλήλως ή ταυτοχρόνως ένα άτομον ανυψοί τας δύο χείρας κραδαίνον ρόπαλον ή λοστόν σιδηρούν και μεθ' όλης του της δυνάμεως καταφέρει τούτο επί της κεφαλής του Λαμπράκη».

    Σύλληψη

    Το τρίκυκλο με τους δύο επιβαίνοντες, τον Κοτζαμάνη και τον Εμμανουήλ Εμμανουηλίδη, προσπαθεί να διαφύγει, αλλά ένας θαρραλέος οπαδός της ειρήνης, ο Μανόλης Χατζηαποστόλου, πήδησε στο τρίκυκλο και αφού ακινητοποίησε τον Εμμανουηλίδη κατόρθωσε να συμβάλει στη σύλληψη των δραστών.

    Τα γεγονότα που αποκαλύφθηκαν ξάφνιασαν και τους πλέον αφελείς.

    Ο μεταφορέας Σπ. Κοτζαμάνης ήταν επίσημο μέλος του «Συνδέσμου Αγωνιστών και Θυμάτων Εθνικής Αντιστάσεως Βορείου Ελλάδος», με πρόεδρο τον Ξενοφώντα Γιοσμά που υπέγραφε ως «Οπλαρχηγός της Εθνικής Αντιστάσεως», ο οποίος είχε βρεθεί «τυχαία» στο χώρο των αντιδιαδηλωτών το βράδυ της 22ας Μαΐου, ως «δημοσιογράφος».

    Ο Γιοσμάς υπήρξε επιφανής συνεργάτης των Γερμανών την περίοδο της Κατοχής. Ο ίδιος κατέθεσε ενώπιον του ανακριτή για την υπόθεση Λαμπράκη: «Δυνάμει της υπ' αρ. 216/3.11.1945 αποφάσεως εδικάσθην ερήμην παρά του Ειδικού Δικαστηρίου (Δωσιλόγων) Θεσσαλονίκης (...) εις θάνατον, διότι μου κατελογίσθη συνεργασία μετά του κατακτητού».

    Ο ελαιοχρωματιστής Εμμανουηλίδης ανήκε στους «Εθνικόφρονας Ελασίτας».

    Ενας απίστευτος κόσμος αναδυόταν στην επιφάνεια, με αφορμή την υπόθεση Λαμπράκη, με στενές υπόγειες διασυνδέσεις μ' εκπροσώπους του κρατικού μηχανισμού. Και ίσως αυτή να ήταν η σοβαρότερη συνέπεια από τη δολοφονία του θαρραλέου βουλευτή.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Αστυνομικό ρεπορτάζ,
Δεν πέτυχε τον Καμίνη, γρονθοκόπησε 12χρονη
Ιδιωιτιοποιήσεις
Χωρίς στέγη πάνω από 1.000 τουριστικά σκάφη
Συγκοινωνίες-Μεταφορές
«Μεγάλος αδελφός» και στα βαγόνια του Μετρό
Σχέδιο ''Αθηνά''
Εξώδικο κατά «Αθηνάς» από το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
Σχολεία
Από γενιά σε γενιά μάθημα στο ερείπιο
Φωνάζουν αλλά η συντήρηση... αναμένεται
Υπουργείο Διοικητικής Μεταρρύθμισης
Εξω οι μισοί διευθυντές, μέσα όσοι έχουν τα προσόντα
Χρυσή Αυγή
Στόλισαν τις λαμπάδες με σβάστικες στη «Διάπλαση των Παίδων»