Έντυπη Έκδοση

Αναζητώντας τον βαθύτερο εαυτό

Τρία μυθιστορήματα για τον βαθύτερο εαυτό. Στο πολυδιαβασμένο του μυθιστόρημα «Η κόψη του ξυραφιού» ο Σόμερσετ Μωμ βάζει τον ήρωά του να περιπλανηθεί από το Σικάγο και το Παρίσι μέχρι την Ινδία για να ανακαλύψει την ευτυχία της καθημερινότητας. Στο πρώτο τους μυθιστόρημα «Να βλέπεις στον έρωτα» οι Χόρχε Μπουκάι και Σίλβια Σαλίνας δημιουργούν ένα τρίγωνο επικοινωνίας ανάμεσα σε δύο ψυχολόγους κι έναν εργένη διαφημιστή, για να κάνουν τον διαφημιστή να σκεφτεί τι εστί όντως έρως. Στο πρώτο του, επίσης, μυθιστόρημα «Περαστικός από το Ρέικιαβικ» ο Κώστας Βρεττάκος ξεδιπλώνει ένα μισο-πραγματικό μισο-μυθοπλαστικό χρονικό προκειμένου να αγγίξει τα κρυμμένα στρώματα της μνήμης του.

***Σόμερσετ Μωμ

Η κόψη του ξυραφιού

μτφρ.: Μαρία Λαϊνά

εκδόσεις Μελάνι, σ. 477, ευρώ 20,10

Η «Κόψη του ξυραφιού» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έργα του Σόμερσετ Μωμ, ο οποίος γεννήθηκε το 1874 στο Παρίσι και πέθανε το 1965 στη Νίκαια. Το βιβλίο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1944, γνώρισε πολλαπλές εκδόσεις, ευτύχησε στον κινηματογράφο και είναι αποκαλυπτικό του λογοτεχνικού σύμπαντος του Μωμ, ο οποίος συγκεντρώνει την προσοχή του στα αγκάθια των διαπροσωπικών σχέσεων, όπως και στην επίμονη αναζήτηση ενός βαθύτερου και πιο αυθεντικού εαυτού. Πρωταγωνιστής στην «Κόψη του ξυραφιού», που έχει μεταφέρει με υποδειγματικό τρόπο στα ελληνικά η Μαρία Λαϊνά, είναι ένας πιλότος της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας κατά τη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Ο Λάρυ Ντάρελ επιστρέφει στο Σικάγο μετά την εξοντωτική περιπέτειά του στον πόλεμο και προσπαθεί να ανακτήσει την παλαιότερη ζωή του. Ο Μωμ βάζει τον ήρωά του να συνδέεται με τους χαμένους φίλους και τον μεγάλο παιδικό του έρωτα, την Ισαβέλα, αλλά έχει υπονομεύσει εκ των προτέρων τον δρόμο της ανάκαμψης. Επηρεασμένος από το μηδενικό όραμα και την καταστροφική τύχη του πολέμου, ο πρώην πιλότος δεν θα κατορθώσει ποτέ να επανενταχθεί στην ησυχία, στην ασφάλεια και στην αμεριμνησία της προπολεμικής εποχής: κάθε στοιχείο από τον γνώριμο περίγυρό του τον οδηγεί στην πλήξη ή στην αποστροφή, οι συνήθειες των ανθρώπων τους οποίους συναναστρέφεται, του πλακώνουν όλο και συχνότερα την καρδιά, ενώ ακόμη και η αγαπημένη του Ισαβέλα μοιάζει αφόρητο βάρος για την κατεύθυνση που νιώθει ότι ο καινούργιος ορίζοντάς του τού επιβάλλει να ακολουθήσει. Ο Λάρυ καλεί την Ισαβέλα να πάει μαζί του στο Παρίσι, την πατρίδα τού Μωμ, όπου πιστεύει ότι θα ανακαλύψει τα μέσα για τον επαναπροσδιορισμό της ταυτότητάς του, αλλά εκείνη, έντρομη μπροστά στο άγνωστο και το χάος που συνεπάγεται μια τέτοια εγκατάσταση (δοκιμάζει για λίγο την παραμονή στη γαλλική πρωτεύουσα), προτιμά να βυθιστεί στον μυθικό πλούτο τον οποίο της προσφέρει ο χρηματιστής Γκρέι Μάτιουριν, αφήνοντάς τον λατρεμένο της στις αίολες αναζητήσεις του. Ο Μωμ ξέρει πως ο μυθιστορηματικός ήρωας δεν αποτελεί μεμονωμένο άτομο, εγκλωβισμένο σ' έναν ανέγγιχτο από τις κοινωνικοπολιτικές και ιστορικές περιστάσεις βίο, και βάζει τόσο την Ισαβέλα και τον Γκρέι όσο και τον Λάρυ να υποστούν τη μοίρα του Μεγάλου Κραχ του 1929. Ολα τότε θα ανατραπούν. Ο Λάρυ θα αναζητήσει την εσώτερη αλήθεια του στους βενεδικτίνους μοναχούς και στα μυστικά της μακρινής Ινδίας (ο Μωμ είναι από τους πρώτους που ενδιαφέρονται για τον εξωδυτικό Αλλο), για να καταλήξει ύστερα από πολλαπλές περιπλανήσεις στην καθημερινότητα ενός κοινού θνητού στις ΗΠΑ, απαλλαγμένος από την οποιαδήποτε ψεύτικη ανάγκη και ματαιοδοξία. Διατηρώντας μια ιδιαίτερα λεπτή ισορροπία ανάμεσα στην ατομική συνείδηση και το συλλογικό περιβάλλον, ο Μωμ δείχνει με εκπληκτική πλαστικότητα τη μοίρα του μεταπολεμικού ανθρώπου, ο οποίος αγχωμένος από το κυνήγι της επιτυχίας και της διασφάλισης είναι ικανός να χάσει όλες τις ζωτικές αξίες και αναφορές του. Η Ισαβέλα μπορεί να καταφέρει εντέλει να ζήσει σ' ένα σύστημα με τεράστια οικονομική δύναμη και άνεση, αλλά θα στερηθεί τον έρωτά της για τον Λάρυ, ενώ ο Λάρυ θα διώξει από πάνω του κάθε φανταχτερό ρούχο ή στολίδι, κερδίζοντας την καθημερινή του ευτυχία. Κι όλα αυτά χωρίς κάθετες γραμμές και εύκολες καταγγελίες ή δογματικούς διαχωρισμούς, σ' ένα πολύχυμο μυθιστόρημα που έχει ως πρώτιστο σκοπό του να φωτίσει και να κατανοήσει την περιπλοκότητα της ανθρώπινης συνθήκης.

***Χόρχε Μπουκάι, Σίλβια Σαλίνας

Να βλέπεις στον έρωτα

μτφρ.: Μαρία Μπεζαντάκου

εκδόσεις Opera, σ. 245, ευρώ 18,90

Ο Χόρχε Μπουκάι και η Σίλβια Σαλίνας έχουν γεννηθεί στην Αργεντινή, είναι ψυχοθεραπευτές της σχολής Γκεστάλτ (Gestalt) και το μυθιστόρημά τους συνιστά μια διερεύνηση της ανάγκης για ουσιαστικές ερωτικές σχέσεις, για μια συνύπαρξη που θα λαμβάνει υπόψη της όλους τους κρίσιμους παράγοντες οι οποίοι μεσολαβούν στην επαφή ανάμεσα σ' έναν άντρα και μια γυναίκα. Ο Φριτς Περλς, ιδρυτής της σχολής Γκεστάλτ, επηρεασμένος από τον Φρόυντ, τον Ράιχ και την Κάρεν Χόρνεϊ, δίδασκε πως αν χωρίσουμε ένα ξύλινο τρίγωνο στα τρία του κομμάτια, το τρίγωνο σταματά να υφίσταται: το όλο υπάρχει μόνο διά των μερών του. Ενα τρίγωνο πρωταγωνιστεί και στο μυθιστόρημα των Μπουκάι και Σαλίνας, όπου από ένα λάθος στο Διαδίκτυο ο Ρομπέρτο, ένας εργένης διαφημιστής, που καβγαδίζει συνεχώς με τις ερωμένες του, αρχίζει να λαμβάνει στον υπολογιστή του μηνύματα, τα οποία ανταλλάσσουν δύο ψυχολόγοι, προκειμένου να γράψουν ένα βιβλίο για τα προβλήματα των ερωτικών ζευγαριών. Το τρίγωνο των δύο ψυχολόγων και του Ρομπέρτο, αλλά και το τρίγωνο του Περλς, σ' ένα μυθιστόρημα που παροτρύνει τον αναγνώστη να ψάξει πίσω από τα φαινόμενα και να συνειδητοποιήσει πως ο ερωτικός σύντροφος δεν είναι αυτό που φαίνεται, αλλά αυτό το οποίο κρύβεται περισσότερο ή λιγότερο καλά στο εσωτερικό του. Φυσικά, κάτι τέτοιο δεν μπορεί να συμβεί από τη μια στιγμή στην άλλη και ο Ρομπέρτο θα χρειαστεί να κάνει μια μεγάλη διαδρομή προτού φτάσει (αν φτάσει ακριβώς) στο τελικό αποτέλεσμα. Μια δουλειά γραμμένη με κέφι, γνώση και φαντασία, έτοιμη να μας προικίσει με την ικανότητα να εντοπίζουμε, να αντιλαμβανόμαστε και να ερμηνεύουμε τη διαφορά μας από τον άλλο, αλλά και, το κυριότερο, τη διαφορά του άλλου από μας.

***Κώστας Βρεττάκος

Περαστικός από το Ρέικιαβικ

εκδόσεις Ποταμός, σ. 288, ευρώ 18,09

Ενα βιβλίο ανάμεσα στο προσωπικό ημερολόγιο, την αυτοβιογραφία, το επαγγελματικό χρονικό και το μυθιστόρημα, που έχει γραφτεί με αφορμή διάφορες ματαιώσεις πτήσεων και ποικίλες, πολύωρες καθυστερήσεις στα ευρωπαϊκά αεροδρόμια. Ο Κώστας Βρεττάκος ενεργοποιεί τη μνήμη του, προσπαθώντας να κατεβεί σε αφανή ή λησμονημένα στρώματα, τα οποία θα τον βοηθήσουν να προβάλει σε καθαρότερη μορφή πρόσωπα, πράγματα και καταστάσεις που έσβησαν από τον νου με την πάροδο του χρόνου, αλλά δεν παύουν να διεκδικούν (αφού στην πραγματικότητα δεν χάθηκαν ποτέ) μια σημαντική θέση στη συνείδηση: οι φίλοι, τα πολιτικά (τα δύσοσμα χρόνια της χούντας), οι δουλειές (εκδόσεις, διαφήμιση, φωτογραφία, κινηματογράφος) και οι έρωτες, όλα σε μια περιπετειώδη όσο και ακατάπαυστη διαπλοκή, έρχονται στην επιφάνεια για να προκαλέσουν έναν χαμηλόφωνο σχολιασμό, ταιριαστό με το ήθος και το ύφος της γραφής του βιβλίου, που θυμίζει τον ψίθυρο της εξομολόγησης συνδυασμένο με την τόλμη και την εντιμότητα της αυτογνωσίας. Ας σημειωθεί πως οι εξομολογήσεις του Βρεττάκου δεν διακινούν μόνο πραγματικό υλικό (ατομικά και ιστορικά τεκμήρια): βάζουν στο παιχνίδι της αφήγησης και τη μυθοπλασία, δημιουργώντας μιαν αξεδιάλυτη ροή, που παρασύρει σε μιαν άκρως ακούραστη και, το βασικότερο, γοητευτική ανάγνωση.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Παραβάτης-αποστάτης ή υψιπέτης;
Η Μαγδάλω η Φόνισσα
Τα παράσιτα του Αλλου
Τουρισμός στον Χρόνο
Ποιητικά σπαράγματα και υποσχέσεις
Οι Αγγλοι στην Κύπρο και στη Μεσόγειο
Τιμή στον Τάκη Βαρβιτσιώτη
Λόγια έρωτος και θανάτου στην Παλατινή Ανθολογία
Εν τη ρίμα του λόγου / Νίκος Καββαδίας
Φιλοσοφία καθημερινής ζωής
Οι ομηρικές σπουδές σήμερα
Υποδειγματική σύνθεση
Ακόμα ένα απολαυστικά χρήσιμο βιβλίο
Η βία ως τρόπος έκφρασης
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Παραβάτης-αποστάτης ή υψιπέτης;
Η Μαγδάλω η Φόνισσα
Τα παράσιτα του Αλλου
Τουρισμός στον Χρόνο
Ποιητικά σπαράγματα και υποσχέσεις
Οι Αγγλοι στην Κύπρο και στη Μεσόγειο
Τιμή στον Τάκη Βαρβιτσιώτη
Λόγια έρωτος και θανάτου στην Παλατινή Ανθολογία
Εν τη ρίμα του λόγου / Νίκος Καββαδίας
Φιλοσοφία καθημερινής ζωής
Οι ομηρικές σπουδές σήμερα
Αναζητώντας τον βαθύτερο εαυτό
Υποδειγματική σύνθεση
Ακόμα ένα απολαυστικά χρήσιμο βιβλίο
Η βία ως τρόπος έκφρασης
Μεταδίδει από το Βερολίνο ο Βασίλης Κοντόπουλος
Κατασκευάζοντας τους teenagers για τα πλήθη
Από τις 4:00 στις 6:00
Μ' ένα ποδήλατο παλιό κι ένα παλιό τραγούδι
HOWLIN' WOLF
Άλλες ειδήσεις
Ακαριαίως αιώνιο
Πορτρέτα ξένων συγγραφέων / Τόμας Χάρντι