Έντυπη Έκδοση

«Σύντροφος της μπαλαρίνας είναι ο πόνος»

Το να εμπνευστεί κανείς από τη Σιλβί Γκιλέμ όχι μόνο δεν είναι είδηση αλλά μάλλον αποτελεί ρουτίνα. Οταν, όμως, δύο σπουδαίοι χορογράφοι όπως ο Ματς Εκ και ο Γουίλιαμ Φορσάιθ δοκιμάζουν τα νέα τους χορευτικά πειράματα στη βασίλισσα του χορού, τότε το πράγμα αλλάζει. Η παράσταση που υπογράφουν οι τρεις τους και η οποία κάνει παγκόσμια πρεμιέρα την Τρίτη στο «Sadler's Wells» του Λονδίνου έχει τίτλο «6000 μίλια μακριά» και το διήμερο 19 και 20 Ιουλίου θα την παρακολουθήσουμε και στο Ηρώδειο.

Κοινή αφετηρία για όλους, το κλασικό μπαλέτο. Κοινή τους ανάγκη, όμως, και η εξέλιξή του. Η Σιλβί Γκιλέμ, με τη σπάνια χορευτική ιδιοφυΐα που διαθέτει, από απόλυτη σταρ του κλασικού (στα 14 της ήταν ήδη etoile στο Μπαλέτο της Οπερας του Παρισιού) έκανε πριν από χρόνια αυτήν την πρωτόγνωρη στροφή προς το σύγχρονο. Και σήμερα μοιάζει ιδανική ερμηνεύτρια στις νεωτερικές προκλήσεις των χορογράφων που δεν σταματούν να εξερευνούν την κίνηση (από τον Ράσελ Μάλιφαντ και τον Ακραμ Καν έως τον Ρομπέρ Λεπάζ).

Η χορογραφία του Ματς Εκ -την οποία «ντύνει» μουσικά με την τελευταία σονάτα για πιάνο του Μπετόβεν- έχει τίτλο «Ajo», που στα ελληνικά σημαίνει «Αντίο» και είναι η τέταρτη φορά που ο Σουηδός αφιερώνει έργο του στην Γκιλέμ. «Εφτιαξα το "Ajo" για να μιλήσω για μια γυναίκα που αποχαιρετά μια συγκεκριμένη κατάσταση στη ζωή της. Πρόκειται για έναν εσωτερικό διάλογο που κάνει με τον εαυτό της, απαραίτητο για όσους θέλουν να προσπεράσουν τις δυσκολίες και να πάνε παρακάτω», λέει ο ίδιος για τη δημιουργία του.

Ο Φορσάιθ, από την άλλη, που επίσης γνωρίζει καλά τη γαλλίδα χορεύτρια, αφού πρωτοσυνεργάστηκε μαζί της τη δεκαετία του '80, ετοίμασε ένα ντουέτο με τίτλο «Rearray» που η Γκιλέμ θα μοιραστεί με τον επί χρόνια συνεργάτη της στην Οπερα του Παρισιού, Νικολά Λε Ρις. Μεταξύ των δύο έργων θα παρουσιαστεί και ένα ντουέτο του Γίρζι Κίλιαν με τίτλο «27'52». «Είναι ιδιαίτερο συναίσθημα να χορογραφεί κανείς μόνο για σένα. Μοιάζει σαν να μοιράζεσαι μαζί του τα βήματα, τα συναισθήματα, την ίδια προσπάθεια», μας είπε πριν απο λίγους μήνες η Γκιλέμ.

Οι Βρετανοί, πάντως, έχουν εξαντλήσει κάθε εισιτήριο για τη μεθαυριανή πρεμιέρα στο «Sadler's Wells», ενώ η εφημερίδα «Frankfurter Allgemeine Zeitung» έγραψε πως η χορογραφία του Εκ (ανέβηκε στη Στοκχόλμη πέρυσι) είναι απλώς «αριστούργημα». Φυσικά δεν είναι η πρώτη φορά που ο διεθνής τύπος την υμνεί. Συμμερίζεται άραγε κι η ίδια τον ενθουσιασμό των δημοσιογράφων; «Δεν μου αρέσει και δεν είναι η δουλειά μου να συμφωνώ ή να διαφωνώ με τους δημοσιογράφους. Κάποιοι άλλοι θα πουν κάτι διαφορετικό. Η καριέρα αποτελείται από τόσα διαφορετικά πράγματα που δεν μπορούν να συγκριθούν μεταξύ τους. Αν αυτό που δείχνουμε αποπνέει αγάπη, τότε έχουμε κατακτήσει το στόχο μας», μας λέει. Αέρινη, ακαταπόνητη και πανέξυπνη η Γκιλέμ που σήμερα μοιάζει να ξαναγεννιέται μέσα από τις σύγχρονες χορογραφίες όχι μόνο δεν θυμίζει το κλασικό της παρελθόν αλλά η ευγένειά της ανατρέπει και την «ταμπέλα» της σνομπ που για χρόνια τη συνόδευε.

- Εδώ και χρόνια επιχειρήσατε μια στροφή προς τον πειραματισμό και τον μοντερνισμό. Τι σας ώθησε σε αυτό;

«Δεν άλλαξα ποτέ πορεία. Απλώς ο κόσμος άργησε να καταλάβει ότι δεν εγκατέλειψα τον κλασικό χορό, αλλά απλώς χορεύω διαφορετικά πράγματα. Πνευματικά δίνομαι στους σύγχρονους χορογράφους με τον ίδιο τρόπο που θυμάμαι να αφοσιώνομαι στον Πετιπά όταν ήμουν στην Οπερα του Παρισιού. Ο κόσμος, όμως, δυστυχώς κάποιες φορές δίνει μεγάλες διαστάσεις σε μια ενδεχόμενη αλλαγή, γιατί θεωρεί ότι οφείλεις να ακολουθήσεις το μονοπάτι που εκείνος ξέρει και θέλει. Δεν είμαι, όμως, εδώ για να κάνω αυτό που θέλουν οι άλλοι από μένα».

- Είναι, όμως, πάντα εύκολο να κάνεις αυτό που θες;

«Και ναι και όχι, διότι, όσο και να θέλω κάτι, τα πράγματα γίνονται όταν ωριμάζουν οι συνθήκες και έρχεται ο καιρός τους».

- Τι τόσο ελκυστικό έχει ο μοντέρνος χορός που δεν το έχει ο κλασικός; Σας προσφέρει μεγαλύτερη ελευθερία;

«Δεν διαχωρίζω τα είδη. Δεν είναι λιγότερο απολαυστικός ο κλασικός χορός. Είναι απλώς διαφορετική η απόλαυση. Μπορώ να παραθέσω δεκάδες ελκυστικά πράγματα που βρήκα στη "Ζιζέλ", στη "Μανόν" ή στη συνεργασία μου με τον Ακραμ Καν. Στα κλασικά έργα χορεύεις με την ιστορία, στα σύγχρονα χορεύεις με τα πρόσωπα. Ευτυχώς από πολύ μικρή κατάλαβα πως η ουσία κρύβεται στην έμπνευση. Το να διαλέγεις το επόμενο βήμα δεν ήταν ποτέ μια εύκολη διαδικασία: απαιτεί μεγάλη έμπνευση από τους συνεργάτες και αρκετή διορατικότητα από τη μεριά μου για να καταλάβω ότι πράγματι αξίζει τον κόπο να το τολμήσω».

- Από αυτούς τους χορογράφους, ο Ράσελ Μάλιφαντ μοιάζει να είναι εκείνος με τον οποίο σας δένουν τα περισσότερα. Διακρίνω σωστά;

«Εχει μια ηρεμία και μια γαλήνη που μου ταιριάζουν πολύ. Επίσης ο Ράσελ έχει δύο πράγματα που εκτιμώ βαθιά στους ανθρώπους: χιούμορ και ελευθερία. Ετσι, γίνονται όλα ευχάριστα. Ακόμα και ο χρόνος στις πιο σκληρές πρόβες περνά αβασάνιστα. Από τη μια σε διασκεδάζει κι από την άλλη σου δίνει μεγάλη ελευθερία να βάλεις τη δική σου πινελιά και να αυτοσχεδιάσεις που αυτομάτως νιώθεις την εκτίμηση».

- Πριν από το μπαλέτο, είχατε αφοσιωθεί στη γυμναστική. Τελικά την αγάπη σας για την άθληση ποιος σας τη μετέδωσε;

«Η μητέρα μου ήταν καθηγήτρια γυμναστικής και η πρώτη που με πήρε από το χέρι και με οδήγησε σε αυτό το δρόμο. Σε εκείνη οφείλω το γεγονός ότι συνέδεσα από πολύ μικρή ηλικία τη ζωή μου με την άθληση, την τέχνη αλλά και το πάθος να τα υπηρετείς σε ένα υψηλό επίπεδο. Αλλά κι ο μπαμπάς μου, παρόλο που δεν είχε σχέση, με ενθάρρυνε συνεχώς».

- Εσείς θα είχατε ποτέ την υπομονή να διδάξετε;

«Ευθέως θα σας απαντήσω: όχι, δεν θα ήθελα να κάνω τη δασκάλα. Διότι και να είχα την υπομονή, σίγουρα δεν έχω άλλα προσόντα που χρειάζονται. Οι δάσκαλοι πρέπει πρώτα να είναι καλοί μαθητές και διαθέσιμοι να μάθουν. Οι περισσότεροι συνήθως θεωρούν ότι τα ξέρουν όλα. Εγώ, αντιθέτως, θέλω συνεχώς να βρίσκομαι με ανθρώπους που μου δείχνουν νέα πράγματα».

- Είχατε, ωστόσο, σπουδαίους δασκάλους, με σημαντικότερο -μάλλον- τον Ρούντολφ Νουρέγεφ.

«Δεν έχω γνωρίσει πολλούς ανθρώπους που να κατέχουν αυτό το μοναδικό προσόν: να σου διδάσκουν τέχνη και ζωή μαζί. Ρουφούσα το κάθε λεπτό μαζί του».

- Είχατε, όμως, και μια σχέση αγάπης και μίσους.

«Αυτό δεν έχει καμία σημασία γιατί και τα δύο αυτά συναισθήματα είναι μέρος μιας σχέσης. Ξέρετε, υπάρχουν πολλοί που έρχονται στη ζωή κι αν έπειτα από χρόνια κοιτάξεις αυτά που άφησαν, δεν θα βρεις τίποτα που να αξίζει, τίποτα που να άλλαξαν ή να εξέλιξαν. Ο Ρούντολφ ήταν το ακριβώς αντίθετο: δεν θα σου έλεγε ποτέ «σήκωσε έτσι το πόδι» ή «στάσου με αυτόν τον τρόπο» ή «πάρε αυτήν την έκφραση». Σου έδινε κουράγιο, αφοσίωση, ακεραιότητα, σου έκανε ενέσεις πάθους και τελικά έπαιρνε το καλύτερό σου. Το "φάγωμα" μεταξύ μας ήταν θέμα χαρακτήρα και έλλειψης επικοινωνίας. Ημασταν κι οι δύο παθιασμένοι, ανυπόμονοι, αμετάπειστοι κι έτσι ο ηλεκτρισμός μας ήταν καταστροφικός. Κρίμα που ποτέ δεν είχαμε την υπομονή να κάτσουμε γύρω από ένα τραπέζι να μιλήσουμε ήρεμα».

- Οι κριτικοί από νωρίς έγραψαν ότι το σώμα σας είναι το πιο εκφραστικό όργανο. Συνειδητοποιήσατε νωρίς αυτό το προσόν σας;

«Συνειδητοποίησα από μικρή ότι ήθελα μόνο να χορεύω, να βρίσκομαι στη σκηνή, να εισπράττω την ικανοποίηση του κόσμου».

- Ακόμα και στο δρόμο;

«Μη φανταστείτε πως τρέχουν όλοι επάνω μου γι' αυτόγραφα», λέει γελώντας. «Με τα χρόνια συνήθισα στην ιδέα ότι δεν μπορείς να διαλέξεις τον τρόπο που ο άλλος θα σου εκφράσει τα συναισθήματά του».

- Παρά τα χρόνια που πρωταγωνιστείτε στο χορό, ο χρόνος μοιάζει να μην σας έχει αγγίξει καθόλου. Νιώθετε έτσι;

«Δυστυχώς, όταν είσαι τόσο εκτεθειμένος στα φώτα, δεν μπορείς παρά να παρατηρείς τις αλλαγές. Δεν μπορώ να κάνω αυτά που έκανα στα 20 μου χρόνια. Υπάρχουν στιγμές που κάνω πέντε λεπτά για να κατέβω μια σκάλα εξαιτίας της κούρασης. Ο πόνος είναι αιώνιος σύντροφος μιας μπαλαρίνας: στα 19 υπάρχει, αλλά τον αγνοείς, τον νικάς. Στα 30 τον πολεμάς. Στα 40 λες "Θεέ μου, είναι πολύ επίπονο". Ωστόσο, είμαι πολύ πιο συμφιλιωμένη με το χρόνο απ' ό,τι μερικά χρόνια πριν. Περνά γρήγορα και θέλω πολύ να μην τον αφήνω ανεκμετάλλευτο».

- Και την ελευθερία σας μάλλον δεν τη διαπραγματεύεστε.

«Αν φοβάσαι ότι θα χάσεις κάτι, τότε εξαρτάσαι από αυτό. Κι όταν φοβάσαι για κάτι, σημαίνει ότι δεν είσαι ελεύθερος. Δεν μου αρέσουν οι εξαρτήσεις, δεν χτίζω σχέσεις που να βασίζονται σε τέτοια συναισθήματα».

- Πείτε μου πώς φαντάζεστε το μέλλον σας.

«Θέλω να μην κάνω τίποτα. Η, μάλλον, για να είμαι ακριβής, θα ήθελα να ασχολούμαι με τον κήπο μου και την κεραμική τέχνη, να περπατώ, να γεύομαι τη φύση. Α, και να ιππεύω. Και να μάθω επιτέλους να οδηγώ άμαξα με άλογα».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Χορός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Σιλβί Γκιλέμ
«Σύντροφος της μπαλαρίνας είναι ο πόνος»
Κινηματογράφος
Αιματηρές οικονομίες
Με «πρώτη ύλη» τα σκουπίδια
Ευρωπαϊκό σινεμά στα θερινά
Οπερα
Το μανιφέστο της ανηθικότητας
Θέατρο
Ο Σοφοκλής στον Λίβανο
Αποδομώντας τον Σέξπιρ
Παρακαλώ, περάστε στην ταράτσα
Πενήντα χρόνια ΚΘΒΕ
Συναυλίες
Το καλοκαίρι των νέων
Τα εισιτήρια ... κόπηκαν
Εικαστικά
Δύο δρόμοι για τον σουρεαλισμό
Μουσεία και αρχαιολογικοί χώροι
Αφιλόξενα τα μουσεία
Σούνιο: Ο ναός της αδιαφορίας
Λογοτεχνία
Συνέβη στην Ελλάδα
Ο σκληρός του Μαϊάμι
Ρέκβιεμ για έναν εξεγερμένο
Άλλες ειδήσεις
Καλλιεργώντας τα αμπέλια 2.500 χρόνια πριν