Έντυπη Έκδοση

Παγκόσμιο προσκύνημα στην κοιτίδα της φιλοσοφίας

Δεν είναι μόνο θλιβερό αλλά και τραγικό ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα κατέβηκε τη σκάλα του κακού όσο ποτέ άλλοτε στην πρόσφατη ιστορία της. Η ιστορική έκφραση «σαν Ελληνες», δηλωτική προτύπου πνευματικότητας, ηρωισμού και υπερηφάνειας, κατάντησε στις μέρες μας ενδεικτική παραδείγματος προς αποφυγήν - και μάλιστα στον ευρωπαϊκό χώρο, στη λεγόμενη «δυτική παράδοση», που γαλουχήθηκε με τις αξίες και τις αρχές της αρχαίας ελληνικής φιλοσοφίας.

Γιατί αποτελεί κοινή πεποίθηση ότι η φιλοσοφία, όπως την εννοούμε και την ασκούμε σήμερα, γεννήθηκε στην Ελλάδα.

Αυτό όμως που δυστυχώς σε μεγάλο βαθμό αληθεύει είναι ότι εμείς οι συγκαιρινοί Ελληνες ξεχάσαμε, στο δημόσιο προπάντων βίο μας, το νόημα θεμελιωδών ηθικών εννοιών, αξιών και αρχών. Οπως λησμονήσαμε και την εμβληματική αρχή της δημοκρατίας, το «λόγον διδόναι». Στην παραζάλη ενός άπληστου ευδαιμονισμού παραχαράξαμε τις αρχές της ευθύνης και της δικαιοσύνης, αγνοήσαμε τη ρυθμιστική σημασία της αλήθειας και απεμπολήσαμε το στοιχειώδη σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Και όλα αυτά στο όνομα μιας ελευθερίας που έχει γίνει ελευθεριότητα, μιας ασυλίας-ασυδοσίας και μιας ψευδεπίγραφης νομιμότητας. Αντί να εξοστρακίσουμε την παραχάραξη των αξιών, τις παραγκωνίσαμε από τη δημόσια κυρίως ζωή μας.

Ξεχάσαμε τις απαντήσεις της φιλοσοφίας στα θεμελιώδη σωκρατικά ερωτήματα «πώς βιωτέον» και «όντινα τρόπον χρη ζην». Και αφήσαμε τη φιλοσοφία να φυτοζωεί στα φιλοσοφικά σπουδαστήρια, στις αίθουσες διδασκαλίας και στα συνέδρια. Γίναμε μισόσοφοι και αμοραλιστές, μεταμοντέρνοι σοφιστές με πλήθος «δισσών λόγων» σε όλα σχεδόν τα επίπεδα και ζητήματα. Καίτοι παραδεχόμαστε ότι η κρίση μας σήμερα δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και ηθική, δεν κάνουμε τίποτα για να τη διυλίσουμε φιλοσοφικά, για να την υπερβούμε.

Στο όνομα μιας αφηρημένης και αυθαίρετης «συλλογικής ευθύνης» -που εννοιολογικά αμφισβητείται- απεμπολήσαμε την έννοια της ατομικής, κυρίως προσωπικής, υπευθυνότητας και αποσυνδέσαμε την ηθική από την εξουσία την οποία όφειλε κατεξοχήν να δεσμεύει. Γιατί οι πολιτικοί δεν εκπροσωπούν μόνο τον εαυτό τους αλλά και τη συνείδηση όσων τους εμπιστεύθηκαν. Μ' ένα λόγο, εμείς οι Ελληνες, που επινοήσαμε τη φιλοσοφία, έχουμε αυτή τη στιγμή, περισσότερο ίσως από κάθε άλλη φορά, απόλυτη ανάγκη να την επαναφέρουμε στο προσκήνιο και να φιλοσοφήσουμε, έστω «μετ' ευτελείας».

Ευτυχώς σήμερα η φιλοσοφία ξανακτύπησε την πόρτα μας και, παρά τη φτώχεια μας, τη βρήκε ανοιχτή. Το «Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας», τη φιλοξενία του οποίου κατόρθωσε επιτέλους να επιτύχει και η χώρα μας ύστερα από έναν αιώνα οικουμενικής καθιέρωσής του, πασχίζει με νύχια και με δόντια να πραγματωθεί σε λίγες μέρες στην πληγωμένη Αθήνα μας. Για να αξιωθούμε, έστω λιτά, ένα προσκύνημα της φιλοσοφίας στη γενέτειρά της: στην Αγορά του Σωκράτη, στην Ακαδημία, στο Λύκειο, στην Πνύκα, στην Αγία Φωτεινή, μ' ένα λόγο στις πρώτες παγκοσμίως φιλοσοφικές σχολές. Και τους ιερούς τόπους της.

Τα «Παγκόσμια Συνέδρια Φιλοσοφίας» διεξάγονται ανελλιπώς κάθε πέντε χρόνια από το 1900, όταν ξεκίνησε στο Παρίσι, εκτός από τις περιόδους των δύο Παγκοσμίων Πολέμων. Διεκδικούνται έξι χρόνια πριν από τη διεξαγωγή τους από τις Φιλοσοφικές Εταιρείες των διαφόρων κρατών κατά το πρότυπο των Ολυμπιάδων με παρόμοια διαδικασία και ανταγωνιστικό πνεύμα. Και κατακυρώνονται στην πλειοψηφούσα πρόταση πέντε χρόνια πριν τη διεξαγωγή τους. Υπό την αιγίδα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Φιλοσοφικών Εταιρειών (FISP), αποτελούν πλέον θεσμό. Μέχρι τώρα έχουν φιλοξενηθεί σε πολλές μεγάλες πόλεις. Δύο παλαιότερες προτάσεις μας (1978 και 2003) δεν ευοδώθηκαν για οικονομικούς και γεωπολιτικούς λόγους.

Ωστόσο, το 2007, μετά την πύρρεια -όπως εκ των υστέρων αποδείχτηκε- επιτυχία των Ολυμπιακών Αγώνων, θεωρήθηκε εύθετη η στιγμή να εκπληρώσει και η πατρίδα μας το χρέος της απέναντι στη φιλοσοφία και να διεκδικήσει την παγκόσμια παλιννόστησή της. Η τεκμηριωμένη ελληνική πρόταση έγινε πανηγυρικά αποδεκτή το 2008 από τη Γενική Συνέλευση της FISP στο Παγκόσμιο συνέδριο της Σεούλ, προς μεγάλη ηθική ανακούφιση και εθνική υπερηφάνεια της ελληνικής φιλοσοφικής κοινότητας η οποία άρχισε πάραυτα τις προετοιμασίες του μεγαλόπνοου αυτού συνεδρίου σε εντελώς εθελοντική βάση.

Κατά την πάγια τακτική, τα παγκόσμια συνέδρια φιλοσοφίας διεξάγονται κατά μήνα Αύγουστο. Θέμα του, που μάλιστα το επέλεξε η Ελλάδα, είναι «Η φιλοσοφία ως έρευνα και τρόπος ζωής», τόσο επίκαιρο στην παρούσα συγκυρία μας. Οι δαπάνες βέβαια της διοργάνωσης του «Παγκόσμιου Συνέδριου Φιλοσοφίας», με σύγχρονη μετάφραση ολομελειών και συμποσίων σε επτά γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά, ρωσικά, ισπανικά, κινεζικά και ελληνικά), με στοιχειώδη φιλοξενία των μελών της FISP και κορυφαίων διεθνώς φιλοσόφων, προέρχονται κυρίως από χορηγίες και η προεργασία έγινε σε μεγάλο βαθμό σε εθελοντική βάση.

Η απουσία ώς τώρα της Ελλάδας από τη λίστα των χωρών που τίμησαν εδώ και έναν αιώνα τη φιλοσοφία αποτελούσε για εμάς εντροπή και παράβαση εθνικού χρέους. Δυστυχώς, ήταν γραφτό η, έστω μετά τόσα χρόνια, ευόδωση της εξόφλησής του να συμπέσει με τη δοκιμασία της πατρίδας μας. Αυτό δίνει στην προσπάθειά μας ιδιαίτερη αξία. Ιδιαίτερα σε μια στιγμή που η πατρίδα μας έχει απόλυτη ανάγκη την ηθική κυρίως και πολιτική φιλοσοφία, τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό λόγο και βίο της.

Εχουμε ανάγκη την αναβάπτιση του φιλοσοφικού λόγου στη γενέτειρά του. Για να αναστοχαστούμε πώς μπορεί να αποσοβηθεί έστω η ηθική, αν όχι η οικονομική μας, χρεοκοπία. Και γιατί κυρίως, αν όχι μόνο, η «φιλοσοφία ως έρευνα και τρόπος ζωής» μάς κρατά όρθιους αυτό τον καιρό στον κατήφορο της Ελλάδας.

* ομότιμης καθηγήτριας Φιλοσοφίας των Πανεπιστημίων Αθηνών και Κρήτης, Β' αντιπροέδρου της Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Φιλοσοφία
Εκθέσεις
Συνέδρια
Σχετικά θέματα: Φιλοσοφία
Η φιλοσοφία επιστρέφει στη γενέτειρά της
Στιγμές ανάτασης σε μια σκοτεινή περίοδο
23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνεντεύξεις/Αρχαιολογία
«Οταν πρωτόρθα εδώ, δεν είχα πού να φάω και πού να κοιμηθώ»
Φιλοσοφία
Η φιλοσοφία επιστρέφει στη γενέτειρά της
Παγκόσμιο προσκύνημα στην κοιτίδα της φιλοσοφίας
Στιγμές ανάτασης σε μια σκοτεινή περίοδο
23ο Παγκόσμιο Συνέδριο Φιλοσοφίας
Μουσική
Ο Γκουρτζίεφ μέσα από τη μουσική του
Συνεντεύξεις
«Ελύτης και Ρίτσος δεν δέχθηκαν να μοιραστούν το Νόμπελ»
Κινηματογράφος
Η σκοτεινή πλευρά της Αμερικής
Λογοτεχνία
Γερμανική πένα, ελληνικό νυστέρι
Πρωταγωνιστής, η ερμηνεία του αναγνώστη
Ψυχρός και ονειροπόλος ακτιβιστής
Ηρωες σε συνεχή κίνηση
Οι Ερινύες δαμάζονται από τις Ευμενίδες
Ο σκύλος του Μπουνιουέλ
Πανάρχαια πάλη Καλού και Κακού
Υγεία
Τα «όπλα» κατά του καύσωνα
Γιορτάζοντας την ολοκλήρωση!
Στο αλκοόλ «πνίγουν» το θυμό τους οι άνδρες
Η δομή των εγκεφαλικών αρτηριών, ένοχη για τις ημικρανίες
Οι κακίες παχαίνουν
Γερή καρδιά από... γάμο!
Οι τολμηρές ερωτικές δραστηριότητες κάνουν καλό στην υγεία!
Ο καφές καταπολεμά την αυτοκτονία;
Παιδί
Πώς να «ωριμάσετε» το παιδί σας!
Ψυχολογία και Ψυχιατρική
14 μύθοι και αλήθειες γύρω από τις ψυχικές διαταραχές