Έντυπη Έκδοση

Ποιήματα από τη Ρόδο

Στη λογική της θλιμμένης ύπαρξης

Πάνος Δρακόπουλος

Ελεύθερη αγορά

εκδόσεις Γαβριηλίδης, σ. 82, ευρώ 7

Μια ποιητική συλλογή απ' αυτές τις περίεργες που οι λέξεις των στίχων τους σε αφήνουν με την απορία της προέλευσής τους. Προέρχονται από τον ποιητή τους Πάνο Δρακόπουλο. Πώς όμως μόνο απ' αυτόν; Ο οίστρος του ποιητή χτύπησε φλέβα χρυσού και νάμα ιερό. Το θείο μερίδιο, στον κήπο τον ολάνθιστο με λέξεις και εικόνες και σιωπές, είναι μεγάλο. Ο ποιητής, σεμνός, παραμερίζει για τη φύση και το ανθρώπινο σύμπαν να περάσουν. Το βεληνεκές των ποιητικών στοχασμών στην περίπτωση της «Ελεύθερης αγοράς» είναι τόσο μεγάλο όσο να μην διαλανθάνει τίποτα απ' τη «ματιά» του χαρισματικού λόγου του Δρακόπουλου.

Σκέψεις πολλές γεννήθηκαν απ' την ανάγνωση των ποιημάτων της συλλογής. Οφείλει κανείς να τις παραθέσει. Προτροπές... κόψε τις κλωστές και άφησε τα πράγματα, τα όντα πιο σωστά, να κινηθούν απρόσκοπτα με τη δική τους βούληση προς τα 'κεί που ορίζει εκείνη (η εκάστοτε βούληση) με τα ψυχόρμητά της να γεννούνε διαρκώς. Ελευθέρωσε τις επιλογές σου, τις δυνητικά άπειρες, αποκαλύπτοντας το τρομακτικό εύρος των εκφράσεών τους. Κόψε τις κλωστές που σε λιγοστεύουν, ενός άφαντου ταγού, και γίνε ελεύθερος όπως εκείνη η κάποια που γλίστρησε με το καμπύλο σώμα της στο χώμα. Πράξη που έκανε για ένα και μοναδικό σκοπό... να φέρει πάνω της τη σφραγίδα των αρχαίων λυγμών της ιστορίας της γης, του αέναου ταξιδιού του ανθρώπου.

Η λογική της θλιμμένης ύπαρξης που αντιτίθεται στην επιθυμία και τον πόθο, αν και απ' αυτά θρέφεται. Η λογική το πολύ να σε οδηγήσει στο χείλος της αβύσσου. Η λογική μπορεί να σε σύρει ώς εκεί. Ως την ακροτελεύτια οριογραμμή της ερεβώδους χοάνης που αποκαλούμε άβυσσο ή χάος ή και βάραθρο. Ο σοφός άλλοτε αποτολμά το βήμα προς τα κάτω και άλλοτε κρατάει τις αισθήσεις του ανέγγιχτες των παθών.

Η επιθυμία ως τρικυμία της ψυχής. Η επιθυμία η ανέφικτη, που πηγάζει από απωθημένες παρορμήσεις και συνήθως είναι αντίθετη στην απομάγευση του βίου μας απ' τον εξορθολογισμό του. Τα ένστικτα που θεριεύουν πρωταγωνιστικά στην ψυχή. Αυτή που τελικά και παραδίδεται στο σάλο της τρικυμίας.

Μια αναζήτηση ταυτότητας. Εκαστος είναι πάντοτε ο άλλος, είναι αυτός που οι άλλοι τον προορίζουν να είναι και τον εννοούν ως τέτοιο. Η πολυσχιδία της ανθρώπινης κομματιασμένης ταυτότητας είναι ακριβώς απότοκος του πλήθους των δυνατοτήτων πρόσληψης από τους άλλους και πολλούς. Σ' εμάς μένει, επαφίεται πιο σωστά, να φτιάξουμε τον συνεκτικό ιστό που συνέχει όλους αυτούς τους διαφορετικούς ανθρώπους μέσα μας. Για τον ποιητή της «Ελεύθερης αγοράς», το νοηματικό ρευστό που ενώνει σαν υπόγειο ποτάμι τα διαφορετικά του είδωλα στον καθρέφτη είναι το κοινό για όλες τις εκδηλώσεις του προσώπου του ερώτημα... τι είμαι;

Ενα δρολάπι που βυθίζει και ανταριάζει ψυχές και άψυχα μέσα στη λαίλαπά του, μια εικόνα κλιματικής μάνητας ανάμεσα στους στίχους. Κάποιοι άνθρωποι πνίγονται, κάποιοι άλλοι σώζονται. Το ανυπέρβλητο άλγος και μερικοί σπαρακτικοί στοχασμοί του πόνου του ποιητή για την ανθρώπινη παρέμβαση στην οικολογική ισορροπία του κύκλου της ζωής μετατρέπουν τη διάσωση μερικών μικροσκοπικών μυρμηγκιών σε ελπίδα για αναγέννηση.

Η «επιθυμία», ένας από τους βασικούς προβληματισμούς στην ποιητική συλλογή. Γύρω της στρέφονται οι ερωτήσεις του ποιητή προς τη ζωή, τον έρωτα και τον θάνατο. Το χώμα, τη δύναμη και την αλήθεια.

Η επιτήδευση και η υστεροβουλία που αψηφούν τη θυσιαστική αγάπη, καπηλεύονται κάθε μεγάλη συγκίνηση και εκμεταλλεύονται την παθητική δύναμη που προκαλεί τη συγκίνηση. Η εμπορία του ανθρώπινου πόνου και η ρητορεία γύρω απ' αυτόν αναδεικνύονται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης με πρωταγωνιστική δαψίλεια. Φτιασιδωμένος λόγος (της ρητορείας) αποπροσωποποιημένου πόνου. Η απόσχιση του πόνου από το πρόσωπο που τον εκφράζει, για να μην υπάρξει συμπόνια και αλληλεγγύη παρά μόνο ένα αποπροσωποποιημένο άλγος, κατάλληλο για εξαγωγή και κορεσμό των αισθήσεων του αγοραστή. Αγοραστής του «πόνου προς κατανάλωση».

Το αύριο μοιάζει μ' ένα στενό πέρασμα, αδιάβατο και σχεδόν κλειστό, για όλες τις μεγάλες αλλαγές της ζωής μας. Το μέλλον υφίσταται μονάχα για μονότονες, ματαιωμένες και καταφαγωμένες επαναλήψεις μιας αλύτρωτης ελπίδας.

Η αυτοκαταστροφική σαγήνη του θανάτου. Μία σαγήνη που την αναδεχόμαστε και κατόπιν μέσα στη σκοτεινή της υπόσταση σπουδάζουμε τον θάνατο. Η φιλία με τον θάνατο είναι μία φιλία εξιδανίκευσης ή και αποσκορακισμού. Μία φιλία, ουσιαστικά, για την υπέρβαση του θανάτου ως τελειωτικού γεγονότος της βιοτής. Οι άνθρωποι σκιαμαχούμε με την ένταξη του θανάτου στις γνώσεις μας. Δημιουργούμε έναν πλαστό ανθρωπομορφικό θάνατο. Ο άλλος θάνατος, ο αληθινός, παραμένει μια άρρητη πραγματικότητα που στοιχειώνει και ορίζει τη ζωή μας.

Τα ερωτήματα γύρω από την πράξη της γραφής και της ανάγνωσης που παραμένουν αναπάντητα. Πρόκειται για θεμελιώδη τελικά ζητήματα. Πάρα πολλοί συγγραφείς έχουν γράψει για τη γραφή αντιφατικά μεταξύ τους έργα. Κανένας ποτέ δεν κατάφερε να υψωθεί σ' εκείνα τα επίπεδα της τελεσίδικης απόφασης. Σίγουρα γράφουμε, ανάμεσα σ' όλα εκείνα τ' απροσδιόριστα, για τις πολλές μορφές αξίας που διασώζει ο γραπτός λόγος σαν παρακαταθήκη για το παρόν και για το μέλλον. Δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν τη γραφή και την ανάγνωση ανθρώπινες πράξεις πολύ υψηλής ματαιοδοξίας. Προκύπτει έτσι η αντίφαση της χρησιμότητας της γραφής για να διαδώσει ακριβώς αυτή τη σκέψη και της απάξιωσής της που δηλώνεται πάλι γραπτά.

Η αλληγορία και η μακρά παράδοση του παραβολικού λόγου που ανασαίνουν σαν ιερός συμβολισμός σε κάποιους στίχους. Οι άνθρωποι απέκτειναν τον Χριστό και εξεδίωξαν τους κατά καιρούς προφήτες τους. Μείναμε μόνοι μας να καταγράφουμε τις καταστροφές. Τις καταστροφές που προηγούμενα σαν προανάκρουσμα «φωνή βοώντος εν τη ερήμω» ψέλλιζαν οι προφήτες στο συρρικνωμένο σύνολο των ανθρώπων στην έρημο.

Η άφθαρτη αξία των αρχέτυπων ιδεών και οι ανήκουστοι αναπαλμοί τους που γεννάνε το όλον. Οι ομορφιές της ζωής μας. Τις αντιλαμβανόμαστε βιωματικά και δεν μπορούμε να προσεγγίσουμε την ουσία τους με τη σκέψη και τον λόγο μας. Η ψηλάφησή τους γίνεται με την εσώτερη αντίληψή μας. Τότε με ρίγη και με δέος παραδινόμαστε στο άφατο μεγαλείο του ακατάληπτου που υψώνεται μπροστά μας. Και όμως, αν παρακάμψουμε το ανείπωτο, μπορούμε να το πλευρίσουμε με λέξεις και σκέψεις τόσο εκλεπτυσμένες όσο ακριβώς χρειάζεται για την ευόδωση του στόχου μας. Ο ποιητής Πάνος Δρακόπουλος πιστεύει στο τέλειο εξημέρωμα της λαγνείας, στην αθωότητα που οφείλει να συναντήσει τον έρωτα. Είναι τότε που γίνεται ο έρωτας από πάθος ένας αγιασμένος πόθος. Νηφάλια μέθη...

Homo homini lupus. Η εκμετάλλευση του θανάτου και η σκύλευση του σώματος του νεκρού από τους τεχνοκράτες και κεφαλαιοκράτες. Αδιαμφισβήτητο γεγονός. Οταν ποντάρεις νοσηρά στον θάνατο ενός καλλιτέχνη είναι γιατί έχεις απολέσει ολότελα τη δική σου ζωή. Σαν κοράκι ψυχοπομπός οδηγείς τις ψυχές σε βέβηλα ταξίδια.

Ο έρωτας που σε ανυψώνει μέχρι τον ουρανό και σε ρίχνει απρόσκοπτα κάτω, στη μακροχρόνια συνήθως ανυπαρξία του. Σε ανεβάζει ξανά και πάλι και μες στο κλέος του ανθίζεις. Ο θάνατος πανταχού και πάντοτε παρών σαν εραστής της σκέψης του ανθρώπου. Δεν μπορείς παρά να συναινέσεις στην παντοδυναμία του. Ο άνθρωπος κάνει πολλά για να υφίσταται σαν επιλήσμων του θανάτου. Στο τέλος κάθε διαδρομής η αναπόληση της τελευτής είναι πιστή στο ραντεβού της με τον άνθρωπο. Η σκέψη του θανάτου γυροφέρνει τον νου του ανθρώπου, άλλες φορές γαλήνια, ορισμένες με πάθος και κυρίως με θλίψη. Η θλίψη είναι τελικά που παρωθεί τον άνθρωπο στον έρωτα και την υπέρβαση της θλίψης με τη λησμονιά της συντροφικότητας.

Το κομμάτι του ερωτικού βίου του ανθρώπου που ανασταίνεται και ζει για πάντα μέσα στο βλέμμα των απογόνων. Στα παιδιά που γεννιούνται στους προστατευτικούς μυχούς της οικογένειας. Η ποιητική συλλογή «Ελεύθερη αγορά» του Πάνου Δρακόπουλου είναι αναγνωστική συγκίνηση, είναι η γλώσσα της αλήθειας και μια αισθητηριακή απόλαυση. Μια ξεχωριστή επιδημιουργία, ένα προσωπικό σύμπαν ελεύθερο για όλους στη μέθεξη των πλούσιων εικόνων, της μουσικής και τελικά των ιδεών του. Ιδέες που αισθάνεσαι διαβάζοντας τους στίχους των ποιημάτων σαν ηδονικό σπασμό που προελαύνει στη σπονδυλική σου στήλη. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Παράλογοι φόβοι και ενύπνιοι εφιάλτες
Το «ημερολόγιο εθίμων» του Ανδρέα Ταρνανά
Η αρπαγή της σαγήνης και η κατασκευή του «φυσικού»
Ανάμεσα στον ψεύτικο και αληθινό εαυτό
Απαντα
Στην καρδιά του σκότους και πάλι
Το φαίνεσθαι και το είναι
Η λογοτεχνία ως ύστατο καταφύγιο
Με άρωμα Γαλλίας και Πορτογαλίας
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Εικαστικά
Κώστας Σιαφάκας, έκθεση ζωγραφικής στον «Χώρο Τέχνης 24» (12 Μαΐου-10 Ιουνίου 2011)
Ο Rainer Fetting στην Berlinische Galerie
Κριτική βιβλίου
Παράλογοι φόβοι και ενύπνιοι εφιάλτες
Το «ημερολόγιο εθίμων» του Ανδρέα Ταρνανά
Η αρπαγή της σαγήνης και η κατασκευή του «φυσικού»
Ανάμεσα στον ψεύτικο και αληθινό εαυτό
Απαντα
Στην καρδιά του σκότους και πάλι
Το φαίνεσθαι και το είναι
Η λογοτεχνία ως ύστατο καταφύγιο
Στη λογική της θλιμμένης ύπαρξης
Με άρωμα Γαλλίας και Πορτογαλίας
Λογοτεχνία
Ο Παπαδιαμάντης από φωτογραφία
Κεράσιον ευαισθησίας
Το χάρισμα της Βέρθας
«Κασσάνδρα»
Αλογο μέσα σε τραμ
Αξιώματα
Μουσική
Αρχηγική σχέση με το τραγούδι
Πραγματικός μαέστρος