Έντυπη Έκδοση

Μπλέ Ερημος

Το εικαστικό μυστικό του Σινά

Το σύμβολο ειρήνης που υπογράφτηκε το 1979 μεταξύ Ισραήλ και Αιγύπτου, ενέπνευσε τον Βέλγο καλλιτέχνη Ζαν Βεράμ να δημιουργήσει γιγαντιαίες εικαστικές εγκαταστάσεις στην Αίγυπτο, μέσα στην έρημο του Σινά. Η σημερινή εικόνα τους, παρά τη φυσιολογική φθορά, παραμένει επιβλητική και υπέροχα ενδιαφέρουσα

Από τότε που ο Μωυσής διέσχισε με το λαό του τη χερσόνησο του Σινά κρατώντας τις Δέκα Εντολές υπό μάλης, κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Ολους τους αιώνες που μεσολάβησαν, αυτό το τριγωνικό κομμάτι βραχώδους ερήμου που βρίσκεται μεταξύ Αφρικής και Ασίας έγινε θέατρο ανάπτυξης και συνάντησης των τριών μεγάλων μονοθεϊστικών θρησκειών. Για να το περιγράψουμε καλύτερα, ας σκεφτούμε το εξής: στην κορυφή του όρους Σινά, εκεί που ο εβραίος Μωυσής παρέλαβε τις Δέκα Εντολές, τώρα είναι χτισμένο ένα χριστιανικό εκκλησάκι κι ένα μικρό τζαμί.

Τα χρωματιστά πετρώματα είναι διασκορπισμένα σε μια περιοχή εύρους περίπου 40 χιλιομέτρων Τα χρωματιστά πετρώματα είναι διασκορπισμένα σε μια περιοχή εύρους περίπου 40 χιλιομέτρων Περίπου 15 χλμ. μακριά από το σημείο-ορόσημο για το Σινά, το μοναστήρι της Αγίας Αικατερίνης, βρίσκεται η Μπλε Ερημος. Πρόκειται για ένα οροπέδιο σε υψόμετρο 1.400 που περιβάλλεται από κορυφές οι οποίες ξεπερνάνε σε ύψος τα 2.000 μέτρα. Ωστόσο, το όνομα «μπλε έρημος» δεν προέκυψε από το, αναμφίβολα υπέροχο, γαλάζιο του ουρανού ούτε από κάποιο πέτρωμα με μπλε χρώμα. Το όνομα αυτό είναι αποτέλεσμα ανθρώπινης παρέμβασης.

Μπλε και μαύρο χρώμα χρησιμοποίησε ο καλλιτέχνης για να βάψει τα πετρώματα Μπλε και μαύρο χρώμα χρησιμοποίησε ο καλλιτέχνης για να βάψει τα πετρώματα Σε ολόκληρη τη μακραίωνη ιστορία του το Σινά γνώρισε αντιπαραθέσεις και πολέμους, με αποκορύφωμα το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, που έγινε το αντικείμενο διεκδίκησης μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ.

Η εικαστική παρέμβαση αγκαλιάστηκε από τους Βεδουίνους Η εικαστική παρέμβαση αγκαλιάστηκε από τους Βεδουίνους Η ιστορία λοιπόν αρχίζει πριν από τριάντα χρόνια ακριβώς. Στις 26 Μαρτίου του 1979 υπογράφτηκε στην Ουάσινγκτον, ύστερα από πολλά χρόνια αιματηρής διαμάχης, ένα ιστορικής σημασίας σύμφωνο ειρήνης με το οποίο το Ισραήλ παραχώρησε τη χερσόνησο του Σινά στην Αίγυπτο. Το γεγονός αυτό έδωσε το ερέθισμα στον Βέλγο καλλιτέχνη Ζαν Βεράμ (Jean Verame) να τιμήσει την έννοια της ειρήνης με γιγαντιαίες εικαστικές εγκαταστάσεις μέσα στην έρημο του Σινά. Επειτα από περίπου ενάμιση χρόνο «τρεξίματος» κι εμπλοκής με τη γραφειοκρατία, εξασφάλισε την πολυπόθητη άδεια από τις αιγυπτιακές αρχές, η οποία προήλθε από τον ίδιο τον τότε πρόεδρο της Αιγύπτου, Ανουάρ Σαντάτ.

Ο Βεράμ κατέφθασε στο οροπέδιο Χαλαουί (Hallawi), όπως λεγόταν τότε η περιοχή, τον Οκτώβριο του 1980, πάνω σ' ένα φορτηγό φορτωμένο με επτά τόνους μπλε και τρεις τόνους μαύρη μπογιά, που του προμήθευσε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών, συμμετέχοντας με τον τρόπο αυτό στο εγχείρημα.

Πολύμηνη εργασία χρειάστηκε για το αποτέλεσμα της Μπλε Ερήμου Πολύμηνη εργασία χρειάστηκε για το αποτέλεσμα της Μπλε Ερήμου Εργάστηκε με τον Γάλλο βοηθό του για αρκετούς μήνες, βάφοντας συμπλέγματα βράχων και μετατρέποντάς τα έτσι σε μνημειώδεις, τεραστίων διαστάσεων, εικαστικές εγκαταστάσεις. Οι εγκαταστάσεις αυτές είναι διασκορπισμένες σε μια περιοχή περίπου 40 τ.χλμ. και συχνά απέχουν η μία από την άλλη πολλές εκατοντάδες μέτρα. Η επιλογή του μπλε χρώματος και ο συνδυασμός με το μαύρο φαίνεται πως οφείλεται στο προσωπικό γούστο του καλλιτέχνη, ο οποίος με τον τρόπο αυτό έκανε ένα σχόλιο για την ειρήνη. Πολύ ενδιαφέρων όμως είναι και ο τρόπος που οι ντόπιοι Βεδουίνοι αγκάλιασαν την προσπάθειά του. Ο ίδιος και ο βοηθός του από την πρώτη στιγμή τέθηκαν υπό την προστασία τού σεΐχη της περιοχής. Τα βράδια γύρω από την απαραίτητη, λόγω κρύου, φωτιά μαζεύονταν ντόπιοι Βεδουίνοι, αφού το οροπέδιο αποτελεί σταθερό σημείο κατασκήνωσης για πολλούς απ' αυτούς. Ενδιαφέρουσα είναι η μαρτυρία ενός από τους Βεδουίνους: «Είναι χρώμα (το μπλε) ευγενές και σπάνιο. Οταν το βλέπω, ο νους μου τρέχει στη θάλασσα. Ζήτησα από τον κύριο Ζαν να βάψει και το σπίτι μου μπλε, αλλά αρνήθηκε. Είναι χρώμα που ο λαός μου το αγαπάει γιατί φοβερίζει και διώχνει μακριά τα κακά πνεύματα».

Εδώ έχει βάλει το χέρι της η φύση Εδώ έχει βάλει το χέρι της η φύση Φυσικά τα απρόοπτα δεν έλειψαν, με κορυφαίο ότι αναγκάζονταν να σταματούν τη δουλειά τους όχι μόνο από τις αναμενόμενες αμμοθύελλες, αλλά και από τις αναπάντεχες... χιονοθύελλες!

Η σημερινή εικόνα των γιγαντιαίων εικαστικών εγκαταστάσεων του Βεράμ, παρά τη φυσιολογική φθορά των σχεδόν τριάντα χρόνων που μεσολάβησαν, παραμένει επιβλητική και υπέροχα ενδιαφέρουσα.

Το φυσιολογικό πάλιωμα και η μεριές μεριές ξεφλουδισμένη μπογιά, αντί να αποδυναμώσουν το θέαμα, πείθουν τον θεατή ότι όσο περνάει ο καιρός η ανθρώπινη αυτή παρέμβαση αναμιγνύεται κι ενσωματώνεται σε ένα φυσικό περιβάλλον που, έτσι κι αλλιώς, είναι απαράμιλλης ομορφιάς. Οι επιβλητικές κορυφές που ξεπερνούν τα 2.000 μέτρα από τη νοτιοδυτική πλευρά, οι βράχοι με τους εκπληκτικούς σχηματισμούς διασκορπισμένοι περιμετρικά και σε διάφορα καίρια σημεία του οροπεδίου και η έλλειψη βλάστησης συνθέτουν μια εικόνα αξεπέραστη. Ολα αυτά συνδυάστηκαν με τον ήχο του ανέμου -την ημέρα που πήγαμε φυσούσε πολύ-, που στιγμές στιγμές έπεφτε μόνο και μόνο για να δημιουργήσει μια μαγική ηχητική αντίθεση με την απόλυτη σιωπή, ...και βέβαια τα χρώματα! Εκτός από το δυναμικό μπλε των εικαστικών εγκαταστάσεων, που βρίσκει φυσική συνέχεια στο μπλε του ουρανού, υπάρχει το κοκκινωπό, ανοιχτότερο στους βράχους και πιο σκούρο στις βουνοκορφές, διάφοροι τόνοι του καφέ και του γκρίζου σε διάφορα συμπλέγματα βράχων και το ροζ-κοραλλί της άμμου που εναλλάσσεται με το χρυσαφί δημιουργώντας έναν δίχρωμο τάπητα που εκτείνεται όσο φθάνει το μάτι!

Σαν προβοσκίδα Σαν προβοσκίδα Σήμερα το αραβικό όνομα Χαλαουί φαίνεται πως χρησιμοποιείται μόνο από τους παλαιότερους, ενώ οι αγγλικές πινακίδες που ορίζουν την κατεύθυνση προς το οροπέδιο αναφέρουν μόνο το «Μπλε Ερημος» (Blue Desert). Ο εικοσιπεντάχρονος Σαΐντ, ο οδηγός μας, ηλικιακά μικρότερος από τις εγκαταστάσεις του Βεράμ και ήδη πατέρας τριών παιδιών, αντιμετώπιζε τις εικαστικές εγκαταστάσεις ως μια απολύτως φυσική ιδιαιτερότητα της ερήμου, ως πηγή επί πλέον εισοδήματος από τους Δυτικούς επισκέπτες, αλλά και ως ένα γιγαντιαίο φυλαχτό τοποθετημένο εκεί για να διώχνει τα κακά πνεύματα στο διηνεκές...

Γεωπολιτική

Γέφυρα μεταξύ δύο ηπείρων

Η χερσόνησος του Σινά είναι ένας άγονος τόπος, με ελάχιστη βροχή, κακοτράχαλο εδαφικό ανάγλυφο και περιορισμένη βλάστηση.

Επίσης, δεν διαθέτει αξιόλογους φυσικούς πόρους. Παρ' όλα αυτά αποτελεί ένα χώρο-γέφυρα μεταξύ δύο ηπείρων, της Ασίας και της Αφρικής και ως εκ τούτου ήταν αναπόφευκτο από ιστορική άποψη να μείνει εκτός του έντονου και διαχρονικού γεωπολιτικού ενδιαφέροντος των λαών της περιοχής αλλά και των μεγάλων δυνάμεων κάθε εποχής. Ταυτισμένο με το μνημείο της παγκόσμιας ορθοδοξίας, τη μονή της Αγίας Αικατερίνης, το Σινά στη σύγχρονη εποχή, αποτέλεσε αντικείμενο διεκδίκησης για πολλούς. Ιδιαίτερη αξία απέκτησε μετά το 1869, όταν άνοιξε η διώρυγα του Σουέζ. Από τότε, ολόκληρη η περιοχή βρέθηκε στο επίκεντρο ενός διεθνούς θαλάσσιου δρόμου με ζωτική σημασία για τα συμφέροντα πολλών δυνάμεων.

Το 1906 η περιοχή πέρασε στον έλεγχο των Βρετανών και το 1948 έγινε θέατρο της σύγκρουσης μεταξύ Αιγυπτίων και Ισραηλινών, οι οποίοι μόλις τότε είχαν ιδρύσει το κράτος τους. Το Σινά παρέμεινε σε αιγυπτιακά χέρια μέχρι το 1967. Τότε, με τον «πόλεμο των 6 ημερών» οι Ισραηλινοί εκτόπισαν τους Αιγυπτίους και επέβαλαν την κυριαρχία τους σε ολόκληρη τη χερσόνησο, φθάνοντας μέχρι τη διώρυγα του Σουέζ. Το 1973, με τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ, οι Αιγύπτιοι άλλαξαν κάπως τα δεδομένα της κατοχής εδαφών, ωστόσο το Ισραήλ εξακολούθησε να κατέχει το μεγαλύτερο τμήμα του Σινά. Το τέλος της κατάστασης αυτής άλλαξε το 1979, όταν υπογράφτηκε η συνθήκη του Καμπ Ντέιβιντ, με την οποία άρχισε η σταδιακή αποχώρηση των Ισραηλινών, η οποία ολοκληρώθηκε το 1982, οπότε και επιστράφηκαν πλήρως τα εδάφη του Σινά στην Αίγυπτο.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ταξίδι
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ταξίδι της έντυπης έκδοσης
Από το Γεωτρόπιο της Σαββατιάτικης Ελευθεροτυπίας
Το εικαστικό μυστικό του Σινά