Έντυπη Έκδοση

ΕΚΛΟΓΕΣ 2009 Ο διπολισμός μετά την κάλπη

Τα τραύματα της Ν.Δ. και η θεραπεία ΠΑΣΟΚ

Αν επιχειρήσει κανείς να εξαντλήσει το φάσμα των λόγων που οδήγησαν τον Κ. Καραμανλή στην απόφασή του για πρόωρες εκλογές, θα βρεθεί στο τέλος σε ένα συνολικό μη-λόγο αυτής της απόφασής του, σε ένα πουθενά της.

Κι αυτό το πουθενά είναι η ασφαλής συνταγή για έναν ηγέτη που έχει αποφασίσει ν' αυτοκτονήσει -μόνος του ή με επικουρία άλλων, με γενναιότητα ή λιποψυχία, μικρή σημασία έχει. Εκείνο που έχει σημασία, αντιθέτως, είναι τι κόστος μπορεί να έχει μια τέτοια απόφαση για τον συντηρητικό πυλώνα του πολιτικού συστήματος.

Λίγο πριν από την e-day της 4ης Οκτωβρίου, εκείνο που βλέπει κανείς είναι να πολλαπλασιάζονται τα ανεξήγητα στους κόλπους της Ν.Δ. Βλέπει μια επιμονή στο αμφίσημο, το αμφίθυμο και το απρόθυμο της ηγεσίας της και των κορυφαίων της. Βλέπει στο πρόσωπο του ηγέτη της το αναπόδραστο μιας μοναχικής πορείας του προς το τέλος. Βλέπει υπουργούς επί των Οικονομικών να χάνουν το έδαφος κάτω από τα πόδια τους, αναθεωρώντας προτροπάδην τα «σκληρά» νούμερα των στατιστικών από τη μια μέρα στην άλλη. Βλέπει να εκπέμπονται λάθος μηνύματα σε λάθος χρόνο, με τον επικεφαλής του κόμματος να βεβαιώνει ότι υπάρχουν «κηλίδες» στα ψηφοδέλτια, τις οποίες θα καθαρίσουν οι πολίτες γιατί δεν μπόρεσε να το κάνει ο ίδιος, και να μη λέει γιατί δεν το μπόρεσε. Βλέπει να μην υπάρχει λόγος πίσω από τα λόγια που εκπέμπει η ηγεσία της Ν.Δ., και που γι' αυτό μοιάζουν με ψέλλισμα, αμηχανία, απορία. Εχει την αίσθηση ότι όσα λένε επιφανείς του κυβερνώντος κόμματος για την «επόμενη μέρα» δείχνουν ή να ξορκίζουν κάτι κακό που ήδη βλέπουν να υπάρχει είτε να εννοούν συνειδητά το αντίθετο απ' αυτό που φαίνεται να λένε.

Λίγο πριν από την 4η Οκτωβρίου, όλα αυτά, και τόσα τέτοια άλλα, δίνουν την εικόνα μιας κατάρρευσης. Δεν είναι διαίσθηση, θα μπορούσε να είναι ορθολογική εκτίμηση ότι η συσπείρωση στη Ν.Δ. θυμίζει, ακόμη και τώρα, πολυτραυματία με μη ανατάξιμα κατάγματα. Αυτό εκπέμπεται από τον πληθωρισμό της αρνητικής διαφήμισης εις βάρος του Γ. Παπανδρέου, από τον πολωτικό φανατισμό στα λόγια του Κ. Καραμανλή, από τον «κακό θυμό» που αναδύουν, από την καταφυγή του κυβερνητικού εκπροσώπου στον ρόλο της αντιπολίτευσης προς το ΠΑΣΟΚ. Η εικόνα είναι εκείνη ενός αποψιλωμένου τάγματος. Που πάει σε μια μάχη έχοντας από την αρχή προεξοφλήσει την ήττα του. Γιατί δεν άντεξε να κάνει τον πόλεμο που φέρνει μέσα της η ίδια η εξουσία.

Ολα μοιάζουν σαν αυτές οι εκλογές να κρίθηκαν πολύ πριν προκηρυχθούν. Αν αυτή παραμείνει η κατάσταση στη Ν.Δ. και κατά την αυριανή ψηφοφορία, την επόμενη μέρα θα βρεθούν πολλοί πρόθυμοι να ρωτάνε, ετεροχρονισμένα ίσως αλλά σίγουρα με πείσμα, γιατί ο ηγέτης τους πήρε αυτή την απόφαση τού πουθενά. Και ο καθένας θα το ρωτάει αυτό με τον δικό του τρόπο, επιτείνοντας το φυγοκεντρικό σύνδρομο που φέρνει μία, αναδρομικά, άνευ αποχρώντος λόγου ήττα. Δεν θα είναι όμως μόνον αυτό. Το τι θα υπάρξει και το πώς θα υπάρξει ό,τι υπάρξει στο εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης, δεν μπορεί να είναι μια «εσωτερική υπόθεση». Από τη θέση της και την ιστορία της αποτέλεσε πάντα (καλώς ή κακώς, δεν έχει σημασία) έναν παράγοντα βαρύνουσας σημασίας για τη λειτουργία και τις ισορροπίες της μεταπολιτευτικής δημοκρατίας μας. Και αυτό σημαίνει ότι π.χ. μια επίδοση της Ν.Δ. χαμηλότερη από το 37% και μια διαφορά της από το ΠΑΣΟΚ μεγαλύτερη των 5 μονάδων θα έχουν αλυσιδωτές επιπτώσεις στη μετέπειτα διάταξη των δυνάμεων του μακροσκοπικά διπολικού πολιτικού συστήματος της χώρας. Και είναι αυτές οι επιπτώσεις που θα πρέπει κανείς να έχει κατά νου, όχι μετά, αλλά πριν από την κάλπη.

Θα είναι μακροχρόνιες αυτές οι επιπτώσεις; Είναι κάτι που θα εξαρτηθεί από μια σειρά μεταβλητών. Οπως ποιο θα είναι το ποσοστό για το κόμμα του κ. Καρατζαφέρη. Κυρίως, πόση δύναμη θα συγκεντρώσει το ΠΑΣΟΚ. «Πληροφορίες» που κάνουν λόγο για «σκηνικό '81 και '93» δεν φαίνεται να αντέχουν σε μια προσεκτική ανάγνωση των δημοσκοπικών δεδομένων. Απηχούν ίσως αυτές οι πληροφορίες το μέλημα να επιτευχθεί μια άνετη αυτοδυναμία το βράδυ της Κυριακής, συνιστούν ίσως εκτιμήσεις διαισθητικού χαρακτήρα, όμως δεν έχουν ασφαλές αντίκρισμα στις διαθέσεις του σώματος των πολιτών. Κατήφεια, απογοήτευση, απαισιοδοξία, αλλοτρίωση και κυνισμός, κατακλυστική δυσπιστία για όλα, έλλειψη πεποίθησης για εκείνο που ο Ομπάμα συνόψισε σ' ένα «we can change», φόβος για το αύριο, μειωμένες προσδοκίες: όλα αυτά που σημαδεύουν τα τελευταία χρόνια τον δημόσιο βίο τούτης της χώρας δεν έχουν καμία σχέση με τη μεγάλη ελπίδα του '81 και την απλόχερη προσμονή του '93.

Και όλα αυτά επιδεινώνονται, καθώς υφαίνονται στον καμβά μιας πολύ βαθιάς οικονομικής κρίσης, με απρόβλεπτες τις συνέπειές της για μια χώρα που βλέπει τους τελευταίους μήνες να κατρακυλούν οι δείκτες σαν πέτρες σε βαθύ γκρεμό. Βεβαίως, οι πολίτες δεν θέλουν να τους ζητούν να πάρουν κι αυτοί τον δρόμο για τον γκρεμό. Αυτό τους ζήτησε ο απερχόμενος πρωθυπουργός. Φαίνεται πως θα επιλέξουν και πάλι μια «τελευταία ελπίδα», όπως τελευταία φαινόταν πάντα να είναι η ελπίδα σε κάθε εκλογή μετά το 1993. Αυτό φαίνεται πως εκπέμπουν όλα τα κόμματα, εκτός της Ν.Δ. Το καθένα με τον τρόπο που του ταιριάζει. Ετσι και ο κ. Παπανδρέου. Που καλεί τους πολίτες να ξαναβρούν εμπιστοσύνη για όλα εκείνα που μοιάζει να έχουν καταρρεύσει χρόνια τώρα. Ο κ. Παπανδρέου θέλει να δείχνει στιβαρός και ανυποχώρητος σε αυτά που λέει, αυτά που ο κύριος αντίπαλός του χαρακτηρίζει «υποσχέσεις για ψεύτικους παραδείσους». Ακόμη κι έτσι, φαίνεται πως είναι προτιμότεροι απ' τον αφανισμό που σου επιφυλάσσει η κόλαση.

Ο κ. Παπανδρέου δεν πορεύεται στο πουθενά. Ομως, τις τελευταίες τούτες μέρες, η αδρότητα της πολιτικής πορείας που προτείνει «για ν' αλλάξουμε και να μη βουλιάξουμε», θολώνεται κάπως, γκριζάρει από την ανησυχία για την πραγματική κατάσταση της οικονομίας. Αχνοφαίνεται έτσι κάποιος υστερότοκος «ρεαλισμός», που δύσκολα συγκατοικεί με το «όνειρο» που ο κ. Παπανδρέου θέλει να περιβάλει αυτή την πολιτική πορεία. Από μόνο του αυτό δεν δημιουργεί «ρεύμα Αλλαγής». Από μόνο του αυτό δείχνει ότι, μπορεί μεν αυτή η πορεία να μην είναι από και για το πουθενά, όμως μπορεί να έχει δισταγμούς, αμφιβολίες, ερωτήματα για τη σαθρότητα που υπάρχει στο έδαφός της.

Οι πολίτες τα συναισθάνονται αυτά. Ισως επειδή ελάχιστα πια πιστεύουν βαθιά σε κάτι. Ομως επέλεξαν ανάμεσα σ' ένα «πουθενά» και σ' ένα «κάπου, τέλος πάντων». Αν ο κ. Παπανδρέου σχηματίσει κυβέρνηση, θα πρέπει να ξέρει πως αυτή η επιλογή δεν μεταφράζεται και σε περίοδο χάριτος.

Τι να ξέρετε πριν φτάσετε στην κάλπη

Περίπου 10 εκατομμύρια εκλογείς, επί το ακριβέστερον 9.834.970, έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις αυριανές εθνικές εκλογές.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι γεννηθέντες εντός του 1991, είτε έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους είτε όχι.

Πριν να προσέλθουμε στην κάλπη, φρόνιμον είναι να γνωρίζουμε σε ποιο εκλογικό τμήμα θα ασκήσουμε το εκλογικό μας δικαίωμα.

Αυτό μπορούμε να το μάθουμε από την ιστοσελίδα του υπουργείου Εσωτερικών (www.ypes.gr), με ένα κλικ στο «Μάθε πού ψηφίζεις» ή στους αναρτημένους πίνακες των οικείων δήμων ή κοινοτήτων.

Οπως πάντα, οι κάλπες ανοίγουν στις 7 το πρωί της Κυριακής και κλείνουν στις 7 το απόγευμα.

Για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος, απαραίτητη είναι η προσκόμιση αστυνομικής ταυτότητας ή διαβατηρίου (έστω και αν έχει λήξει) ή άδειας οδήγησης ή ατομικού βιβλιαρίου υγείας όλων των ασφαλιστικών ταμείων.

Εν προκειμένω, αποδεκτά γίνονται και τα «κομμένα» δελτία αστυνομικής ταυτότητας. Για τους 12.475 διπλοεγγεγραμμένους στους εκλογικούς καταλόγους εκλογείς, δίπλα στο όνομά τους υπάρχει η ένδειξη «Δ». Ο εν λόγω εκλογέας, ψηφίζοντας, είναι υποχρεωμένος να υπογράψει ενώπιον του δικαστικού αντιπροσώπου έντυπη υπεύθυνη δήλωση, με την οποία είναι εφοδιασμένα όλα τα εκλογικά τμήματα, δηλώνοντας ότι έλαβε γνώση πως είναι διπλοεγγεγραμμένος και ότι δεν ψήφισε ούτε προτίθεται να ψηφίσει σε άλλο εκλογικό τμήμα.

Οι δικαστικοί αντιπρόσωποι υποχρεούνται να τοποθετήσουν τις υπεύθυνες δηλώσεις των διπλοεγγεγραμμένων σε ιδιαίτερο φάκελο και να τις παραδώσουν στο οικείο Πρωτοδικείο, ξεχωριστά από τον εκλογικό σάκο.

Παραλειφθέντες

Οσοι εκ των εκλογέων, χωρίς να έχουν αποστερηθεί το εκλογικό τους δικαίωμα, δεν περιλαμβάνονται (για οποιοδήποτε λόγο) στους εκλογικούς καταλόγους, μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα σε οποιοδήποτε εκλογικό τμήμα του δήμου ή της κοινότητας, στα Δημοτολόγια ή Μητρώα Αρρένων των οποίων είναι εγγεγραμμένοι. Προηγουμένως, όμως, πρέπει να λάβουν από τον οικείο δήμο ή κοινότητα πιστοποιητικό εγγραφής στα δημοτολόγια.

Προς τον σκοπό αυτό οι αρμόδιες υπηρεσίες των δήμων και κοινοτήτων θα παραμείνουν την Κυριακή ανοικτές, κατά τη διάρκεια της ψηφοφορίας.

Ετεροδημότες

Οι ετεροδημότες εκλογείς μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα στον τόπο διαμονής τους, εφόσον υπέβαλαν σχετική αίτηση μέχρι την 30ή Ιουνίου 2009 και έχουν περιληφθεί στους ειδικούς καταλόγους ετεροδημοτών.

Στους βασικούς εκλογικούς καταλόγους, πριν από το όνομα κάθε ετεροδημότη υπάρχει η ένδειξη «Ε». Οι εκλογείς αυτοί απαγορεύεται να ψηφίσουν στον δήμο ή την κοινότητα, στους βασικούς εκλογικούς καταλόγους των οποίων είναι εγγεγραμμένοι.

Ωστόσο, 7.521 ετεροδημότες, αν και έχουν εγγραφεί στους ειδικούς καταλόγους ετεροδημοτών, δεν θα μπορέσουν να ψηφίσουν στον τόπο διαμονής τους, γιατί δεν συγκεντρώθηκε ο προβλεπόμενος αριθμός των 40 εκλογέων από μία εκλογική περιφέρεια, προκειμένου να συγκροτηθεί εκλογικό τμήμα ετεροδημοτών, όπως ο νόμος ορίζει. Οι εν λόγω εκλογείς, για να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα πρέπει να μεταβούν στον δήμο ή την κοινότητα όπου είναι εγγεγραμμένοι. Εν προκειμένω το υπουργείο Εσωτερικών είχε δεσμευθεί να τους ενημερώσει ατομικά, είτε τηλεφωνικά είτε με επιστολή.

Σταυροί προτίμησης

Ο εκλογέας μπορεί να εκφράσει την προτίμησή του υπέρ υποψηφίων βουλευτών, με σταυρό προτίμησης δίπλα στο όνομά τους, ως ακολούθως:

* Στις εκλογικές περιφέρειες όπου εκλέγονται από ένας μέχρι τρεις βουλευτές, με έναν μόνο σταυρό προτίμησης.

* Στις εκλογικές περιφέρειες όπου εκλέγονται από τέσσερις έως και επτά βουλευτές, μέχρι δύο σταυρούς.

* Στις εκλογικές περιφέρειες όπου εκλέγονται από οκτώ έως δώδεκα βουλευτές, μέχρι τρεις σταυρούς και

* Στις εκλογικές περιφέρειες όπου εκλέγονται περισσότεροι από δεκατρείς βουλευτές (Α' και Β' Αθηνών, Α' Θεσσαλονίκης), μέχρι τέσσερις σταυρούς.

Ταύτα λοιπόν... Και να έχετε κατά νου ότι η... λυπητερή θα έλθει μετά την κάλπη...

ΕΚΛΟΓΕΣ 2009§Από τους «Χαλασοχώρηδες» του Παπαδιαμάντη, στους κομματάρχες παλιότερων εποχών

Οταν η ψήφος έβγαινε στο σφυρί...

«Την πρωίαν της Παρασκευής, αφού έμειναν επί τεσσαράκοντα ώρας ψηφοθηρούντες και συνεννοούμενοι μετά των φίλων, ανεχώρησαν επιστρέφοντες εις την πρωτεύουσαν της επαρχίας οι πέντε υποψήφιοι.

Ο Γιαννάκος ο Χαρτουλάριος είχεν εκφράσει την επιθυμίαν να μείνει κατά την ημέραν της εκλογής εν τω δήμω, ελπίζων να λάβει πλείονας ψήφους διά της παρουσίας του βασίζων την επιτυχίαν του επί της εν τω δήμω τούτω υπεροχής. Αλλ' ο Λάμπρος ο Βατούλας, προς ον μεγάλην έτρεφεν υπόληψιν ο Γιαννάκος ο Χαρτουλάριος, μεθ' όλας τας ραδιουργίας και διαβολάς, ας έβαλεν εις πράξιν προσπαθών να τον υποσκελίσει ο Μανόλης ο Πολύχρονος, ο Λάμπρος, λέγω, ο Βατούλας αντέστη λίαν επιμόνως και τον απέτρεψε, λέγων ότι, εκεί, εις την πρωτεύουσαν της επαρχίας, όπου είναι και οι περισσότεροι ψήφοι, ήτον αναγκαιοτέρα η παρουσία του, διά να μη τον ρίξουν κάτω ο Αβαρίδης και ο Καψιμαΐδης. Οσον απέβλεπε τα εδώ, αυτός, επιθέτων εις το στέρνον την χείρα, τον έπαιρνεν επάνω του. Από εδώ ήτο σίγουρος βουλευτής, του το έδιδεν εγγράφως· εκεί να κοιτάξει, πέρα εκεί, να μη τους φάνε, τα μάτια του τέσσερα. Ο Χαρτουλάριος επείσθη, δους τα πιστά εις τον Λάμπρον, και ανεχώρησε μετά των άλλων».

Οι εκλογές όπως τις περιγράφει ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης στους «Χαλασοχώρηδες». Η ψυχολογία των ψηφοφόρων και των υποψηφίων σε εποχές που καθημερινά προβλήματα βασάνιζαν περισσότερο τους πολίτες. Αφίσες, ψηφοδέλτια, αφισοκολλητές, φυλλάδια, φωτογράφοι, συγκεντρωσιάρχες, εκλογολόγοι, στατιστικολόγοι συνθέτουν το σκηνικό. Συνθήματα, γραφικότητες, σατιρικά δίστιχα, το εκλογικό φολκλόρ υπήρχε και θα υπάρχει.

«Ναι, έχουν και οι εκλογές τη δική τους λαογραφία. Η ψυχολογία του πλήθους, που ενώνεται και φατριάζει, υποστηρίζοντας με πολιτικό πάθος το πρόσωπο ή την ιδέα της προτίμήσης του, είναι φυσικό να οδηγεί σε ομαδικές εκδηλώσεις, σε κραυγές και σύμβολα, σε ενέργειες που έχουν σκοπό να προβάλουν το δικό τους θέμα και να πείσουν τον εαυτό τους και τους άλλους ότι αυτοί θα είναι οι νικητές», σημείωνε παλαιότερα ο αείμνηστος καθηγητής της Ελληνικής Λαογραφίας, Δημήτριος Σ. Λουκάτος.

«Εν τη αγορά Ερμουπόλεως ενηργήθη πεισματώδης πλειοδοσία επί των ψήφων Μυκονίων εργατών δημοτών Μυκόνου. Την πρωΐαν της Τρίτης ήρξατο το άνοιγμα με δραχμάς 150 η ψήφος, έκλεισε δε το εσπέρας με δραχμάς 250. Η αγοραπωλησία των ψήφων δεν διέφερεν των εν τοις χρηματιστηρίοις αγοραπωλησιών των χρεογράφων. Τοσαύτη υπήρχε ζήτησις», τονίζει, από σημείωμα εφημερίδας της Ανδρου του 1883, η Αικατερίνη Πολυμέρου Καμηλάκη, διευθύντρια του Κέντρου Ερεύνης Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. Στην Ανδρο, επίσης, στην ίδια εφημερίδα του 1879 διαβάζουμε: «Ο αλιεύς κ. Β. μεταβάς εις Α. κατά την ημέραν των εκλογών είδε τους υπό τον εκεί μεταβάντα ενωμοτάρχην κ. Σκεπ. τρεις στρατιώτας να διώκωσι διά τουφεκισμών 35 εκλογείς πορευομένους ίνα ψηφίσωσιν, ενώ έτεροι οπλοφόροι υπό τον Σ. Κ. ενεδρεύοντες εις υψηλάς θέσεις διά λιθοβολισμών διεσκόρπισαν πλείστους όσους πορευομένους επίσης, όπως δώσωσι την ψήφον των».

Υπάρχει εξήγηση για όλα τα παραπάνω. Ο λαϊκός άνθρωπος επινοεί νέα σύμβολα και δρώμενα και συμμετέχει ενεργά σε αυτό, με απώτερο σκοπό την παγίωση των δεσμών του με τον πολιτευόμενο. Παρατηρούνται έτσι στα εκλογικά δρώμενα αναλογίες με άλλες ομαδικές λαϊκές εκδηλώσεις, αποδεικνύοντας τη θαυμαστή ικανότητα του λαϊκού ανθρώπου να εναρμονίζει λειτουργικά σύμβολα εθίμων σε άλλα έθιμα, εντελώς ανόμοια μεταξύ τους ή να χρησιμοποιεί στοιχεία και δεξιότητες του πνευματικού του βίου.

«Ο ποιητικός λόγος, για παράδειγμα, ήταν ένα άρρηκτα συνδεόμενο φαινόμενο με τα εκτυλισσόμενα, την περίοδο των εκλογών, δρώμενα», σημειώνει η Νικολέττα Περπατάρη, υποψήφια Διδάκτωρ Λαογραφίας Φιλοσοφικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. «Τα προεκλογικά ή μετεκλογικά τραγούδια συγκαταλέγονται στα σατιρικά και εξέφραζαν τη σκωπτική διάθεση του λαού. Ηταν αυτοσχέδια, κατά βάσιν, δίστιχα και πολύστροφα ποιήματα ανώνυμων και επώνυμων λαϊκών στιχουργών, τα οποία απαγγέλλονταν ή τραγουδιόνταν από τους ποιητάρηδες αρχικά και τον λαό αργότερα, όταν υιοθετούνταν από αυτόν και γίνονταν πλέον κτήμα του, άλλοτε υμνητικά, με επαινετικό τρόπο, για τους προτιμώμενους πολιτευτές και άλλοτε περιπαικτικά σε βάρος των αντίπαλων πολιτευόμενων αλλά και των υποστηρικτών τους».

Ενδεικτικό είναι το δίστιχο των οπαδών της Δεξιάς, της οποίας έμβλημα ήταν η λέξη «ρέμα», που απευθυνόταν στο κόμμα του Κέντρου, με έμβλημα τα «άνθια»: «Τα "άνθια" εμαράθηκαν και πέφτουν ένα ένα / και περιμένουν τη βροχή, για να τα πάρ' το "ρέμα"». Αυτή η επινόηση των σκωπτικών ριμών κατά των αντιπάλων επέτεινε την εντύπωση της θεατρικότητας των εκδηλώσεων, οι οποίες λάμβαναν μέρος τις ημέρες των εκλογών, δίνοντας την αίσθηση ενός ιδιότυπου χαρακτήρα λαϊκού πανηγυριού.

Οι αντιπρόσωποι των κομμάτων, οι λεγόμενοι κομματάρχες, ήταν αυτοί που αναλάμβαναν την αναγγελία της άφιξης του πολιτευόμενου στον τόπο. Ο τρόπος διάδοσης της είδησης, που επιβαλλόταν να είναι πανηγυρικός, να εντυπωσιάσει, να αναθαρρήσει τα φρονήματα των οπαδών και να φοβίσει τους αντιπάλους, θύμιζε σε πολλά σημεία την παραδοσιακή μορφή του ντελάλη.

«Με τη συνοδεία πλήθους κόσμου, ο κομματάρχης όφειλε να κάνει αισθητή την παρουσία του και να διαφημίσει με δυναμική τον ερχομό του υποψήφιου βουλευτή, υπό τον ήχο ρυθμικών συνθημάτων. Απαραίτητο σύμβολο στο δρώμενο ήταν το μπαϊράκι, που ετοίμαζε και κρατούσε ο κομματάρχης, ένα τετράγωνο πανί, αδιακρίτως χρώματος, δεμένο στην επάνω άκρη ενός καλαμιού. Σε άλλο καλάμι, πίσω από το μπαϊράκι, το οποίο πάντοτε προπορευόταν, τοποθετούνταν στολισμένη γύρω γύρω με λουλούδια η φωτογραφία του πολιτευόμενου. Πότε λοιπόν η προαναγγέλλουσα τον ερχομό του υποψήφιου βουλευτή πομπή επευφημούνταν με χειροκροτήματα και πότε αποδοκιμαζόταν έντονα, με τα γιουχαΐσματα των αντιπάλων».

Στο καφενείο

Ο συνήθης τόπος για πολιτικές κουβέντες, το καφενείο, όπου εκφωνούνταν ο προεκλογικός λόγος, έφερε ανέκαθεν το «στίγμα» μιας κομματικής παράταξης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η πελατεία του ανήκε αποκλειστικά σε αυτήν.

«Απεναντίας, δεν έλειπαν από τους χώρους αυτούς οι αψιμαχίες, τα πειράγματα και τα αστεία», προσθέτει η Νικολέττα Περπατάρη. «Αξιοσημείωτο είναι ότι αρκετά από αυτά τα καφενεία λειτουργούσαν μόνο στη διάρκεια των προεκλογικών περιόδων, για λόγους οικονομικούς, καθώς τα οφέλη για τους ιδιοκτήτες από τα κεράσματα των υποψήφιων βουλευτών στους θαμώνες ήταν σημαντικά. Μετά την ομιλία στο καφενείο, ο πολιτευόμενος, σηκωμένος στους ώμους των οπαδών του ή πεζός, άρχιζε την περιοδεία του στα υπόλοιπα καφενεία, όπου συνεχίζονταν τα κεράσματα, με σκοπό την ανταπόδοση σε μορφή ψήφων, αλλά και σε σπίτια ομοϊδεατών ή και αναποφάσιστων. Στον δρόμο, οι γυναίκες και τα κορίτσια, όπως ακριβώς συμβαίνει και κατά την τελετή στέψης των νεονύμφων, έρραιναν τον υποψήφιο βουλευτή με άνθη, για ανθηρή ζωή, ρύζι, ώστε να "ριζώσει" ο βουλευτής και κουφέτα, για να είναι γλυκός μαζί τους και άρα να ικανοποιεί τα αιτήματά τους για προσωπική εξυπηρέτηση. Εμφανέστατη γίνεται και εδώ η λαογραφική σημειολογία των ενεργειών, με όλες αυτές τις μαγικές τελετουργικές κινήσεις και τα πάμπολλα θεατρικά στοιχεία, ώστε να κάνουμε λόγο για ένα είδος αυτοσχέδιου λαϊκού θεάτρου. Πράγματι, η δράση, η συμμετοχή θεατών στη γιορτή, η ψυχαγωγία ως φυσικό επακόλουθο του πλούσιου θεάματος και του τελετουργικού, που πάντα γοητεύει, έδιναν την αίσθηση μιας θεατρικής παράστασης, με απρόβλεπτες συχνά εξελίξεις».

Στις μέρες μας τα πρώτα επινίκια ακούγονται μετά τα ντιμπέιτ σε Κλαυθμώνος και Σύνταγμα. Ακολουθούν ομιλίες νικητών και ηττημένων. Σήμερα που υπάρχουν τα ηλεκτρονικά μέσα, διότι παλαιότερα...

«Τη βραδιά των εκλογών και μετά την κοινοποίηση των αποτελεσμάτων, στα σπίτια των κομματαρχών της νικητήριας παράταξης ετοιμάζονταν γεύματα και στηνόταν γλέντι, σε αντίθεση με τα σπίτια των ηττημένων -και κυρίως των δραστήριων μελών των κομμάτων-, όπου επικρατούσε απόλυτη ησυχία. Μετά τα μεσάνυχτα μάλιστα, οι νικητές γύριζαν σε όλο το χωριό, αλαλάζοντας και χορεύοντας. Στο τέλος κατέληγαν έξω από τα σπίτια φανατικών αντιπάλων, για τα καθιερωμένα πειράγματα των ηττημένων: χτυπούσαν όλη τη νύχτα τενεκέδες, κρεμούσαν στις εξώπορτες κεφαλές ψόφιων ζώων ή και ολόκληρα ψόφια ζώα, έβαφαν με μπογιά του νικητήριου χρώματος τα ζώα των αντιπάλων, έριχναν στις πόρτες ακαθαρσίες, έγραφαν σε αυτές πολιτικά συνθήματα ή ζωγράφιζαν το έμβλημα του κόμματός τους.

»Ηταν όλα αυτά έκτροπα, που ταλάνιζαν την ήσυχη ζωή του τόπου, μέσα όμως στα όρια του επιτρεπτού, λόγω του περιστασιακού χαρακτήρα των εκλογών αλλά και του κομματικού διπολισμού, που ανέκαθεν υπήρχε».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Ελλάδα
Με λέξεις-κλειδιά
Εκλογές
Φάκελος
Άλλα θέματα στην κατηγορία Ελλάδα της έντυπης έκδοσης
Μια άλλη ματιά στις εκλογές
Το λεξικό της μεταπολίτευσης
Οι εκλογές ανεβάζουν την ανδρική λίμπιντο
«Στα πάνω τους όλοι ανεξαρτήτως κόμματος»
Λιλιπούτειες προεκλογικές υποσχέσεις
Περιβάλλον
Περιφράσσουν τα καμένα με οδηγίες του... υπουργείου
Υ-ΠΕΧΩ-ΔΕ
Διαδίκτυο
Κυριαρχία Google
Νέα γρίπη
Κλείνουν άλλα δύο σχολεία λόγω γρίπης
ΕΥΑΘ
Εισαγγελέας για το «νερό - φαρμάκι»
Παγκόσμια ημέρα των ζώων
Συντροφιά και... εκμετάλλευση
«Ας μειωθεί η κατανάλωση κρέατος και ζωικών προϊόντων»
Φάκελος: Εκλογές 2009 - Ο διπολισμός μετά την κάλπη
Τα τραύματα της Ν.Δ. και η θεραπεία ΠΑΣΟΚ