Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Δυο ματιές την εβδομάδα

  • Το τέλος της μεταπολίτευσης ή το τέλος των ευκαιριών;

    Στις αρχές της δεκαετίας του '90 κάποιοι προέβλεπαν το τέλος της μεταπολίτευσης.

    Το νόημα ήταν ότι ο κύκλος της μεταπολίτευσης, που ξεκίνησε το 1974 με τα κόμματα όπως τα γνωρίζαμε, έκλεισε. Επηρεασμένοι οι περισσότεροι αναλυτές της εποχής από τις διεθνείς εξελίξεις στην Ανατολική Ευρώπη και όσα είχαν προηγηθεί με το σκάνδαλο Κοσκωτά, θεωρούσαν ότι οι Ελληνες δεν θα εμπιστεύονταν για πολύ τα δύο μεγάλα κόμματα.

    Και όμως, στο τέλος της πρώτης δεκαετίας της νέας χιλιετίας ο κύκλος παραμένει ανοιχτός, με τα δύο μεγάλα κόμματα να εναλλάσσονται στην εξουσία. Πολλά νέα κόμματα εμφανίστηκαν, αλλά τα περισσότερα από αυτά είτε διαλύθηκαν στην πορεία είτε απορροφήθηκαν από άλλα. Η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ, που είναι υπεύθυνα για όσα καλά ή κακά έγιναν στη χώρα όλα αυτά τα χρόνια, παρέμειναν διατηρώντας τις δυνάμεις τους και διαψεύδοντας όσους προέβλεπαν τη διάλυσή τους ή τη μετεξέλιξή τους.

    Ομως η αναμενόμενη, από τους περισσότερους, επιστροφή του ΠΑΣΟΚ στην εξουσία αύριο ανάλογα με την πολιτική που θα ακολουθήσει ο Γιώργος Παπανδρέου μπορεί να σημαίνει είτε την αλλαγή του πολιτικού τοπίου είτε τη ριζική αλλαγή του πολιτικού συστήματος, με ό,τι περιλαμβάνει αυτό.

    Η ευκαιρία του Γιώργου Παπανδρέου είναι μεγάλη και δεν αναμένεται να του δοθεί δεύτερη εφόσον αποτύχει. Ή θα προχωρήσει μπροστά, στήνοντας τις δομές για ένα κράτος δικαίου που θα μπορούν να εμπιστευτούν οι πολίτες ή θα γίνει αφορμή να κλείσει οριστικά ο περίφημος κύκλος της μεταπολίτευσης. Ή θα κάνει μια ουσιαστική στροφή, καταργώντας όλες τις μορφές «ελαστικής» εργασίας με τις εταιρείες που νοικιάζουν ανθρώπους για δουλειά, αναιρώντας τον όρο «απασχόληση» ή θα δεχτεί γρήγορα την κριτική από τον κόσμο, που σύντομα θα φροντίσει να του στείλει μηνύματα. Ή θα δημιουργήσει -τουλάχιστον θα προσπαθήσει- για μια χώρα που οι φορείς εξουσίας, όπως τους εκπροσωπούν οι βουλευτές και οι υπουργοί, θα είναι υπηρέτες των πολιτών και όχι υπάλληλοι κάποιων συμφερόντων ή θα μείνει στην Ιστορία ως ένας από τους πρωθυπουργούς που απλά πέρασαν από την εξουσία, είδαν και απήλθαν.

    Δεν θα έχει την πολυτέλεια να ασχοληθούν η κοινωνία και τα ΜΜΕ με κουμπάρους, με σκανδαλώδεις ανταλλαγές οικοπέδων και υποθέσεις σαν αυτή της Siemens.

    Δεν θα έχει την ελάχιστη δικαιολογία να πει ότι δεν πρόλαβε γιατί ο χρόνος που ανέλαβε είναι λίγος ή γιατί εκείνοι που παρέδωσαν την εξουσία άφησαν πίσω τους τα πάντα διαλυμένα. Δεν θα τον ακούσει κανένας.

    Οι περισσότεροι πολίτες είναι απογοητευμένοι, δεν διαθέτουν πολλές δυνάμεις και μια ενδεχόμενη αποτυχία εκείνων που θα αναλάβουν την εξουσία θα ερμηνευτεί ως συνολική αποτυχία του πολιτικού συστήματος έτσι όπως το γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Μία από τις πιθανότητες είναι η «ιταλοποίηση», όπως μάθαμε να τη λέμε, του συστήματος των κομμάτων. Κάτι που σημαίνει την εμφάνιση ενός κόμματος που θα παραπέμπει στη διαφήμιση και στις επιχειρήσεις και όχι στην πολιτική και ένα μεγάλο μέρος των πολιτών να στρέφεται στο ατομικό συμφέρον χωρίς να ενδιαφέρεται για τα κοινά και για όσα γίνονται γύρω του. Αυτό θα είναι καταστροφικό. Οποια και αν είναι η εξέλιξη, οι πολίτες θα βρουν άλλα κριτήρια από τα σημερινά για να επιλέγουν τους άρχοντές τους. Και η υλοποίηση ενός ρουσφετιού θα μας μοιάζει αθώα συναλλαγή που θα νοσταλγούμε. Ευτυχώς, υπάρχουν υγιείς δυνάμεις και σ' αυτές μπορούν να επενδύσουν όσοι ενδιαφέρονται να δώσουν λύσεις. Ας κάνουν την αρχή έστω και τώρα, την τελευταία στιγμή.

    Και η Αριστερά

    Και όμως, είναι στο χέρι της Αριστεράς να πιέσει τους αυριανούς κυβερνήτες. Το ΚΚΕ, αν και διαφωνεί συνολικά με το ΠΑΣΟΚ, μπορεί, έστω και με τη ρητορική του, να βοηθήσει. Περισσότερο, όμως, μπορεί ο ΣΥΡΙΖΑ, αφού πολλά είναι τα κοινά πεδία πολιτικής, όπως, για παράδειγμα, τα ανθρώπινα δικαιώματα και οι μετανάστες, στα οποία μπορεί όχι απλά να συνδράμει σε μια πιθανή κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ, αλλά να απαιτήσει να γίνουν ριζικές αλλαγές. Τα κόμματα της Αριστεράς δεν πρέπει να κλείσουν ερμητικά την πόρτα. Πρέπει να αφήσουν μια χαραμάδα ανοιχτή. Για να μεγαλώσει τουλάχιστον η ελπίδα.

  • Θα αξιοποιήσει το ΠΑΣΟΚ τα παθήματα του Καραμανλή;

    Γιατί έρχεται το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου;

    Για τους (αντίθετους) λόγους που φεύγει η Ν.Δ. του Κώστα Καραμανλή. Ας τους θυμίσουμε εν τάχει, διότι η μέθη που προκαλεί η (επανα)κατάκτηση της εξουσίας τούς απωθεί στο πίσω μέρος της μνήμης, μέχρι να ξεχαστούν εντελώς.

    Πρώτος λόγος: Οι χωρίς φειδώ υποσχέσεις. Το 2004 ο κ. Καραμανλής δεν άφησε καμιά κοινωνική ομάδα παραπονεμένη.Υποσχέθηκε χιλιάδες διορισμούς σε αδικημένους (με ή χωρίς εισαγωγικά). Ομως ήταν αδύνατο να τους ικανοποιήσει όλους. Εντέλει οι δυσαρεστημένοι είναι περισσότεροι. Ας το έχουν υπόψη τους οι του ΠΑΣΟΚ.

    Δεύτερος λόγος: Ο Καραμανλής επιδόθηκε σε μια λυσσώδη προσπάθεια δυσφήμησης του όποιου έργου των προκατόχων του. Αλλά οι επιδόσεις των δικών του κυβερνήσεων, στους τομείς που κατ' εξοχήν τους κατηγορούσε, ήταν χειρότερες. Η δημόσια σπατάλη γιγαντώθηκε, τα χρέη και τα ελλείμματα πήραν την ανηφόρα. Ο,τι και να πει σήμερα ο Καραμανλής, οι αριθμοί τού βγάζουν τη γλώσσα. Κι επειδή οι αριθμοί είναι ξεροκέφαλοι, ας προσέξουν οι του ΠΑΣΟΚ για να μη χρειαστεί σε ένα ή δυο χρόνια να καταφύγουν σε αλχημείες.

    Τρίτος λόγος: Ο Καραμανλής καλλιέργησε το μύθο «από εκεί οι διεφθαρμένοι ΠΑΣΟΚοι, από εδώ οι αγαθοί Νεοδημοκράτες». Επιδόθηκε σε μια άνευ προηγουμένου ηθικολογία. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Καμιά δεκαριά υπουργοί του βρέθηκαν μπλεγμένοι σε σκάνδαλα και οι μισοί απ' αυτούς έξω από την κυβέρνηση. Το χειρότερο: αγαθές λέξεις, όπως η «σεμνότητα» και η «ταπεινότητα» δυσφημίστηκαν και προκαλούν πλέον χάχανα όταν ακούγονται από στόματα πολιτικών. Δεν έχουν κανένα λόγο οι του ΠΑΣΟΚ να χρησιμοποιήσουν την οδό της ηθικολογίας, γιατί μπορεί να τους βγάλει σε χειρότερη κατηφόρα από αυτήν του απερχόμενου πρωθυπουργού.

    Τέταρτος (και ίσως σημαντικότερος) λόγος: Ο Καραμανλής ήρθε στην εξουσία εντελώς απαράσκευος. Ενώ έμεινε εφτά χρόνια στην αντιπολίτευση και είχε όλο το χρόνο να καταστρώσει ένα στοιχειώδες κυβερνητικό πρόγραμμα, έστω με τη φιλοδοξία να πετύχει έναν-δυο στόχους, το 2004 πήγε στο πρωθυπουργικό γραφείο με άδειες αποσκευές. Και όμως, ο στόχος της «επανίδρυσης του κράτους» ήταν εφικτός αν έβαζε κι αυτός δύο λιθαράκια σε ό,τι καλό είχαν κάνει οι προηγούμενοι. Αν θωράκιζε, για παράδειγμα, το ΑΣΕΠ, αντί να ψάχνουν οι υπουργοί του τρόπους να το παρακάμψουν. Ετσι, επανήλθαμε στις χειρότερες μορφές του κομματικού κράτους, το οποίο δείχνει το απεχθέστερο πρόσωπό του αυτές τις τελευταίες μέρες της προεκλογικής περιόδου.

    Οι εξαγγελίες που κάνει ο Γιώργος Παπανδρέου για ακομμάτιστο και αξιοκρατικό κράτος είναι ενθαρρυντικές, αν και δεν ηχούν ευχάριστα στ' αυτιά του καραδοκούντος κομματικού στρατού. Ομως, ούτε η επίτευξη αυτού του στόχου είναι (μόνο) θέμα βούλησης. Θα περιμένουμε να δούμε τις πρώτες θεσμικές παρεμβάσεις της νέας κυβέρνησης, για να καταλάβουμε αν οι διακηρύξεις συμβαδίζουν με την πράξη ή αν, αντίθετα, θα οδηγηθούμε σε «μία από τα ίδια».

    Ολα αυτά, που οδήγησαν τον Καραμανλή στην απαξίωση και την πτώση, πρέπει να αποφύγει το ΠΑΣΟΚ, το οποίο, σε σχέση με τον απερχόμενο πρωθυπουργό, έχει ένα πλεονέκτημα κι ένα μειονέκτημα. Θα ήταν εγκληματικό λάθος να μη διδαχτεί από τα παθήματά του και να επαναλάβει τα λάθη του. Επιπλέον, έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για να ληφθούν ορισμένες εξυγιαντικές πρωτοβουλίες κι όποιος τις επιχειρήσει θα έχει ευρεία υποστήριξη.

    Το μειονέκτημα είναι ότι η νέα κυβέρνηση καλείται να δράσει σε περιβάλλον σαφώς δυσκολότερο από εκείνο που βρήκε ο Καραμανλής. Τα χάλια των δημόσιων οικονομικών είναι δυνατόν να υπονομεύσουν και τις πιο αξιόλογες προσπάθειες σε άλλους τομείς της δημόσιας ζωής. Αν η διεθνής κρίση παραταθεί και οι επιπτώσεις της αρχίσουν να πλήττουν καίρια των κοινωνικό ιστό, όλα τα άλλα θα 'ρθουν σε δεύτερη μοίρα.

    Ομως, σε κάθε περίπτωση, άλλοθι και δικαιολογίες δεν θα υπάρχουν.

    Η ώρα του Καραμανλή...

    Το, παλιό πλέον, σύνθημα «ήρθε η ώρα του Καραμανλή», που φώναζαν οι οπαδοί της Ν.Δ. στις συγκεντρώσεις, ήρθε η ώρα να γίνει πράξη και από την ανάποδη. Από την καλή έγινε το 2004. Την Κυριακή το βράδυ ο Κώστας Καραμανλής θα κληθεί να αποδείξει ότι «δεν είναι κολλημένος με την καρέκλα», όπως έχει διακηρύξει επανειλημμένα. Διετέλεσε εφτά χρόνια αρχηγός κόμματος και πέντε χρόνια πρωθυπουργός. Πέρα από το γεγονός ότι οι ηγέτες πρέπει να αναλαμβάνουν την ευθύνη για την ήττα, πρέπει να στέλνουν και το μήνυμα: για τις καρέκλες της εξουσίας ισχύει η αρχή της εναλλαγής και όχι της ισοβιότητας.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Τι ξημερώνει σε αρχηγούς-κόμματα
Τα στοιχήματα της επόμενης μέρας
ΚΚΕ: στόχος, να περάσει το 8,15% του 2007
ΣΥΡΙΖΑ: κρίνονται πρόσωπα, ισορροπίες, συσχετισμοί
ΠΑΣΟΚ: Τρεις γενιές στα υπουργεία
Ν.Δ.: Η έκταση της ήττας κρίνει την παραμονή Καραμανλή στην ηγεσία
ΠΑΣΟΚ
«Κλείνουμε την πόρτα στο παρελθόν»
Συνέντευξη Φίλιππος Πετσάλνικος
«Σκληρή δουλειά για να φέρουμε αισιοδοξία»
Νέα Δημοκρατία
Ψήφο υπομονής ζήτησε ο Καραμανλής
Βόμβα με... υπογραφή στο χώρο της συγκέντρωσης
Συνέντευξη Περικλής Κοροβέσης
«Θέση κλητήρα, η εμπειρία συγκυβέρνησης»