Έντυπη Έκδοση

Πολιτική

Εν-στάσεις

  • Η γλώσσα της κριτικής

    Η παρακμή, μέσα στην οποία κολυμπάμε, έχει, μεταξύ άλλων, και το εξής αποτέλεσμα: μολύνει και τις κριτικές που της απευθύνονται.

    Ετσι, η κριτική της παρακμής γίνεται ενίοτε η παρακμή της κριτικής. Με την έννοια ότι η κριτική επιστρατεύει κοινότοπους, ακόμα και παρακμιακούς, συλλογισμούς του τύπου: τα κόμματα πορεύονται ερήμην της κοινωνίας! Τη στιγμή, μάλιστα, που αυτά περισσότερο από ποτέ, είναι κολλημένα και στην κοινωνία και στο μέλλον της! Είτε με την έννοια ότι αυτή η κριτική εντοπίζει τα προβλήματα στα συμπτώματα της παρακμής και όχι στις αιτίες τους, όταν βέβαια δεν τα εργαλειοποιεί επικίνδυνα.

    Παράδειγμα, οι κριτικές που απευθύνθηκαν προεκλογικά κατά του Γιώργου Παπανδρέου. Σείσθηκε το πανελλήνιο για το «ανελλήνιστο» του προέδρου του ΠΑΣΟΚ. Η κριτική που του απευθύνθηκε για τον «Μπουργκάς-Αλεξανδρούπολη», μέσα σε ένα ακροδεξιό πνεύμα συνωμοσιακού σκοταδισμού, εξέβαλε τελικά στα βάρβαρα ελληνικά του, με έμμεσο, τουλάχιστον, στόχο να δείξει ότι αυτός δεν είναι όπως όλοι εμείς οι άλλοι, οι αυθεντικοί. Αφού, λοιπόν, η γλώσσα δεν είναι «απλώς» ένας κώδικας επικοινωνίας αλλά η ίδια η ζωή, όπως ακριβώς διδάσκει ο πατριάρχης του εθνοτικού εθνικισμού Χέρντερ, τότε ο φορέας της ψεύτικης γλώσσας είναι και φορέας μιας ψεύτικης ζωής. Ξεθάβοντας και λίγο σχέδιο Ανάν, το σιρόπι έδεσε, ένας αποκρουστικός εθνικισμός γίνεται κριτήριο του εθνικά ορθού. Το «κόμμα του εξωτερικού» του Σ. Μωράς και πάλι επί το έργον. Και μη χειρότερα.

    Υπάρχουν, ωστόσο, και άλλες κριτικές, που απευθύνθηκαν στον Παπανδρέου. Πολιτικές κριτικές, τις οποίες χρειάζεται να τις λάβουμε υπόψη. Λένε αυτές οι κριτικές ότι η προγραμματική ασάφειά του οφείλεται ουσιαστικά στον μετριοπαθή λαϊκισμό του: το ΠΑΣΟΚ δεν μιλά για τα δύσκολα, για τον μονόδρομο που ανοίγεται στις 5 Οκτωβρίου ως προς τη διαχείριση της οικονομίας. Δεν λαθεύει μια τέτοια κριτική, χωρίς να λέει και όλη την αλήθεια. Με ποια έννοια; Με την έννοια ότι, αν η αντιμετώπιση ενός μείζονος οικονομικού προβλήματος, όπως αυτό που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα, γίνει με αποκλειστικά οικονομικούς όρους, όπως υπαγορεύει ο μονόδρομος της οικονομικής λογικής και όπως, για παράδειγμα, προτείνει ο ιδιοτελώς διατυπωμένος, ψυχρός επικοινωνιακός κρετινισμός της νεοδημοκρατικής εκστρατείας, τότε ο φορέας που θα αναλάβει αυτό το κόστος θα έχει την τύχη που επιφύλαξαν οι Γερμανοί στο SPD την προηγούμενη Κυριακή.

    Η ακραία, προσωποπαγής προεκλογική εκστρατεία του Γ. Παπανδρέου προσπάθησε, και μάλλον πέτυχε, να ισορροπήσει ανάμεσα στη λεγόμενη αδήριτη πραγματικότητα της οικονομίας και έναν ήπιο λαϊκισμό μικρών υποσχέσεων. Να εκφράσει δηλαδή μια δυναμική απόρριψης του «κατεστημένου», των νεοδημοκρατικών ελίτ, όπως είχε κάνει και ο Καραμανλής το 2004 με το λεγόμενο «σύστημα ΠΑΣΟΚ».

    Συνεπώς, το θεμιτό και αναγκαίο ερώτημα για το τι θα γίνει μετεκλογικά, αν τελικά το ΠΑΣΟΚ κατακτήσει την αυτοδυναμία, δεν πρέπει να κάνει αφαίρεση της πολύπλοκης πραγματικότητας. Ο πειρασμός ενός ηθικολογικού, αυταρχικού και συμπονετικού ταυτόχρονα νεο-λαϊκισμού (υπερτονισμένος μάλιστα με μεταμοντέρνες διαβουλευτικές, αποκεντρωτικές κ.λπ. διαδικασίες) είναι υπαρκτός, όπως και ο πειρασμός μιας ανομολόγητης προεκλογικά δημοσιονομικής πειθαρχίας. Πολύ περισσότερο, ο επικίνδυνος συνδυασμός τους. Ωστόσο, ο συνδυασμός δύο διαφοροποιημένων πειρασμών είναι ίσως το δύσκολο ζητούμενο: η άρθρωση κοινωνικού και οικονομικού ρεαλισμού σε ένα φόντο κριτικού ορθολογισμού. Αυτό, άλλωστε, δεν είναι και το μείζον πρόβλημα της σημερινής παρακμάζουσας σοσιαλδημοκρατίας;

    * Διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Τι ξημερώνει σε αρχηγούς-κόμματα
Τα στοιχήματα της επόμενης μέρας
ΚΚΕ: στόχος, να περάσει το 8,15% του 2007
ΣΥΡΙΖΑ: κρίνονται πρόσωπα, ισορροπίες, συσχετισμοί
ΠΑΣΟΚ: Τρεις γενιές στα υπουργεία
Ν.Δ.: Η έκταση της ήττας κρίνει την παραμονή Καραμανλή στην ηγεσία
ΠΑΣΟΚ
«Κλείνουμε την πόρτα στο παρελθόν»
Συνέντευξη Φίλιππος Πετσάλνικος
«Σκληρή δουλειά για να φέρουμε αισιοδοξία»
Νέα Δημοκρατία
Ψήφο υπομονής ζήτησε ο Καραμανλής
Βόμβα με... υπογραφή στο χώρο της συγκέντρωσης
Συνέντευξη Περικλής Κοροβέσης
«Θέση κλητήρα, η εμπειρία συγκυβέρνησης»