Έντυπη Έκδοση

Να γυρίσουμε σελίδα με τη νέα δεκαετία

Στην ανάλυση της περασμένης Τρίτης υποστήριζα ότι η εξυγίανση του πολιτικού συστήματος της χώρας πρέπει να γίνει και με ουσιαστική αναθεώρηση του Συντάγματος.

Εύλογα, αναγνώστες αυτής της σελίδας έθεσαν το ερώτημα: Μπορεί να παραμένουν ανοιχτά τα προβλήματα της χώρας ώς την αναθεώρηση, που είναι μια διαδικασία χρονοβόρα; Η απάντηση είναι: Και βεβαίως επείγει να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα εδώ και τώρα, δηλαδή στο συντομότερο δυνατό χρόνο, ώστε να γίνουν οι μεγάλες αλλαγές που απαιτούνται για να εξυγιανθεί το σύστημα, να ξεπεραστεί η κρίση και να μπει η χώρα σε τροχιά ανάπτυξης απαλλαγμένη από τα δεσμά του Μνημονίου και την κηδεμονία της τρόικας. Και πριν, λοιπόν, την αναθεώρηση των επίμαχων διατάξεων, που η ασάφεια στη διατύπωσή τους, όπως και τα κενά, δημιουργούν προβλήματα, είναι δυνατόν να γίνουν ουσιαστικές αλλαγές με νομοθετικές ρυθμίσεις και με κυβερνητικές αποφάσεις, για τις οποίες μπορεί να υπάρχει και συναίνεση της αντιπολίτευσης.

Ο πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου και ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης Αντώνης Σαμαράς συμφώνησαν η επόμενη Βουλή να είναι αναθεωρητική. Αφού, λοιπόν, θα αρχίσει συζήτηση για την αναθεώρηση, αξίζει να υπενθυμίσουμε μερικές παρατηρήσεις ουσίας, που έγιναν στις αρχές του 1975, όταν η κυβέρνηση του Κων. Καραμανλή δημοσιοποίησε το σχέδιό της για το νέο Σύνταγμα της χώρας, το Σύνταγμα της προεδρευομένης Δημοκρατίας.

Ουσιαστικά η Βουλή του 1974 ήταν Συντακτική και δεν υπήρχε κανένας περιορισμός στη διαμόρφωση του καταστατικού χάρτη της χώρας. Οι προτάσεις που έγιναν από προοδευτικούς δημοκρατικούς επιστήμονες δυστυχώς αγνοήθηκαν και χάθηκε η ευκαιρία να αποκτήσει η χώρα ένα σύγχρονο Σύνταγμα.

Οσοι θα ασχοληθούν με την αναθεώρηση, αλλά και όλοι οι βουλευτές, τόσο της σημερινής όσο και της Αναθεωρητικής Βουλής, θα πρέπει, γιατί αξίζει, να μελετήσουν δύο μικρά βιβλία με ουσιαστικό περιεχόμενο που κυκλοφόρησαν το 1975. Το πρώτο είναι «Προτάσεις για ένα Δημοκρατικό Σύνταγμα» και περιέχει ένα κείμενο που διαμόρφωσαν ύστερα από συζήτηση οι Φαίδων Βεγλερής, Ξενοφών Γιαταγάνας, Γεώργιος Κουμάντος, Αριστόβουλος Μάνεσης, Γιώργος Μαυρογορδάτος, Νίκος Παπαντωνίου και Σπύρος Πλασκοβίτης.

Στον πρόλογό τους οι συγγραφείς θίγουν την ουσία του προβλήματος υπογραμμίζοντας: «Για να μορφώσουμε σχετικά γνώμες, αποβλέψαμε κυρίως στην εθνική μας πείρα όσον αφορά τις καχεξίες, τις διαταραχές και τις κρίσεις του δημοσίου και κοινωνικού μας βίου, που μπορούν να αποδοθούν στις ελλείψεις, τις ανεδαφικότητες ή τις κακοτεχνίες των μέχρι σήμερα συνταγμάτων μας ή και στις καταχρήσεις, παρερμηνείες και διαστροφές που παρουσίασε η πολιτική, η διοικητική και η δικαστική εφαρμογή τους». Και επισημαίνουν ότι το Σύνταγμα «πρέπει να παρουσιάζει στο μεγαλύτερο δυνατό βαθμό τα προσόντα του νόμου.

»Να περιέχει, δηλαδή, ορισμούς σαφείς και αυτοτελείς που θέτουν κανόνες επιδεκτικούς άμεσης ερμηνείας και εφαρμογής, χωρίς να έχουν ανάγκη, όσο είναι δυνατό, να αποσαφηνιστούν ή να επεξηγηθούν από άλλες διατάξεις».

Το δεύτερο βιβλίο είναι το «Υπόμνημα για ένα Σύνταγμα του Ελληνικού Λαού» του Φαίδωνος Θ. Βεγλερή (εκδόσεις «Θεμέλιο», Αθήνα 1975). Σημειώνει ο συγγραφέας στον πρόλογό του: «Το "κυβερνητικό" σχέδιο Συντάγματος δεν ικανοποιεί καμιά από τις προτάσεις μας, ούτε εμπνέεται από καμιά από τις εθνικές πολιτικές εμπειρίες που πρέπει να κατευθύνουν, κατά τη γνώμη μας, τη διάπλαση και το μέλλον των συνταγματικών και νομοθετικών μας θεσμών». Επισήμανε ο Φ. Βεγλερής ότι: «Τα προσόντα που πρέπει να έχει το συνταγματικό κείμενο είναι, φρονούμε, με κύρια βάση σκέψεων την ελληνική μας δικαστική, πολιτική και νομική πράξη, πέντε. Πρέπει να είναι θετικό, σαφές, απλό, αύταρκες και έντιμο».

Και εξηγεί: α) «Θετικό, να περιέχει δηλαδή αποκλειστικά αρχές και κανόνες. (...) Φιλοσοφικές διαπιστώσεις, διακηρύξεις πίστεως, συνθήματα πατριδοκαπηλίας, ευχές και φιλολογικά σχήματα δεν έχουν θέση μέσα στο Σύνταγμα».

β) «Σαφές: το γράμμα του πρέπει να γεννά όσο το δυνατό λιγότερες αμφιβολίες και αμφισβητήσεις, να επιδέχεται όσο το δυνατό λιγότερες αντιφατικές ή διάφορες ερμηνείες».

γ) «Απλό: το ιδεώδες θα ήταν το Σύνταγμα να είναι ένα κείμενο εύκολα νοητό από κάθε άνθρωπο μέτριας μορφώσεως».

δ) «Αύταρκες: οι διατάξεις του Συντάγματος, κάθε μια χωριστά και όλες όσες αναφέρονται στο ίδιο θέμα, πρέπει να είναι αρκετά πλήρεις στην έκφρασή τους ώστε να μπορούν να ερμηνευθούν χωρίς τη βοήθεια πολλών στοιχείων παρμένων έξω από το Σύνταγμα, και ιδιαίτερα διατάξεων νόμων που είτε προϋπάρχουν είτε προϋποτίθεται ότι θα εκδοθούν».

ε) «Εντιμο: αυτός ο όρος θα εκπλήξει, τόσο φαίνεται αυτονόητος. Δυστυχώς δεν είναι. Ηδη η αναθεώρηση των ετών 1949-1951 είχε βάλει ή αφήσει να εισχωρήσουν στο Σύνταγμα διατάξεις διασφαλιστικές ιδιαιτέρων συμφερόντων και ματαιοδοξιών». Ο Βεγλερής αναφέρει συγκεκριμένα παραδείγματα.

Πέρα, όμως, από τις προτάσεις του 1975, που πρέπει να μελετηθούν, υπάρχει και η πείρα, όπως και ο προβληματισμός από την εφαρμογή του Συντάγματος του 1975, που οδήγησε σε αναθεωρήσεις του, οι οποίες όμως δεν διόρθωσαν τις αδυναμίες του. Είναι ώρα, λοιπόν, για μια ουσιαστική αλλαγή με βαθιές και τολμηρές τομές. Επιτέλους τα παθήματα να γίνουν μαθήματα και να γυρίσουμε σελίδα το 2011.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Στη στήλη
Ανάλυση στα γεγονότα
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Ελληνοτουρκικές σχέσεις
Με το βλέμμα στο Αιγαίο η συνάντηση στο Ερζερούμ
Ούτε λέξη για τη Χάλκη
Συλλογή υπογραφών για το ευρωομόλογο
Το 'ριξε στο κυνήγι του ευρωομόλογου
«Επικοινωνιακό τέχνασμα» βλέπει ο Σαμαράς
Και «όχι» και «ναι» από την Αριστερά
Ανοιγμα κλειστών επαγγελμάτων
Τελεσίγραφο για τα κλειστά
Επενδυτικά σχέδια 4 δισ.
Αναπτυξιακός νόμος με ένα χρόνο καθυστέρηση
Νέα Δημοκρατία
Δύο αντίθετες γραμμές σε ένα κόμμα
Αρχεία Φόρεϊν Οφις
Ηθελαν «κινητικότητα» αλλά όχι λύση του Κυπριακού το 1980
Υπόθεση Siemens
Παραπομπή Μαντέλη για το πόθεν έσχες εισηγείται η εισαγγελέας
Απαλλαγή Ζαγοριανού προτείνει πάλι ο Δασούλας
«Γλωσσολογικό χρυσωρυχείο»
Οι μουσουλμάνοι Πόντιοι που μιλούν «ρωμαίικα»
Δήμος Θεσσαλονίκης
Το ταμείο είναι μείον στη Θεσσαλονίκη
Δήμος Πειραιά
Χρέη και σκουπίδια, αγκάθια στον Πειραιά