Έντυπη Έκδοση

Ο μαγικός ρεαλισμός του Μουρακάμι

Κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Τις μικρές ώρες» στα ελληνικά

Ανθρωποι που παραπαίουν στο μικρό και στενάχωρο κόσμο τους και συνιστούν χωρίς κραυγές ή θυμικά ξεσπάσματα τους άκακους νεκροζώντανους του αστικού τοπίου που ξεπροβάλλουν λίγο προτού ξημερώσει. Στις «μικρές ώρες», εκεί που ο άνθρωπος αναμετράται με τον εαυτό του, εξερευνά την ατομική του συνείδηση και κάνει τις αναμνήσεις του αξεδιάλυτη καύσιμη ύλη για να συντηρήσει τη φλόγα της ζωής.

Στις «Μικρές ώρες» (Εκδόσεις «Ψυχογιός», μετάφραση Μαρία Αργυράκη), ο Χαρούκι Μουρακάμι πραγματεύεται κατά την προσφιλή του συνήθεια τις παράλληλες πραγματικότητες. Μια εξάσκηση σε μικρή φόρμα (πέντε χρόνια πριν από το ογκωδέστατο «IQ84»), με τον Ιάπωνα συγγραφέα στο ρόλο ενός ιδιότυπου φυσιοδίφη, που εξερευνά τη βιοποικιλότητα του ανθρώπινου είδους.

Στην προσχηματική πλοκή του έργου, μια φοιτήτρια, η Μάρι, περνά τα βράδια της σ' ένα εστιατόριο, επιθυμώντας να εξερευνήσει τον κόσμο της νύχτας. Εκεί θα συναντήσει τον Ταχακάσι, επίσης φοιτητή και μουσικό της τζαζ, που κάνει μεταμεσονύκτιες πρόβες στο υπόγειο ενός ροζ ξενοδοχείου, την ίδια στιγμή που σε ένα σκοτεινό δωμάτιο, κάπου στην πόλη, η αδερφή της Μάρι βρίσκεται σε μια κατάσταση παρατεταμένου ύπνου, περιδιαβαίνοντας σε κόσμους παράλληλους, μεταξύ ονείρου και πραγματικότητας.

Ενα παράξενο παιχνίδι στο χώρο και στο χρόνο, που σε αντίθεση με τα περισσότερα έργα της μεταμοντέρνας λογοτεχνίας αφήνει στο περιθώριο τη μνήμη (εικόνες ενός θολού παρελθόντος) και την προσδοκία (εικόνες ασχημάτιστου μέλλοντος) και αναπαριστά την παραλληλία του ανθρώπινου ορμέφυτου και της επιβαλλόμενης, αστικής συμπεριφοράς. «Ιστορίες της μέρας και της νύχτας» όπως έγραφε ο Γκι Ντε Μοπασάν, με τον Μουρακάμι ωστόσο να εστιάζει κάπου στο ενδιάμεσο, Στο λυκαυγές, λίγο προτού ξημερώσει. Εκεί όπου η νύχτα δίνει τη σκυτάλη στη μέρα και το τεχνητό φως τρεμοσβήνει στη θέα των πρώτων αχτίδων του ήλιου. Παρόμοια με τον Γάλλο νατουραλιστή, ο Μουρακάμι εξερευνά κάθε σπιθαμή του εξωτερικού αλλά και εσωτερικού- ψυχικού τοπίου, έχοντας ωστόσο ως σημείο αναφοράς την εποχή της τεχνολογίας και της ψηφιοποίησης των πάντων. Κλείνοντας το μάτι στον Ιταλο Καλβίνο (βλ. «Αόρατες Πόλεις»), αλλά και στις συνήθεις ιερές αγελάδες της μεταμοντέρνας λογοτεχνίας, αντικαθιστά τον πανεπόπτη-ανώνυμο αφηγητή με μία αόρατη κάμερα, που διατηρεί την αντικειμενικότητα της καταγραφής χωρίς να έχει την παραμικρή επίδραση στην εξέλιξη των γεγονότων. Ενας αισθητηριακός πανδέκτης που διαπερνά σαν φάντασμα τοίχους σπιτιών, περιδιαβαίνει με άνεση τα σκοτεινά δωμάτια και ανυψώνεται μέχρι το Διάστημα. Η κάμερα του Μουρακάμι αισθάνεται αλλά δεν επεμβαίνει, όχι γιατί δεν το επιθυμεί, αλλά γιατί δεν έχει υλική υπόσταση. Μια παραβολή για τη θέση του ανθρώπου στις σύγχρονες κοινωνίες και τους αόρατους ή ορατούς μηχανισμούς, που, αν και γίνονται αντιληπτοί, αποδεικνύονται καλοκουρδισμένοι και ως εκ τούτου αρραγείς.

Ο μαγικός ρεαλισμός του Μουρακάμι είναι ψηφιακός και σε αντίθεση με το μαγικό ρεαλισμό προγενέστερων συγγραφέων δεν παραπέμπει στον ιδιόμορφο ψυχισμό των ηρώων -απότοκο της καταπίεσής τους από απολυταρχικά καθεστώτα (βλ. «Το ταμπούρλο» του Γκίντερ Γκρας)-, αλλά στην αδυναμία τους να αντιδράσουν σε γεγονότα που αντιλαμβάνονται.

Αντιμέτωποι με ένα χάος από εικόνες και πληροφορίες, συνειδητοποιούν ότι η ελευθερία δεν σχετίζεται με το πεδίο δράσης που τους παρέχεται. Τα αχανή και έρημα τοπία αποδεικνύονται πανομοιότυπα με μία στενή φυλακή. Η τεχνολογία μπορεί να φέρνει τα αστικά τοπία στα μέτρα του ανθρώπου, αλλά έχει ως αντίτιμο τη μηχανική και απαράλλαχτη καθημερινότητά του. Ενα επαναλαμβανόμενο μοτίβο, που αποκλείει οποιαδήποτε συγκίνηση, βαθύ συναίσθημα ή ανάλογο ερωτισμό.

Το ξενοδοχείο «Αλφαβίλ» φέρεται δηλωτικό των προθέσεων του Μουρακάμι, καθώς η ονομασία του παραπέμπει στο ομώνυμο αριστούργημα του Ζαν-Λικ Γκοντάρ. Η δυστοπική πραγματικότητα του γαλλικού φιλμ διαπερνά και τις σελίδες του βιβλίου, όπου ο έρωτας και τα συναισθήματα διώκονται και όλα εκτελούνται υπολογιστικά, βάσει μαθηματικού τύπου.

Πρόσωπα φυλακισμένα σ' ένα άχρωμο και βουβό τοπίο με τη δυσώδη πραγματικότητα να κρίνεται ταυτόχρονα αποστραγγιγμένη από την ονειρική της περιεκτικότητα. Μια ουδέτερη νεκρή φύση. Ο «άσπιλος» και «αμόλυντος» έρωτας των δύο πρωταγωνιστών παραμένει μέχρι τέλους ανεκπλήρωτος, με τις πορνογραφικές πράξεις που υποδηλώνονται να μην αναδίδουν σεξουαλικότητα αλλά εξαθλίωση. Οι σιωπές τους, ίδιες και απαράλλαχτες, επικαλύπτουν η μία την άλλη, δημιουργούν μια συζυγία με τις επαναλαμβανόμενες ημέρες της ζωής τους και εντείνουν τη σχετικότητα του χρόνου.

Μπορεί ο Μουρακάμι να μην κατάφερε να κατακτήσει τη χρονιά που μόλις πέρασε το Νόμπελ Λογοτεχνίας -αν και είχε χρηστεί το απόλυτο φαβορί-, όμως αυτό ελάχιστα θα πρέπει να τον απασχολεί, καθώς ο Ιάπωνας συγγραφέας συνιστά μία από τις σπάνιες περιπτώσεις σύγχρονου λογοτέχνη, που εξακολουθεί να χαίρει πρωτοφανούς εμπορικότητας και αναγνώρισης, επαναπροσδιορίζοντας και απενοχοποιώντας εν πολλοίς το χαρακτηρισμό του «best seller».

Τα σχόλια έχουν κλείσει για αυτό το άρθρο

1 σχόλιο

1 Ο/Η Κλειώ Ζαχαριάδη έγραψε: (πριν 7 έτη)
Έχοντας διαβάσει το βιβλίο ως Διευθύντρια Μάρκετινγκ των Εκδόσεων ΨΥΧΟΓΙΟΣ, από τις οποίες κυκλοφορεί στα ελληνικά το βιβλίο, αλλά και ως απλή αναγνώστρια, συμφωνώ και ταυτίζομαι απόλυτα με κάθε λέξη που έχει γραφτεί στο συγκεκριμένο άρθρο. Συγχαρητήρια στον κο Στάμου και χρόνια πολλά! Παραθέτω εδώ τις πρώτες σελίδες για κάθε ενδιαφερόμενο: http://www.psichogios.gr/site/Books/show?cid=1001061
Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας 1

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Παρουσίαση βιβλίου
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Ψυχολογία
«Αν ενωθούν τα ρυάκια αντίστασης, θα γίνουν ποτάμι»
Ανακαλύψεις
Οι Γερμανοί έψαχναν τις ρίζες τους στα ελληνικά σπήλαια
Σκηνοθέτες
Ενας Φινλανδός στην Ελλάδα
Παρουσίαση βιβλίου
Ο μαγικός ρεαλισμός του Μουρακάμι
Αφιέρωμα
Εναργής αφηγητής και καθόλου μεγαλόστομος
Τα Μαθηματικά, μια κινούσα αρχή
Η συμμετρία ενυπάρχει στη νοημοσύνη μας
Βιβλίο
Παιχνίδι για το παιχνίδι
Τελικά, ίσως αρκεί ένα σφύριγμα