Έντυπη Έκδοση

Μια συνομιλία με τον 23χρονο μικρομηκά Ν. Ζιντζιρία

«Μου θυμίζει τη γιαγιά μου»

Νεριτάν Ζιντζιρία. Δύσκολο όνομα για έναν 23χρονο μικρομηκά που μιλά τα ελληνικά καλύτερα κι από Ελληνα. Αλλά τι λέω; Ο Νεριτάν εδώ μεγάλωσε. Στην Κυψέλη πήγε σχολείο. Τα ελληνικά είναι η γλώσσα του. Κι αν είχε πάει στρατό, όπως μας είπε, τώρα πια θα είχε και την ελληνική υπηκοότητα.

Η πρωταγωνίστρια της πολύβραβευμένης ταινίας «Χαμομήλι», Γιώτα Χατζηιωάννου Η πρωταγωνίστρια της πολύβραβευμένης ταινίας «Χαμομήλι», Γιώτα Χατζηιωάννου Ο μεγάλος θριαμβευτής στο τελευταίο Φεστιβάλ Δράμας, αλλά και στις Νύχτες Πρεμιέρας, έφτιαξε μια ταινία που «μυρίζει» Ελλάδα. «Χαμομήλι». Μια βωβή ταινία. Η σισύφειος προσπάθεια μιας ηλικιωμένης γυναίκας να μεταφέρει το πτώμα του νεκρού άντρα της για να το θάψει. Μέσα στα χιόνια. Στη μέση του πουθενά της ελληνικής επαρχίας. Καθώς λυσσομανά η χιονοθύελλα. Τίποτε δεν τη σταματά. Είναι ένα μικρό διαμαντάκι που αυτές τις μέρες προβάλλεται στις αίθουσες σε ενιαία προβολή με το «Man at sea» του Κωνσταντίνου Γιάνναρη.

«Δεν το πίστευα», μου είπε ένας φίλος. «Είναι σαν αυτά τα 14 λεπτά να συμπυκνώνουν όλο το πείσμα, όλη την αίσθηση καθήκοντος της Ηπειρώτισσας γυναίκας. Μου θύμισε τη γιαγιά μου».

Από τη δική του γιαγιά εμπνεύστηκε και ο Νεριτάν. Παιδί πατέρα οικοδόμου (αλλά σπουδαγμένου αρχιτέκτονα) και μητέρας καθαρίστριας, που δούλευαν σκληρά όλη μέρα, με τη γιαγιά του μεγάλωσε. «Αυτή μου έμαθε τα λίγα "μωρουδίστικα" αλβανικά που γνωρίζω. Αν πάω σήμερα σε ένα αλβανικό εστιατόριο, γελάνε με τα αλβανικά μου. Αλλοι πάλι ενοχλούνται. Ξέρεις, υπάρχει ένας ρατσισμός απ' αυτούς που μείνανε απέναντι σ' αυτούς που φύγανε. Νομίζουν πως ένα παιδί που δεν μιλάει καλά αλβανικά έχει απορρίψει τη γλώσσα των γονιών του...».

«Ομως δεν επιλέγεις την ταυτότητά σου», λέει. «Εγώ νιώθω Ελληνας, με έναν αλβανικό πλούτο, μια παράδοση από πίσω. Με έλκει αυτός ο βαλκανικός αέρας».

Οι γονείς του τον ονειρεύονταν δικηγόρο. Ομως εκείνος στις Πανελλήνιες έγραφε σεναριάκια και στίχους. Τελικά κατάφερε να τους πείσει πως βλέπει σοβαρά το σινεμά. Εκείνοι του έδωσαν τα 5.000 ευρώ που χρειάστηκαν για να γυρίσει την «Καλύτερη Νύφη» (2008). Κι ας μουρμούριζαν πως καλύτερα να του είχαν πάρει αυτοκίνητο. «Και να σκεφτείς πως δεν τους άρεσε η ταινία όταν την είδαν», λέει χαμογελώντας. Η υπόθεση; Ενας άντρας παρουσιάζει στη βαριά άρρωστη μητέρα του μια πόρνη για νύφη. Η πραγματική γυναίκα του έχει πεθάνει. Την πόρνη την πληρώνει για να παίξει αυτόν το ρόλο. Η ιστορία θυμίζει τις «Αλπεις» του Λάνθιμου.

Οι γονείς του ήταν αυτοί που έβαλαν και τα υπόλοιπα χρήματα που χρειάστηκαν για να γυριστεί το «Χαμομήλι», μια παραγωγή του Μικροφίλμ της ΕΡΤ. Ανταμείφθηκαν. Πλήθος τα βραβεία.

Η ταινία του αποφεύγει τα θρησκευτικά μοτίβα. Στέκεται στο αρχέτυπο της ταφής και της απώλειας. Το σώμα πρέπει να επιστρέψει στο έδαφος. Υπάρχει μια σύνδεση με την αρχαία τραγωδία. Ο Νεριτάν άλλωστε έχει μεγάλη αγάπη για τα αρχαία ελληνικά κείμενα. Η ηρωίδα του στο «Χαμομήλι» (Γιώτα Χατζηιωάννου) «ξέρει πως ο θάνατος του άντρα της σηματοδοτεί την αντίστροφη μέτρηση του δικού της χαμού. Με εμπνέει αυτή η αμοιβαία επίγνωση του ζευγαριού: ότι θα ζήσουμε μαζί μέχρι που θα πεθάνουμε».

«Νομίζω πως αν κάτι είναι αυθεντικό είναι και οικουμενικό», πιστεύει. Παράξενο, αλλά ο ίδιος δεν έχει καμία εμπειρία από χωριό. Παρατηρούσε ωστόσο κάθε κίνηση της γιαγιάς του: το πώς μαγείρευε, το πώς έπλενε τα ρούχα. Το νανούρισμά της... «Είναι απίστευτο πόσα μαθαίνεις από αυτές τις κινήσεις».

Ποπ κορν και γρανίτα στο «Τριανόν» Ποπ κορν και γρανίτα στο «Τριανόν» Ο Νεριτάν μεγάλωσε στον Αγιο Παντελεήμονα. Ενα καμπανάκι χτυπάει στο μυαλό μας. «Και;». Χαμογελά. Δεν «τσιμπάει». «Είναι μια υπέροχη περιοχή. Οποιος δεν την έχει ζήσει δεν ξέρει πόσο ζωντανή είναι. Παλιά επικρατούσε νέκρα. Σήμερα είναι πολύχρωμη». Δεν θέλει να μιλήσει για τη Χ.Α. «Στην Ελλάδα υπήρχε από παλιά πρόβλημα μετανάστευσης. Η χώρα δεν είχε ποτέ σοβαρή εξωτερική πολιτική. Εύκολα κατηγοριοποιείς ανθρώπους όταν πεινάς», λέει με κατανόηση.

Πάντως εκτιμά τον Γιάνναρη, «που παίρνει τόσο ανοιχτή θέση για το θέμα του ρατσισμού, της μετανάστευσης, της ξενοφοβίας. Καμιά φορά φοβάμαι γι' αυτόν», εξομολογείται. Κι όμως, ο Γιάνναρης έχει την «πιο λογική και εμπεριστατωμένη θέση απέναντι σε όλα αυτά. Και σαν σκηνοθέτης είναι για μένα ό,τι πιο σημαντικό στο μετα-αγγελοπουλικό σινεμά». Ο Νεριτάν μεγάλωσε στο «Τριανόν». «Αρχικά, παιδάκι ακόμα, πήγαινα για ποπ κορν και γρανίτα. Υστερα άρχισα να μπαίνω και μέσα...». Και σιγά σιγά μυήθηκε στο σινεμά. Σ' ένα «δύσκολο» σινεμά. Αργότερα δούλεψε στο «Τριανόν», στο «Αστυ», στην Ταινιοθήκη. Στο μπαρ.

«Αν κλείσει ποτέ το "Τριανόν", θα είναι το μεγαλύτερο χαστούκι της ζωής μου. Δεν θα το επιτρέψω!» λέει με πάθος.

Τώρα ετοιμάζει την τρίτη του μικρού μήκους ταινία, τα «Γενέθλια», μια ιταλική παραγωγή (ένας Ιταλός τον ανακάλυψε στη Δράμα) που θα γυριστεί στο Μαυροβούνιο, ενώ γράφει την πρώτη του μεγάλη, το «Κρέας». Η θεματική τους έχει συγγένειες με το «Χαμομήλι». «Αν δεν υπάρξει πόνος, δεν υπάρχει δημιουργία», πιστεύει. Και μας θυμίζει τα λόγια του Θόδωρου Τερζόπουλου: «Η τέχνη είναι της πτώσης, είναι της ήττας...».

i info

Το «Χαμομήλι» θα προβληθεί την Πέμπτη και στο Μέγαρο Μουσικής στο πλαίσιο της εκδήλωσης του Megaron Plus «Ελληνικό σινεμά: Ρεύμα με ορίζοντα ή εφήμερη μόδα;» (7 μ.μ.). Ο Νεριτάν θα είναι ένας από τους ομιλητές.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Κινηματογράφος
Για το ίδιο θέμα
Το «Χαμομήλι» βραβεύτηκε στη Δρέσδη
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Θέατρο
Μάθημα αντιρατσιστικής ανθρωπιάς
Κριτική θεάτρου
Νεανικές απόπειρες σε ολισθηρό ρεαλισμό
Κινηματογράφος
«Μου θυμίζει τη γιαγιά μου»
Μουσεία
Ενας Αλέξανδρος στην Πομπηία
Ενας Ελληνας στις υπηρεσίες των Αιγυπτίων
Ψηφιακά Μέσα
Πιο ξεκούραστη η ανάγνωση των e-books, για ηλικιωμένους
Βιβλίο
Ο Ναμπόκοφ ξανά στα βιβλιοπωλεία
Τοπική Αυτοδιοίκηση
Ο Δήμος Παλλήνης εκπέμπει SOS
Άλλες ειδήσεις
Ο κίτρινος κλόουν και η πολική χιονοθύελλα