Έντυπη Έκδοση

Με χιουμοριστική διάθεση

Εργο του Ντίκου Βυζάντιου, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών Εργο του Ντίκου Βυζάντιου, Αίθουσα Τέχνης Αθηνών Γαλάτεια Ριζιώτη

Μπαρ Ταρ

εκδόσεις Κέδρος, σ. 295, ευρώ 16

Αλλάζει τίτλο η τρίτη συλλογή διηγημάτων της Γαλάτειας Ριζιώτη. Από Ομάρ Ομάρ, που είχε ανακοινωθεί, έγινε Μπαρ Ταρ, που είναι ο τίτλος ενός άλλου διηγήματος. Ετσι κι αλλιώς, για την τιτλοφόρηση μιας συλλογής υπάρχει μεγάλη επιλογή, αφού είναι διαθέσιμοι οι τίτλοι όλων των διηγημάτων που περιέχονται σε αυτήν, και ακόμη περισσότεροι, δεδομένου ότι μπορεί πάντοτε να προκύψει ένας διαφορετικός, ο οποίος και να κριθεί αντιπροσωπευτικότερος, ενδεχομένως και πιο ελκυστικός. Ανάμεσα, πάντως, στους δύο τίτλους, ο δεύτερος φαίνεται να εκφράζει καλύτερα τις προθέσεις της συγγραφέως, που διατείνεται ότι όλες οι ιστορίες της είναι βασισμένες σε πραγματικά γεγονότα.

Ενα μπαρ, αν μη τι άλλο, αποτελεί το ιδανικό μέρος για εμπιστευτικές εξομολογήσεις υπό την επήρεια του αλκοόλ. Οπότε, δίπλα στα βιβλία με αναμνήσεις μπάρμαν, που έχουν κατά καιρούς εκδοθεί, αποκτούν και οι δικές της ιστορίες την επιθυμητή αληθοφάνεια. Αλλωστε προνοεί γι' αυτό, δανειζόμενη τον εύηχο τίτλο υπαρκτού μαγαζιού. Φροντίζει, ωστόσο, όπως υποστηρίζει ότι κάνει και στις ιστορίες της, για την κατάλληλη μεταμφίεση, ώστε να προφυλαχθεί από τυχόν ενοχλητικές ταυτίσεις. Ετσι, ένα έθνικ εστιατόριο, ως είθισται να αποκαλούνται όσα προσφέρουν πολυπολιτισμικές γεύσεις, στα Ανω Πατήσια, μεταμορφώνεται στο διήγημα σε μπαρ, που τοποθετείται σε κάποια από τις υποβαθμισμένες γειτονιές της Αθήνας.

Από μια διαφορετική άποψη, η συγκεκριμένη ιστορία, μαζί με το απόσπασμα που χρησιμοποιήθηκε για το οπισθόφυλλο, προϊδεάζει για τη βασική αρετή της πεζογράφου, που είναι η χιουμοριστική της διάθεση. Ηταν ευδιάκριτη από τις πρώτες ιστορίες της, ωστόσο, στο καινούριο βιβλίο της, φαίνεται να έχει εξελιχθεί, εκφράζοντας με πνευματώδη τρόπο την κωμική πλευρά των σοβαρών πραγμάτων της ζωής. Με τον ισχυρισμό της ότι παρουσιάζει την πραγματικότητα «σε όλο της το μεγαλείο», ειρωνεύεται τη μανία που έχει καταλάβει τους πάντες με τις αληθινές ιστορίες. Ενώ, ταυτόχρονα, διακωμωδεί τις «συνταγές» για τους τρόπους συγγραφής. Η ηρωίδα της αγωνίζεται να συγγράψει ένα μυθιστόρημα, αλλά παρεμβαίνει η πραγματικότητα και τη διασπά. Για τη συγγραφή καταφεύγει στο μπαρ της γειτονιάς, όπως έκαναν ανέκαθεν πλείστες όσες διασημότητες του χώρου της λογοτεχνίας. Αυτή, πάντως, ακολουθεί τις οδηγίες του σεμιναρίου δημιουργικής γραφής. «Κάνει βαθιές ενδοσκοπήσεις» των θαμώνων του μπαρ και έχει ένα μπλοκ μαζί της, μην και χάσει καμιά έμπνευση της στιγμής. Μη αρκούμενη η επίδοξη συγγραφέας στις ιστορίες του μπαρ, ενθέτει στη φανταστική ιστορία που πλάθει, αποσπασματικά και εν συντομία, τις ιστορίες όσων κατοικούν στην πολυκατοικία της μέχρι και εκείνων που διανυκτερεύουν στο πεζοδρόμιο. Κάτι σαν παρωδία των πρόσφατων μυθιστορημάτων με ιστορίες από πολυκατοικίες, που τόσο αγαπήθηκαν, μέχρι και που κάποια από αυτά βραβεύτηκαν.

Μέχρι σήμερα η Ριζιώτη έχει εκδώσει τρεις συλλογές διηγημάτων, όπου η κάθε μία έχει από 16 διηγήματα: το 1998 «Το ροζ της Ταϊλάνδης», το 2001 «Ντραμς» και τέλη 2010, την πρόσφατη. Στην ενδιάμεση δεκαετία υπήρξε μέλος της ομάδας του περιοδικού Να ένα μήλο. Αρχισε εκεί να δημοσιεύει από το τρίτο τεύχος, Δεκέμβριο 2003, και συνέχισε μέχρι εκπνοής του, στο ενδέκατο, Μάιο 2009. Από αυτές τις ιστορίες συν ένα ποίημα, αναδημοσιεύει τέσσερις στο καινούριο βιβλίο της. Είναι κρίμα που δεν παραπέμπει στο περιοδικό, υιοθετώντας την τρέχουσα τακτική να μη μνημονεύονται οι πρώτες δημοσιεύσεις. Θα ήταν μια ένδειξη της αξίας των συνεργατών του, που μπορεί και να συνέτεινε στην επανέκδοσή του. Αλλωστε τα περισσότερα μέλη της ομάδας συνεχίζουν ακάθεκτα τη συγγραφική πορεία τους. Αρκετά, μάλιστα, έχουν διαμορφώσει προφίλ επαγγελματία συγγραφέα. Οσοι, πάντως, δεν εγκατέλειψαν τη μυθιστοριογραφία, διατηρούν το κοινό στίγμα, χάρη στο οποίο είχαν κάποτε ομαδοποιηθεί, αποκτώντας την προσωνυμία «Ναεναμηλίτες».

Οι ιστορίες του πρόσφατου βιβλίου της Ριζιώτη παρουσιάζουν μικρότερη θεματική διασπορά σε σχέση με εκείνες των δύο προηγούμενων συλλογών. Στις 15 ιστορίες, η αφηγήτρια είναι γυναίκα, συμπεριλαμβανομένου ενός τραβεστί, ενώ στη 16η ο αφηγητής είναι μεν άντρας, αλλά έχει τις αναστολές και τα αισθήματα κατωτερότητας, που χαρακτηρίζουν τις γυναίκες αφηγήτριες. Τα βιογραφικά στοιχεία, όπως ηλικία, επάγγελμα και παρουσιαστικό, της αφηγήτριας αλλάζουν σε κάθε ιστορία, ενώ η νοοτροπία και ο τρόπος που αντιμετωπίζει τη ζωή, παραμένουν σταθερά. Στις περισσότερες ιστορίες, το θέμα αφορά τον ερωτικό τομέα και επικεντρώνεται στη συμπεριφορά των ανδρών απέναντι στις γυναίκες. Το κοινωνικό φάσμα αυτών των ανδρών στενεύει, σε σχέση πάντοτε με τις παλαιότερες ιστορίες, ενώ περιορίζονται οι σεξουαλικές τους ιδιαιτερότητες και οι ερωτικές σχέσεις τους δείχνουν λιγότερο παράξενες έως και συνηθισμένες. Με λίγα λόγια, είναι τύποι περισσότερο καθημερινοί. Στις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες, η αφηγήτρια παρουσιάζεται σαν μια πρακτική γυναίκα, χωρίς συναισθηματισμούς, που κάποτε γίνεται κυνική. Αφήνει, πάντως, την υποψία ότι κατέπνιξε τη ρομαντική της διάθεση, γιατί έχει δεινοπαθήσει με τους ερωτικούς της δεσμούς. Γι' αυτό και κρατάει επιφυλακτική στάση απέναντι σε αυτά «τα όντα που δεν είναι γυναίκες και κυκλοφορούν ανάμεσά μας», κατά τη διατύπωση μιας ηρωίδας που τυγχάνει έμπειρη μπαργούμαν.

Η Ριζιώτη παραμένει προσκολλημένη στην πρωτοπρόσωπη αφήγηση. Εισέρχεται απ' ευθείας στην καρδιά της υπόθεσης, σκιτσάροντας επί τροχάδην τους ήρωες και αποφεύγοντας τις μακριές αναδρομές στο παρελθόν τους. Οι περιγραφές της είναι ωμές, χωρίς περιστροφές, ούτε διάθεση εξωραϊσμού, σε μια γλώσσα, που έχει τη συνήθη αθυροστομία του προφορικού λόγου. Η αφήγηση δεν κωλυσιεργεί ψυχογραφώντας τους ήρωες και αναλύοντας τα συναισθηματικά τους αδιέξοδα. Αρκείται στην περιγραφή κινήσεων και συμβάντων, που διανθίζει με την παράθεση των στιχομυθιών. Αφηγούμενη με αυτόν τον τρόπο ακόμη και την αργή επιδείνωση του καρκινοπαθούς πατέρα της, κατορθώνει να αποδώσει τον ζόφο της ασθένειας, τον οποίο χειροτερεύει η κατάσταση των νοσοκομείων, αποφεύγοντας χαρακτηρισμούς και κριτική.

Το βασικό ατού αυτής της αποστασιοποιημένης τεχνικής είναι η ανάδειξη της ιλαροτραγικής πλευράς των σύγχρονων ερωτικών σχέσεων. Διακωμωδεί τους ρόλους ανδρών, καλύπτοντας μια μεγάλη γκάμα. Από τον προϊστάμενο που παρενοχλεί την υπάλληλο ή τον έγγαμο που κυνηγά τις ερωτικές περιπέτειες, μέχρι εκείνον που κομπάζει στους φίλους του για το πώς έστρωσε τη σύντροφό του να αποδέχεται τις σεξουαλικές του προτιμήσεις. Και ακόμη, του ομοφυλόφιλου ή εκείνου που φοράει λάθρα τα ρούχα της γυναίκας του, αλλά χρειάζεται τη σύζυγο ως κοινωνικό προκάλυμμα. Με συνηθέστερη περίπτωση εκείνον που δεν θέλει δεσμεύσεις και σε περίπτωση εγκυμοσύνης σπεύδει να αμφισβητήσει την πατρότητα.

Παρ' ότι η αφήγηση υιοθετεί, ως επί το πλείστον, τη γυναικεία οπτική, δεν χαρίζεται στις ηρωίδες, που το μόνο που τις απασχολεί, όταν πρόκειται να συναντήσουν έναν άνδρα, είναι τι θα φορέσουν και πώς θα φτιάξουν τα μαλλιά τους. Ειρωνεύεται την εμμονή τους να επιθυμούν τους άνδρες που δεν τις θέλουν, αλλά και το απωθημένο τους για ελευθεριότητα. Από τη συνήθη αντίδρασή τους, όταν ο σύζυγος τις απατά, να του ανταποδίδουν τα ίσα, μέχρι το κόλλημά τους με τον ρόλο της πόρνης. Αλλά και οι πιο ρομαντικές, που ονειρεύονται μια μεγάλη αγάπη, τη φαντάζονται πάντοτε σερβιρισμένη μαζί με την εξασφάλιση πλουσιοπάροχης ζωής.

Η Ριζιώτη συγγράφει ιστορίες και για τις περιπλοκές που φέρνει στη ζωή της γυναίκας μια εκτός γάμου εγκυμοσύνη. Μόνο που με τον τρόπο της, αυτό το τόσο αγαπημένο θέμα των συγγραφέων, αποδραματοποιείται, ασχέτως αν παραμένει ό,τι πιο ανεπιθύμητο μπορεί να συμβεί σε μια σχέση. Τελικά, δίνει στις ιστορίες τις διαστάσεις κωμικού δρώμενου, καθώς οι ήρωες, άντρες και γυναίκες, ό,τι έκβαση και να έχει η ερωτική τους σχέση, την προσπερνούν, για να δημιουργήσουν, με πρώτη ευκαιρία, τον επόμενο δεσμό, ακριβώς με τα ίδια χαρακτηριστικά που είχε ο προηγούμενος. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Τα δάκρυα του Λι Κουάν Γιου
Κλιμάκιο στωικών
Γιάννης Βαρβέρης (1955-2011)
Μνημονίου ...παρεπόμενα
Κάτω στον Πειραιά, στο Πασαλιμάνι
Εαρινή μυσταγωγία
Η δύναμη των περιοδικών
Οι εκκεντρικότητες ενός αηδονιού
Από τις 4:00 στις 6:00
Che Guevara παρουσία και στη μουσική
40 χρόνια από τον θάνατό του
Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Συνέντευξη: Κώστας Λυμπουρής
Η γνωριμία με την Κύπρο μέσα από τον πολιτισμό της
Άλλες ειδήσεις
Το μυαλό του