Έντυπη Έκδοση

Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις

Τάκης Βαρβιτσιώτης

Ο διάπλους του καθρέφτη

εκδ. Αρμός, σ. 163, ευρώ 10,20

Η φωνή του Τάκη Βαρβιτσιώτη στην ποίησή μας ήταν, είναι αυτή ενός σχεδόν εξωτικού βάρδου. Και λέω «σχεδόν» γιατί ενώ αφορμάται από την καθημερινότητα, εν τούτοις την υπερβαίνει μέσω της γλωσσικής ύλης, που τη χρησιμοποιεί κατά τρόπο ιδιαίτερο, εξωτικό.

Οι άνθρωποι και τα πράγματα δεν φωτογραφίζονται ρεαλιστικά στους στίχους του, αλλά αποδίδεται αφαιρετικά η υπόστασή τους. Και μήπως αυτό δεν ήταν άλλωστε η βασική αρχή του συμβολισμού; Ο Τάκης Βαρβιτσιώτης ανήκει στην κατηγορία των νεο- ή μετα-συμβολιστών, υπαρξιακών ποιητών μας. Ο ίδιος ομολογεί: «Είμαι ένας ποιητής μετασυμβολιστής, με επιδράσεις βέβαια υπερρεαλιστικές, αλλά που ποτέ δεν παραδέχτηκα τα θεωρητικά δόγματα του υπερρεαλισμού: δηλαδή την αυτόματη γραφή και την κατάργηση της καλλιτεχνικής συνείδησης» (σ. 69).

Συνεχίζει, λοιπόν, μια μακρά παράδοση, που βρήκε γόνιμο έδαφος στη Θεσσαλονίκη, με ποιητές του αναστήματος της Ζωής Καρέλλη, του Γιώργου Θέμελη, του Γ. Ξ. Στογιαννίδη ή του Κλ. Κύρου. Υπ' αυτήν την έννοια, η συλλογή αυτοβιογραφικών σκέψεων για την ποίησή του και την ποίηση γενικά, Ο διάπλους του καθρέφτη, είναι μια συνέχεια αλλά και συμπλήρωμα στη μακριά υπόθεση του συμβολισμού στη νεοελληνική ποίησή μας. Ο ποιητής, με βάση τη δική του εμπειρία, μεταφέρεται και σταθμεύει στο ποιητικό ιδίωμα άλλων συμβολιστών που ανήκουν στο πάνθεον του συμβολισμού, όπως είναι ο Μαλαρμέ, ο Ρεμπό, ο Βαλερί, ο Χιμένεθ, ο Ο. ντε Μιλός, ο Σεν Τζον Περς, ο Ελιάρ, ο Ρεβερντί, ή οι δικοί μας, όπως ο Καβάφης, ο Λαπαθιώτης, ο Σεφέρης, ο Σαραντάρης, ο Ν. Γ. Πεντζίκης. (Κάποιες εκτιμήσεις του για ποιητές και έργα που δεν έχουν προσεχθεί, όπως η ποίηση του Ι.Μ. Παναγιωτόπουλου αλλά και του Παντ. Πρεβελάκη στο έπος του Νέος Ερωτόκριτος, θα πρέπει να θεωρηθούν συζητήσιμες.) Ο ποιητής δεν ήταν δυνατόν να μην αναφέρθεί και στη Βίβλο και ιδιαίτερα στην Καινή Διαθήκη και τις Επιστολές του Αποστόλου Παύλου, κείμενα αρχετυπικής σημασίας για την ελληνική γλώσσα και ποίηση, επιβεβαιώνοντας γι' άλλη μια φορά ότι δεν υπάρχει ποίηση χωρίς μεταφορές και παρομοιώσεις, δηλαδή χωρίς συμβολισμούς, χωρίς ηχητικούς και γλωσσικούς συνδυασμούς.

Πίσω απ' αυτές τις μικρές ψηφίδες γραφής, τις μικρές ή εκτενείς παραγράφους εξομολόγησης και θεωρητικών σκέψεων μιας γενικής αισθητικής αντίληψης, υπάρχει μια ολόκληρη ζωή αφιερωμένη στην ποίηση, και στο μυστήριο της γλώσσας, δηλαδή στο κατά πόσον η γλώσσα μπορεί να μας αποκαλύψει τη μαγεία των ήχων και των σημάνσεών της και να μας κατακτήσει. Θυμίζουμε εδώ ότι ο Βαρβιτσιώτης έχει γράψει και σειρά δοκιμίων που θα έπρεπε επίσης να εκδοθούν. Ο αναγνώστης, για να μπορέσει να καταλάβει εις βάθος την αξία των στοχασμών του ποιητή και να συνειδητοποιήσει τη σημασία του νεοελληνικού νεοσυμβολισμού, ιδιαίτερα σε μια εποχή που η νεοελληνική γλώσσα και ποίηση δοκιμάζονται, δεν έχει άλλο από το να καταφύγει στη συγκεντρωτική έκδοση του ποιητικού του έργου, στα Ποιήματα 1941-2002, (εκδ. Καστανιώτη), όπου ο Θεσσαλονικιός ποιητής μάς αποκαλύπτει ένα ολόκληρο σύμπαν εικόνων, συναισθημάτων και συγκινήσεων. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Τα δάκρυα του Λι Κουάν Γιου
Κλιμάκιο στωικών
Γιάννης Βαρβέρης (1955-2011)
Μνημονίου ...παρεπόμενα
Κάτω στον Πειραιά, στο Πασαλιμάνι
Εαρινή μυσταγωγία
Η δύναμη των περιοδικών
Οι εκκεντρικότητες ενός αηδονιού
Από τις 4:00 στις 6:00
Che Guevara παρουσία και στη μουσική
40 χρόνια από τον θάνατό του
Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Συνέντευξη: Κώστας Λυμπουρής
Η γνωριμία με την Κύπρο μέσα από τον πολιτισμό της
Άλλες ειδήσεις
Το μυαλό του