Έντυπη Έκδοση

Ο Ιγνάτης Χουβαρδάς ψάλλει το πάθος του

Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική

Ιγνάτης Χουβαρδάς

Θερινό τετράδιο

(σημειώσεις, ιστορίες, ποιήματα)

εκδόσεις Οδός Πανός, σ. 59, ευρώ 10

α. Οι πτυχώσεις ενός θαλασσινού φορέματος

Στις μέρες μας η έλευσις του καλοκαιριού είθισται ν' αναγγέλεται, όχι απ' τους κορέους, τα τσιμπήματα των εντόμων και των μελισσών, τα σύννεφα της σκόνης και την αφυδάτωση όπως συνέβαινε στην εποχή των πατεράδων μας, ούτε βέβαια από την εμφάνιση των πράσινων φύλλων στα κλαδιά της συκιάς, όπως μας λέει ο Ευαγγελιστής, αλλά μάλλον απ' τα μαγιό της Τριούμφ, από τις μόνιμες τρέσες στα φορέματα των γυναικών, απ' όπου ξεβγαίνουν φουλάρια στο χρώμα της άμμου, των βράχων ή της θάλασσας, και σχεδόν πάντα από το πρώιμο, κρεολικό μαύρισμα των τηλεοπτικών μας αστέρων. Βέβαια υπάρχουν και οι τυχεροί της ζωής, όπως αυτοί που ζώντας στα νότια προάστια, στη Γλυφάδα ας πούμε ή στο Λαγονήσι, άλλο δεν κάνουν από το να δέχονται πάνω στα πρόσωπά τους, μαζί με την κούρα του προσωπικού τους γιατρού, τις κάπως πρώιμες ριπές της θαλασσινής αύρας, πριν, πίσω από τις περσίδες των διαμερισμάτων τους, αναμεμειγμένος με τη μυρωδιά του φρεσκοκομμένου γκαζόν, του πεύκου, της ζέστης και της βενζίνης, ενσκήψει ο ορμητικός μπάτης του μεσημεριού, ο ίδιος που σε άλλες στιγμές, σαν βορινό μελτέμι ή σαν λίβας, θα γονατίσει, λυγίζοντάς τα μέχρι τη μέση, τα άλλοτε αγέρωχα φοινικόδεντρα της παραλιακής.

Αυτό που μ' αρέσει στον Ιγνάτη Χουβαρδά και στο Θερινό τετράδιό του, είναι η μανία του να προσδιορίσει κατ' αρχάς τα απώτατα όρια του καλοκαιριού ή καλύτερα εκείνη την καθοριστική γραμμή, μετά την οποία, ως γνήσιος εραστής, το ποιητικό υποκείμενο θα κληθεί να γευθεί τους καρπούς του. Και επειδή υπάρχει η ανάγκη να σχεδιαστεί από την αρχή το σκαρίφημα του καλοκαιριού, προφανώς και για καλλιτεχνικούς λόγους, το περίγραμμά του αφήνεται να συνεχιστεί στη ζωή των πιο πιστών οπαδών του: στους μαθητές και τις μαθήτριες των Γυμνασίων.

«Ομοιώματα κοριτσιών σαν σημαίες, πάνω σε βαρκούλες που αρμενίζουν στο νερό, στο μαγεμένο δειλινό τα είδωλα φλέγονται κι ό,τι πύρινο καθρεφτίζεται στα ήρεμα νερά,

καθρεφτίζεται και στα δακρυσμένα μάτια των παιδιών που παραστέκονται στις όχθες...»

Ψίθυροι και ίντριγκες για το πότε ξεκινά επίσημα το θέρος. 12 Μαΐου; 15 μήπως;

Θεατρικά σκετς, μάσκες γιορτής, προετοιμασίες των εξετάσεων, τα πάντα έχουν έναν και μοναδικό σκοπό: όλα να συνεχίσουν μέσα στη διαφάνεια του καλοκαιριού τη ρότα του σχολείου και των μαθημάτων. Οι μαθήτριες, ας πούμε, όχι μόνο να μη χάσουν τη μαθητικότητά τους, αλλά να συνεχίσουν, παρ' όλη τη βραδινή χαλάουα ή τις αεροβικές ασκήσεις, να τινάζουν πού και πού απρόσεχτα τη γάμπα του αριστερού τους ποδιού, διαβάζοντας για τις εξετάσεις του Σεπτεμβρίου. Μ' αυτό τον τρόπο ο Χουβαρδάς ή αυτό που θα ονομάζαμε ποιητικό υποκείμενο, παρακολουθεί πότε εκ του μακρόθεν και πότε εκ του σύνεγγυς, σαν να επρόκειτο για τα ίδια τα παιδιά του, τα ποιήματά του να ξεχύνονται πλέον στις γνωστές παραλίες και στους κάμπους, να κατασκηνώνουν σε παραθαλάσσια χωριά, να σκαρφαλώνουν σε δέντρα, να παίζουν κρυφτούλι ή να ποζάρουν στις πλαζ, παρέα με το ίδιο απαράλλαχτο σύννεφο του φθινοπώρου πάνω απ' τα κεφάλια τους: το θέρος κάποια στιγμή θα κλείσει τις σελίδες του και ο ποιητής θ' ανοίξει τις δικές του.

Εχοντας στο δισάκι μου

Οση σπορά σώθηκε από την παγωνιά

Το σκοτάδι που μιλάει με τους νεκρούς

Την αστραπή που

πέτρωσε σε χωματόδρομο

στρώνω το χαλί μου στην εξοχή

κι εκεί στο χώμα, δίπλα στο τάπερ (με τις ελιές,

το ψωμί και το τυρί)

σκαλίζω το σχήμα του μαγιάτικου πρωινού:

μια αύρα θαλασσινή

ένα σύρσιμο από εφηβικά βήματα

οι πτυχώσεις ενός φορέματος με γαλανό ουρανό.

Μ' αυτό τον τρόπο το Θερινό τετράδιο του Ιγνάτη Χουβαρδά, ακόμα και αν δεν είναι ηθελημένο, ορίζει την αρχή και το τέλος του βιβλίου, πράγμα το οποίο -ιδίως για μια συλλογή με ποιήματα- είναι το ίδιο σημαντικό, όπως για έναν θεατρικό συγγραφέα ας πούμε, που βλέπει τα κοστούμια των θεατρικών του ρόλων να περπατούν και να μιλούν σαν άνθρωποι, ή για έναν μυθιστοριογράφο, που βλέπει επιτέλους σφαιρικά κάτι από τον εαυτό του σε όλους τους ήρωες που δημιούργησε.

β. Το password του καλοκαιριού

Μετά απ' όλα αυτά δεν θα ήταν υπερβολικό αν λέγαμε ότι ο Ιγνάτης Χουβαρδάς έγραψε ένα βιβλίο, όχι ακριβώς για το τι συμβαίνει το θέρος σε μια παραλιακή λουτρόπολη, σ' ένα τουριστικό νησί ή σ' ένα νεανικό κάμπινγκ, αλλά για τον πόθο που σκηνοθετούν μπροστά στα μάτια του κάποια απ' τα φευγαλέα τρικ, όχι μόνο του καλοκαιριού, αλλά και των νεαρών κοριτσιών: υδάτινες λίμνες που μπορούν να γίνουν εσάρπες ή φορέματα γύρω από έναν γυναικείο λαιμό, ακροδάχτυλα, αμμόλοφοι που μοιάζουν με στήθη ή μηρούς, σανδάλια, ξύλινα πέδιλα που τα λουλούδιά τους, αν και ταιριάζουν στο γενικό φόντο της ευρωστίας, λιποθυμούν μόλις αντικρίσουν ένα κοριτσίστικο πέλμα, σταυρόλεξα που δεν προχωρούν, όπως και οι συναντήσεις του απογεύματος, πέρα από μια βόλτα στον φάρο με φόντο το ηλιοβασίλεμα, λυσάρια μαθηματικών για μαθήτριες που γίνονται αφορμή για ένα λίκνισμα στη σεζ λονγκ της βεράντας. Από αυτή την πληθώρα των ερεθισμάτων που προκαλούν στο ποιητικό υποκείμενο μέθη ή απονάρκωση, δεν ξεχωρίζει κάποιο συγκεκριμένο πρόσωπο, πέραν μιας ερωτικής ανωνυμίας ανάμικτης με ιδεαλισμό ή ελαφριά ειρωνεία. Μπορεί στον παρατηρητή, που συμπληρώνει το τεφτέρι του πίσω απ' τα μάτια του ποιητή, να μην αρέσει το μέικαπ στη μύτη των κοριστιών, μπορεί να προτιμάει τα πρόσωπα άγρια μέσα στη φουντωμένη λόχμη του καλοκαιριού, σχεδόν αχρωμάτιστα από ρούχα και εξαρτήματα, την ίδια στιγμή που -καθώς αφήνει το θέμα του ακαδράριστο- η ποίηση χάνει κάτι από την επισημότητά της και μετατρέπεται σε υπόθεση μεταφοράς μηνυμάτων πομπού και δέκτη.

Αν έπειτα απ' όλη αυτή την παρέλαση ομοιοτήτων, γυναικείων αντιτύπων, μπορεί να σταθεί κάπου το βλέμμα, αυτό συμβαίνει, όχι επειδή κάποιος ξεχώρισε επιτέλους το αγαπημένο κεφάλι μέσα στην ομοιομορφία, αλλά επειδή στο αστραφτερό γήπεδο του καλοκαιριού και της θάλασσας εμφανίστηκε μια νέα καλλονή.

Και όπως ο Ασενμπαχ, χαζεύοντας τα γκρίζα νερά της λιμνοθάλασσας (laguna) της Βενετίας, ξαπλωμένος αναπαυτικά στην πολυθρόνα του, δεν είχε παρά να στρέψει το βλέμμα του στο σύννεφο της άμμου που έριχνε ο Τάντζιο στον φίλο του για να αντικρίσει τον έρωτα, έτσι και το υποκείμενο της ανάγνωσης δεν έχει ανάγκη από κλασική ή αναγεννησιακή αντίληψη της ομορφιάς, όπως ο Τόμας Μαν, ή από λαϊκά εργατικά αγόρια όπως ο Καβάφης, για να συγκλονιστεί, παρά μόνον από ένα ροζ μανόν στ' ακροδάχτυλα μιας τουρίστριας, από μια φούστα που η επιταγή της μόδας την ξεπατικώνει απ' τα κύματα και το βουητό της θάλασσας για να τη συγκρατήσει, όπως από μια κόπιτσα, γύρω από την κίνηση της ατμόσφαιρας και των ανέμων.

Το καρέ μαύρο μαλλί θα μπορούσε να συνδέεται με τον λευκό σου αστράγαλο. Το χαμηλό βλέμμα σου με ένα αβίαστο λίκνισμα του κορμιού σου στο περπάτημα. Τα δάχτυλα των χεριών σου με τον κήπο του αρχοντικού όπου έπαιζες παιδί.

Είναι φανερό λοιπόν ότι η φαντασία δεν είναι μόνον ένα από τα απαραίτητα συστατικά του κόσμου που δημιουργεί ο ποιητής, για να αντέξει την πραγματικότητα, αλλά και το υπόστρωμα που πάνω του ανθοφορεί και αυξάνει η ερωτική επιθυμία. Οσο ο ποιητής γίνεται πιο τεχνικά ώριμος τόσο και ο εραστής μέσα του κινείται πιο ανεξάρτητα από την επίπεδη ερωτική θεματολογία, από το κορίτσι με τις διχαλωτές παντόφλες ας πούμε, που η μόνη της σχέση με την Κατερίνη ή με τη Βέροια, απ' όπου κατάγεται, είναι το τωρινό κλείσιμο του ματιού της ποίησης προς τη γεωγραφία και μόνο.

Ετσι, ενώ ο Χουβαρδάς ψάλλει ποιητικά το πάθος του για τα πολύ νέα κορίτσια, την ίδια στιγμή ψελλίζει ερωτόλογα σαν οποιοσδήποτε άνδρας, που δεν θυσιάζει στις Μούσες τον υπερβολικά περιορισμένο χρόνο του, προκειμένου να βγει στο κυνήγι της ερωτικής του συντρόφου. Το πάθος του Χουβαρδά για τις κοπέλες μπορεί εκ πρώτης όψεως να φαίνεται τόσο φασματικό και εξιδανικευμένο όσο και στους σημαντικούς συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τον έρωτα, σαν τον Τόμας Μαν ή τον Καβάφη, την ίδια στιγμή που παραμένει ισχνό και εξωτερικό, κινούμενο στην περιφέρεια και όχι στην καρδιά του ερωτικού προβλήματος.

Κι έτσι το Θερινό τετράδιο δείχνοντας, σαν το φύλλο της συκής, πότε την άγρια και πότε τη χνουδωτή μεριά του, κατορθώνει με απλά μέσα, χωρίς ρητορείες και διανοητισμούς, να ικανοποιήσει τους εραστές της αληθινής ποίησης, μαζί μ' εκείνους που προτιμούν τον φρέντο ενός καλοκαιρινού απογεύματος να τον γεύονται, όχι απαραίτητα με τη Δημουλά ή τον Πεσόα, αλλά με τις επιπόλαιες εκδορές και τα παροδικά δάκρυα της νιότης.

Μια κίνηση του γόνατου προς τα πάνω

ξεκλειδώνει τα παραθυρόφυλλα των σπιτιών,

τις καγκελόπορτες των κήπων,

την υγρασία των κλειστών χώρων,

καταργεί την εσωστρέφεια,

χαλαρώνει το μάνταλο του πύργου

όπου ο χειμώνας κρατά τις τελευταίες ασπίδες του.

Μια κίνηση του κοριτσιού στην ξαπλώστρα

αναδύει τη λευκότητα του θέρους.

Από μια αθάνατη σειρά ποιημάτων που θα ήθελαν να εξουσιάσουν εις το διηνεκές το ράφι της βιβλιοθήκης μας, ο Ιγνάτης Χουβαρδάς διαλέγει την επιπόλαιη στάση να τον αγαπήσουν αναγνώστες, όχι τόσο της λόγιας και εν πολλοίς ακαδημαϊκής ποίησης, αλλά οι επισκέπτες των sites της κοινωνικής δικτύωσης, όπου και η ποίηση η ίδια μεταμορφώνεται και από αρχαία γριά που της αρέσουν τα δύσκολα παραμύθια, μετατρέπεται σταδιακά, μέχρις ότου προσπελάσει τα μωρουδίστικα πρόσωπα των ιντερνετικών χρηστών, με το δικό της password.

Αλλωστε η ποίηση δεν έχει εντολή από τους θεούς, αν όχι ν' αλλάξει, τουλάχιστον να μεταμορφώσει τα πράγματα; *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Τα δάκρυα του Λι Κουάν Γιου
Κλιμάκιο στωικών
Γιάννης Βαρβέρης (1955-2011)
Μνημονίου ...παρεπόμενα
Κάτω στον Πειραιά, στο Πασαλιμάνι
Εαρινή μυσταγωγία
Η δύναμη των περιοδικών
Οι εκκεντρικότητες ενός αηδονιού
Από τις 4:00 στις 6:00
Che Guevara παρουσία και στη μουσική
40 χρόνια από τον θάνατό του
Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Συνέντευξη: Κώστας Λυμπουρής
Η γνωριμία με την Κύπρο μέσα από τον πολιτισμό της
Άλλες ειδήσεις
Το μυαλό του