Έντυπη Έκδοση

Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή

Κωνσταντίνος Μπούρας

Ελευθερίας ανατολή

εκδόσεις Μεταίχμιο, σ. 206, ευρώ 14,13

Η φιλοσοφία και η ποίηση είναι αδελφές που βρίσκονται σε αντίπαλα στρατόπεδα. Η χρήση φιλοσοφικού λόγου για να σχολιάσουμε ένα ποίημα μοιάζει με ιστορικό συμβιβασμό. Ωστόσο, πώς αλλιώς να μιλήσει κανείς για την ποίηση του Κωνσταντίνου Μπούρα, για την πυκνότητά της και τους μαγικούς ρυθμούς της; «Μουσική ποίει και εργάζου», λέει ένα επαναλαμβανόμενο όνειρο στον Σωκράτη και εκείνος ερμηνεύει ότι η φιλοσοφία είναι «μεγίστη μουσική». Στο νέο βιβλίο τού Μπούρα ο ποιητικός λόγος ρέει και μαζί του ο στοχασμός, σε βάθη ατέρμονα. Η φιλοσοφία χάνει όλη τη σοβαροφάνεια με την οποία την έχουν περιτυλίξει οι εχθροί της, για να αποκτήσει σοβαρότητα και να ασχοληθεί με την ουσία των πραγμάτων.

Το διονυσιακό πνεύμα είναι το αίμα που ρέει στις αρτηρίες της ποίησης του Μπούρα. Το πρόσφατο ποιητικό βιβλίο του φέρει ως προμετωπίδα στίχους από προηγούμενη συλλογή: «Μέσα στην υδάτινη μονοτονία /Ξεπηδάει η πύρινη αγωνία /Ενός νούφαρου». Ενα λευκό λουλούδι, που η μονοχρωμία του θα το εναρμόνιζε τέλεια με τη μονοτονία της λίμνης, γίνεται σύμβολο αντιπαράθεσης και αποκαλύπτει μια βαθύτερη αρμονία. Το βιβλίο ανοίγει με σκιές και φαντάσματα που μοιάζουν να είναι φτιαγμένα από ύλη, ενώ το ψωμί, ο άρτος ο επιούσιος, ανάγεται σε πνευματική τροφή. Η ζωή μας, διαγαλαξιακό ταξίδι, πορεύεται από το σκοτάδι στο Φως, με την Ημέρα, κόρη της Νύχτας, όπως στον Ησίοδο.

Ο ποιητής συλλαμβάνει έναν πρωταρχικό χρόνο που αγκαλιάζει τη γη· το μέλλον ξεδιπλώνεται σαν ευχάριστη ανάμνηση και το παρελθόν διατηρεί όλη την αμφισημία της πρόβλεψης. Αυτή η μαγεία προέρχεται από τη «χαρά να υπάρχεις κάτω από τα άστρα». Και όπως το έργο του κατακλύζεται από απολαυστικούς στίχους, το Σύμπαν είναι γεμάτο σπέρματα χαράς κι εμείς δεν έχουμε παρά να απλώσουμε τα χέρια για να τα συλλέξουμε.

Επιθυμούμε να αγοράσουμε ένα βιβλίο αλχημείας, αλλά μπορούμε μόνο να το δανειστούμε, να το διευρύνουμε με την ανάγνωσή μας. Το βιβλίο-σύμπαν δεν ανήκει σε κανένα μας χωριστά. Οι μεταμορφώσεις της αλχημείας γεννούν προσωπική αρμονία μόνο μέσα στην καρδιά του κοσμικού ρυθμού, ενώ περιέχουν όλη τη σοφία του Σύμπαντος. Δεν είναι όμως η ποίηση του Μπούρα αποκλειστικά συμπαντική. Οταν γράφει: «Μόνο ένα αηδόνι θα δακρύσει / -Από κάποιο αστέρι μακρινό- / Κι ο κύκνος ο συμπαντικός / Θα τραγουδήσει το στερνό του το τραγούδι», μήπως παραπέμπει τελικά στην περίφημη σαιξπηρική σκηνή, όταν η Ιουλιέτα νομίζει ότι άκουσε το τραγούδι του αηδονιού, άρα αργεί ακόμη να ξημερώσει, ενώ ο Ρωμαίος αντιλαμβάνεται ότι κινδυνεύει, αφού εκείνος άκουσε τον κορυδαλλό; Ερωτας-Θάνατος για την Ιουλιέτα, πτήση ψηλά στον ουρανό για τον Ρωμαίο, το Σύμπαν ενώνεται με τα ανθρώπινα συναισθήματα, ο κορυδαλλός γίνεται εδώ κύκνος, δυναμικό φως της ημέρας και όχι απαλό φως της αυγής. Ο ποιητής μας θυμίζει ακόμη ότι «όλα έχουν ειπωθεί», και φωνάζει: «Ελευθερία»! Στην ποίηση απόλυτη ελευθερία υπάρχει πραγματικά, ακριβώς επειδή όλα έχουν ειπωθεί, άρα όλα μπορούν να αμφισβητηθούν, να επιστρέψουν στις πρωτόγονες ρίζες τους, να αναγεννηθούν. Το μόνο που μας απομένει είναι η ειλικρινής έκκληση στον φύλακα άγγελό μας να μάς αγκαλιάσει με τις αιθέριες φτερούγες του, να μας προστατέψει από τον ίδιο τον εαυτό μας, να μας μάθει να βλέπουμε το αόρατο.

Ο Θάνατος παύει να είναι το τέλος και γίνεται μύηση στα μυστήρια του αόρατου. Εξάλλου, ένας πρώτος θάνατος είναι η ζωή που δεν ζήσαμε. Βιάσου, φαίνεται να λέει ο ποιητής, άδραξε τη στιγμή. Ενα ποίημα μπορεί να είναι η απόλυτη ευχαρίστηση σε αυτόν τον τέλειο πλανήτη. Οσο για τον άλλο θάνατο, αυτόν που αποκαλούμε πραγματικό, η ζωή η ίδια τον μεταμορφώνει σε οδό προς τη Γη της Επαγγελίας: «Τώρα για το ταξίδι της επιστροφής / Εχω κινήσει / Περιχαρής. / Να με περιμένετε λουλούδια / Και κήποι, / Σιντριβάνια και γαζέλες / Πίσω απ' το χρυσό βουνό / Με τ' αστέρια». Εν τούτοις, ο θνητός δεν μπορεί να ξεγελάσει εντελώς τον εαυτό του. Πίσω από λέξεις, όπως περιχαρής, χρυσό βουνό, αστέρια, κρύβεται μια απέραντη μελαγχολία που γεννά τον ποιητικό ρυθμό -με παύσεις που σηματοδοτούν λυγμούς- και κρατά δέσμιο τον αναγνώστη. Το ποίημα αυτονομείται, περιέχει το δικό του μήνυμα. *

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Τα δάκρυα του Λι Κουάν Γιου
Κλιμάκιο στωικών
Γιάννης Βαρβέρης (1955-2011)
Μνημονίου ...παρεπόμενα
Κάτω στον Πειραιά, στο Πασαλιμάνι
Εαρινή μυσταγωγία
Η δύναμη των περιοδικών
Οι εκκεντρικότητες ενός αηδονιού
Από τις 4:00 στις 6:00
Che Guevara παρουσία και στη μουσική
40 χρόνια από τον θάνατό του
Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Συνέντευξη: Κώστας Λυμπουρής
Η γνωριμία με την Κύπρο μέσα από τον πολιτισμό της
Άλλες ειδήσεις
Το μυαλό του