Έντυπη Έκδοση

Ξενάκης σε Α' πρόσωπο

Την προσωπικότητα, τον τρόπο σκέψης και τη μουσική ιδιαιτερότητα του Ιάννη Ξενάκη αποπειράται να αναδείξει η μουσική παράσταση «Ξενάκης σε Α' πρόσωπο». Την καλλιτεχνική διεύθυνση έχει ο Αλέξανδρος Μούζας, ενώ τη μουσικολογική τεκμηρίωση και τα κείμενα υπογράφει ο Αντώνιος Αντωνόπουλος.

Μ' αυτούς τους δύο συντελεστές μιλήσαμε εν όψει της παράστασης (8/6), που εντάσσεται στο αφιέρωμα του Φεστιβάλ Αθηνών στον Ιάννη Ξενάκη. Θα παίξει το συγκρότημα «Ergon Ensemble», υπό τη διεύθυνση του Νίκου Τσούχλου.

- Γιατί ο Ιάννης Ξενάκης εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς στους νέους δημιουργούς;

«Υπήρξε πρωτοπόρος, οραματιστής και επαναστατικό πνεύμα. Παρ' όλο που ήτανε άνθρωπος μοναχικός και απομονωμένος από το ακαδημαϊκό περιβάλλον τής τότε "πρωτοπορίας", τόλμησε τη ρήξη. Διακατέχεται από μια γοητευτική εσωτερική δραματικότητα και αίσθηση απελευθέρωσης. Η συνεχής αναζήτηση του νέου ήχου, νέων συνθετικών εργαλείων και διαδικασιών, έχει επηρεάσει τους σύγχρονους δημιουργούς δίνοντας την ελπίδα ότι το κατεστημένο, όσο γόνιμο και να είναι καλλιτεχνικά, δεν συνάδει με την ουσία και τον λόγο ύπαρξης του καλλιτέχνη».

- Τώρα που έχει καταλαγιάσει ο θόρυβος των φωνών της πρωτοπορίας, πώς μπορούμε να εκτιμήσουμε τη συνεισφορά του;

«Μέσα από μια εντυπωσιακή ολιστική οπτική προσπάθησε να συνταιριάξει την αρχαία φιλοσοφία, τις φυσικές επιστήμες και τα μαθηματικά με τη μουσική, θεωρώντας ότι όλα πηγάζουν από έναν κοινό τόπο. Οραματίστηκε την επανασύνδεση επιστήμης, φιλοσοφίας και τέχνης, όπως τη συναντάμε ιστορικά στην αρχαιοελληνική σκέψη.

»Στη μουσική, αντιλαμβανόμενος τα αδιέξοδά της, αλλά και κόντρα στην εξελικτική αλυσίδα: τονικότητα, ατονικότητα, δωδεκάφθογγο, σειραϊσμός, έρχεται να εξακοντίσει τη συνθετική τεχνική σε άλλες σφαίρες, εισάγοντας τις έννοιες του τυχαίου, των πιθανοτήτων, των ηχητικών μαζών, των υπερτιθέμενων ορχηστρικών όγκων και των ηχητικοτήτων, που πολύ απείχαν από την γραμμικότητα της μουσικής της εποχής του.

»Βασικό στοιχείο της συνεισφοράς του θεωρώ τα "Πολύτοπα". Πρόκειται για πολυθεάματα μεγάλων διαστάσεων που συναιρούν μουσική, ηλεκτρονικούς ήχους, φώτα, λέιζερ, κινήσεις ανθρώπων και αντικειμένων σε άμεση συνάρτηση με τις ιδιαιτερότητες του χώρου. Υπήρξαν ο προάγγελος των σημερινών οπτικοακουστικών θεαμάτων που με ευκολία αναγνωρίζουμε μέσα στις έννοιες multimedia ή installations».

- Πώς λειτουργούν οι αρχαίοι ελληνικοί τίτλοι στα έργα του;

«Αναφέρεται κυρίως στην προσωκρατική περίοδο. Ολο το έργο του είναι ένας στοχασμός πάνω στις χθόνιες και κοσμικές δυνάμεις, που εκφράζονται από τους αντίστοιχους αρχαίους μύθους. Δεν πρόκειται μόνο για μια πρωτότυπη πηγή έμπνευσης, αλλά και για διανοητική αφαίρεση πάνω στους νόμους που τις κυβερνούν και, συγχρόνως, για μια αισθητική προσέγγιση».

- Ποιες ιδιαιτερότητες παρατηρούμε σε κάθε περίοδο της δημιουργίας του;

«Στην πρώιμη περίοδο (1947-53) αντλεί δομικά μόνο στοιχεία από τη λαϊκή, τη δημοτική και την εκκλησιαστική μουσική, ενώ τα εκφραστικά μέσα που χρησιμοποιεί εντάσσονται στις πρωτοπόρες αντιλήψεις της μουσικής της εποχής του. 1953-62: Με τα έργα "Μεταστάσεις" (1954) και ιδίως το "Πιθοπρακτά" (1956) κάνει εντυπωσιακά την είσοδό του στον κόσμο της μουσικής πρωτοπορίας εισάγοντας στη μουσική συνθετική διαδικασία τη στοχαστική (πιθανοτικός λογισμός) και την τυποποίηση (formalisation).

»1963-77: Ως θεωρητικός και στοχαστής ασχολείται με τη θεωρητική θεμελίωση της μουσικής και εισάγει νέες θεωρίες σαν συνθετικά εργαλεία (συμβολική λογική, θεωρία ομάδων, κινήσεις Brown, θεωρία παιγνίων, δενδρώσεις, κόσκινα), 1977-97: την περίοδο αυτή είναι εξίσου γόνιμος στην παραγωγή νέων έργων, αλλά όχι νέων θεωριών. Εντάσσει τα κυψελοειδή αυτόματα στα θεωρητικά του εργαλεία, ενώ ασχολείται και με τον αυτοματισμό της σύνθεσης με ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Οι συνθέσεις του μετά το 1984 χαρακτηρίζονται από τάση απλούστευσης και εσωτερίκευσης».

- Ποιες δυσκολίες έπρεπε να λύσετε, ώστε να αφηγηθείτε τη ζωή του μέσα από το έργο του;

«Καθώς η πρόθεση είναι να κάνουμε γνωστό τόσο το έργο του όσο και την πολύπλευρη προσωπικότητά του, ερευνήσαμε και επιστρατεύσαμε όλα τα δυνατά μέσα: κείμενα, συνεντεύξεις, φωτογραφίες, βίντεο. Κύριο μέλημά μας ήταν να διατηρήσουμε τη χρονολογική σειρά έργων και κειμένων και παράλληλα επαρκή μουσικολογική τεκμηρίωση. Επρεπε επίσης να στήσουμε μια συναυλία-παράσταση που να έχει ενδιαφέρον για τον ακροατή-θεατή, χωρίς να εμπλακούμε ούτε στη λογική μουσικολογικού συνεδρίου ούτε και της συνηθισμένης συναυλίας. Αυτό ήταν ένα σταυρόλεξο για δυνατούς λύτες».*

info:Τετάρτη, 9 μ.μ. (Πειραιώς 260, Κτίριο Η). Εισιτήρια προς 25 € (Ζώνη Α), 20 € (μειωμένο), 15 € (ΑΜΕΑ & φοιτ.). Σκηνοθεσία: Αλεξάνδρα Γεωργοπούλου, επεξεργασία βίντεο: Βίκυ Μπέτσου, αφηγητής: Γιώργος Καραμίχος.

Το φεστιβαλικό αφιέρωμα στον Ξενάκη περιλαμβάνει και συναυλίες με έργα του συνθέτη, ερμηνευμένα από το Arditti Quartet, με σολίστ τον πιανίστα Σ. Θωμόπουλο (3/6) και τη London Sinfonietta, υπό τον R. Wigglesworth (6/6).

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Μουσική
Φεστιβάλ
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Μουσική
Live, Μέσι κι αγανάκτηση
Επαναστάτες με αιτία
Χωρίς κανόνες
Κινηματογράφος
70 ταινίες για το καλοκαίρι
Κριτική θεάτρου
Σε γαλαξία γόνιμο
Μια πάπια μα ποια πάπια...
Συνέντευξη: Γιέρζι Σκολιμόφσκι
Ταλιμπάν οδύσσεια
Συνέντευξη: Αλέξανδρος Μούζας - Αντώνιος Αντωνόπουλος
Ξενάκης σε Α' πρόσωπο
Συνέντευξη: Ρομέο Καστελούτσι
«Ο προσωπικός μου Χριστός, κάποιος που διαφεύγει συνεχώς»
Λογοτεχνία
Πατρίκιος και Δημουλά μαζί
Αρχαιολογία
Βυζαντινή απόβαση στο Μανχάταν
Κομικ(ς)οδρόμιο
Δύσκολες αγάπες και παράτολμοι συνδυασμοί
Άλλες ειδήσεις
Ετσι & αλλιώς