Έντυπη Έκδοση

ΤΟ ΕΚΚΡΕΜΕΣ ΤΟΥ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΜΟΥ

Από τους ιδιώτες στις κρατικοποιήσεις και από το Δημόσιο στις εκποιήσεις

Στα τέλη του 19ου αιώνα αρχίζει να διατυπώνεται και ένα επιστημονικό, αν θέλετε, επιχείρημα υπέρ της δημιουργίας δημόσιων αγαθών και ως τέτοια θεωρούνται αυτά που απευθύνονται στην ευρύτατη μάζα των καταναλωτών, επισημαίνει ο Μιχάλης Ψαλιδόπουλος, καθηγητής Ιστορίας Οικονομικών Θεωριών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Η ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ στους δρόμους Η ΓΕΝΟΠ ΔΕΗ στους δρόμους Μέχρι τότε τα πάντα ήταν ιδιωτικά ή σε κάποιες περιπτώσεις δημοτικά. Η κατάσταση αυτή αλλάζει από το 1880. Μετά και τη γενίκευση του δικαιώματος της καθολικής ψήφου των ανδρών και με τα κόμματα τα εργατικά και τα σοσιαλδημοκρατικά να θέτουν το ζήτημα της ανάληψης από το κράτος νευραλγικού ρόλου στην Υγεία και την Παιδεία, αρχίζουν και οι οικονομολόγοι να δίνουν μερικά επιχειρήματα για την υπαγωγή αγαθών, όπως το νερό ή το ρεύμα, στον κρατικό έλεγχο.

Το κάνουν για δύο λόγους: Ο ένας έχει να κάνει, εξηγεί, με το γεγονός ότι σύμφωνα με τα οικονομικά υποδείγματα λειτουργίας των αγορών δεν γίνεται καλή χρήση των οικονομικών πόρων όταν υπάρχει ένας ιδιώτης μονοπωλητής. Ο δεύτερος σχετίζεται με τα τεράστια ποσά που θα χρειαζόταν να καταβάλει ένας ιδιώτης για να κάνει τις απαραίτητες επενδύσεις, ώστε να παραχθεί, για παράδειγμα, ηλεκτρική ενέργεια, χωρίς μάλιστα να περιμένει ότι θα κάνει απόσβεση του κεφαλαίου του σε σύντομο διάστημα.

Ο κρατικός παρεμβατισμός, στο πλαίσιο ενός καπιταλιστικού συστήματος, είναι το βασικό χαρακτηριστικό της περιόδου μετά τον πόλεμο. Στην Αμερική, αναφέρει, ούτως ή άλλως με το «new deal» έχει εγκαινιαστεί ο πιο έντονος παρεμβατισμός. Στην Αγγλία το Εργατικό κόμμα κάνει αυτοδύναμη κυβέρνηση και αρχίζει να εθνικοποιεί τράπεζες και βαριά βιομηχανία, ενώ σε όλες τις χώρες γίνονται πενταετή και δεκαετή, ενδεικτικού ή προστακτικού χαρακτήρα οικονομικά προγράμματα.

Το ζητούμενο ήταν να σταθεροποιηθεί ένα σύστημα που ήταν ασταθές στις δεκαετίες του '20 και του '30 και που οδήγησε στον πόλεμο, ώστε να δώσει οικονομικά αποτελέσματα και ευημερία. Μέσα σ' αυτό το κλίμα η υπαγωγή των υπηρεσιών παροχής δημόσιων αγαθών δεν συναντούσε αντίδραση.

Η εικόνα θα αλλάξει στα μέσα της δεκαετίας του '70. Μετά τις πετρελαϊκές κρίσεις, σημειώνει ο κ. Ψαλιδόπουλος, όλες οι χώρες -και η Ελλάδα- θα αντιμετωπίσουν προβλήματα δημοσιονομικής κρίσης με τον στασιμοπληθωρισμό. Θα διατυπωθούν τότε δύο προτάσεις: η νεοφιλελεύθερη (Θάτσερ-Ρίγκαν) που λέει «ιδιωτικοποιήσεις» και η σοσιαλιστική που μιλάει για ρυθμίσεις, περισσότερο έλεγχο και ανάμιξη του κράτους. Το τελευταίο το προσπάθησε ο Μιτεράν στη Γαλλία για τα δύο - τρία πρώτα χρόνια και μετά το '83 υποχώρησε. Στην Αγγλία ό,τι είχε γίνει από τους Εργατικούς το '45 άλλαξε άρδην. Υπήρξαν παντού ιδιωτικοποιήσεις.

Για ένα εκκρεμές, εγγενές χαρακτηριστικό του καπιταλιστικού συστήματος κάνει λόγο ο Ευάγγελος Χεκίμογλου, οικονομολόγος. «Κινείται, εξηγεί, ανάμεσα στην αντίληψη ότι το κράτος είναι άχρηστο και μόνο οι επιχειρήσεις μπορούν να δημιουργήσουν ανάπτυξη και στην αντίληψη ότι οι επιχειρήσεις από μόνες τους δεν επαρκούν γι' αυτό, συνεπώς πρέπει να παρέμβει το κράτος. Σήμερα βρισκόμαστε στον πρώτο πόλο. Στο παρελθόν ήμασταν ακριβώς στον αντίθετο. Τώρα θέλουν να ιδιωτικοποιήσουν τη ΔΕΗ. Στο παρελθόν ήθελαν να κρατικοποιήσουν πολλές ιδιωτικές ηλεκτρικές επιχειρήσεις για να κάνουν τη ΔΕΗ».

Η κρατική παρέμβαση, προσθέτει, γίνεται σε περιόδους όπου η αγορά δεν μπορεί να δώσει ολοκληρωμένες λύσεις στα προβλήματα, οπότε υπάρχει η αντίληψη ότι αν το κράτος παρέμβει θα διορθώσει την αγορά. Στη συνέχεια όταν το κράτος παρεμβαίνει, το κόστος, το δημοσιονομικό, είναι μεγάλο. Τότε ξεχνάμε τα οφέλη της κρατικής παρέμβασης και κάνουμε ιδιωτικοποιήσεις.

Ο συγχρονισμός του εκκρεμούς είναι θέμα συγκυριών πολιτικών και οικονομικών. Ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα ανισορροπίας. Δεν μπορεί να ισορροπήσει. Αν μπορούσε, θα ήταν ουτοπία.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Πολιτική
Με λέξεις-κλειδιά
Αποκρατικοποιήσεις
Σχετικά θέματα: Ιδιωτικοποιήσεις
Η ΔΕΗ και η ΕΥΔΑΠ φεύγουν, η POWER και η ULEN έρχονται
Το τραπέζι είναι στρωμένο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Πολιτική της έντυπης έκδοσης
Μνημόνιο
Συμφώνησαν σε απολύσεις και αύξηση φόρων
Παιχνίδια παρασκηνίου με φόντο την οικονομία και τη... Γάζα
«Οχι» από παντού
Νέο δάνειο, με επιμήκυνση από τους ομολογιούχους
Πράσινη επιχείρηση για εκτόνωση των αντιδράσεων
Και ο Ρεν ζητεί πάλι συναίνεση
"Αγανακτισμένοι"
«Τώρα μιλάμε εμείς»
ΠΑΠΑΡΗΓΑ: Αντιδραστική θέση το «έξω τα κόμματα»
ΤΣΙΠΡΑΣ: Δεν στηρίζουμε αντισυγκεντρώσεις
Ιδιωτικοποιήσεις
Η ΔΕΗ και η ΕΥΔΑΠ φεύγουν, η POWER και η ULEN έρχονται
Το τραπέζι είναι στρωμένο
Από τους ιδιώτες στις κρατικοποιήσεις και από το Δημόσιο στις εκποιήσεις
Ρόζα Λούξεμπουργκ
Καταδικασμένος καπιταλισμός
Άλλες ειδήσεις
Τη Δευτέρα και επισήμως η παραπομπή του Ακη
Σε αργία από Δευτέρα ο Ψωμιάδης
Ενημερώθηκαν για το ΝΑΤΟ
Τα διλήμματα της Αριστεράς