Έντυπη Έκδοση

Βιβλίο

Πεντάλ

  • Κολάι γκέλσιν = καλή ευκολία

    Ο ποδηλάτης ενθουσιάστηκε. Του άρεσε η τούρκικη φράση και το περίπου σύστοιχό της με την ελληνική «καλά ξεμπερδέματα», παρ' ότι οι Τούρκοι το λένε σαν καλόγνωμη ευχή, όταν κάποιος δυσκολεύεται, και χωρίς ίχνος ειρωνείας.

    Τη λέξη «κολάι» την έχουμε περιλάβει στο ελληνικό λεξιλόγιό μας με τη σημασία ακριβώς της ευκολίας, της ευχέρειας, εξ ου και η φράση «πήρε το κολάι». Ο ποδηλάτης απευθύνει την ευχή στην κυβέρνηση και το Κοινοβούλιο. Στον ελληνικό λαό καλύτερα οι ελληνικές ευχές.

    *************

    Συμβατή συνέχεια

    Αν με ψηφίσεις, θα σε διορίσω

    Αν με ψήφιζες, θα σε διόριζα

    Αν με είχες ψηφίσει, θα σε είχα διορίσει

    Ο γνωστός υποθετικός λόγος, με την υπόθεση και την απόδοση. Και στους τρεις τύπους, στην απόδοση απαραίτητη η ύπαρξη του «θα».

    Ο πρώτος τύπος αποδίδει το δυνατό να γίνει, είτε ευκταίο είτε απευκταίο. Ο δεύτερος εκφράζει το δυνατόν ακόμη να συμβεί, αλλά διατηρεί μια ελαφριά επιφύλαξη και αοριστία, σε αντίθεση με τη σιγουριά του πρώτου. Και ο τρίτος αποδίδει (μέσω του υπερσυντέλικου) το απολύτως αδύνατον, μιας και τα πράγματα αποδεδειγμένα στράβωσαν.

    Μερικές φορές, χάριν του «κολάι», συνδυάζουμε τον δεύτερο και τον τρίτο τύπο ως εξής: Αν με ψήφιζες, θα σε είχα διορίσει. Σ' αυτή την εκδοχή, η υπόθεση εξασφαλίζει τη διάρκεια της ψήφου, και ο υπερσυντέλικος το αδύνατον του διορισμού.

    Οι συνήθεις υπαινιγμοί του ποδηλάτη αρχής γενομένης από τον τίτλο της σημερινής σελίδας

    Θα ήθελα, θα μπορούσα, θα έκανα, θα έπρεπε. Και στον ενικό και στον πληθυντικό, εκτός από το τελευταίο, που τυχαίνει και είναι άκλιτο. Στη συνέχεια, έχουμε διάφορους ελεύθερους συνδυασμούς: θα έπρεπε να μπορούσα, θα ήθελα να μπορούσα, θα μπορούσα να ήθελα, θα έπρεπε να ήθελα, θα ήθελα να ήθελα. Και όσον αφορά τον τρίτο τύπο, μπορούμε να πέσουμε πάνω σε φράσεις όπως: Αν είχα μπορέσει, θα είχα θελήσει, ή αν είχα θελήσει, θα είχα μπορέσει, ή αν είχαν θελήσει να είχα μπορέσει, θα είχα κάνει, και λοιπά, και λοιπά.

    Στην υπόθεση, το πρώτο δηλαδή μέρος του τύπου που ξεκινάει αθώα με «αν», το υποκείμενο-πρόσωπο μπορεί να γίνει αντικείμενο-αντικείμενο, έννοια ή ανώτερη δύναμη. Δηλαδή: Αν ο Θεός (π,χ. η Πολεοδομία) έστεργε, θα είχαμε χτίσει πολυκατοικία στην παραλία, ή αν η Τύχη (π.χ. η επιδότηση) τα 'χε φέρει αλλιώς, τα έρμα τα καπνά δεν θα ψοφούσαν, ή αν η κατσαρόλα είχε φτιαχτεί από ανοξείδωτο ατσάλι, δεν θα την είχα κάψει σ' ένα μήνα μιλώντας στο τηλέφωνο ενώ μαγείρευα.

    Στη συνέχεια, περνάμε σε ψυχαναλυτικές σκέψεις τού τύπου: Αν η μητέρα μου δεν με είχε δείρει όταν κατέβασα από το ράφι το γλυκό του κουταλιού, δεν θα τα είχα φτιάξει με τον Κώστα που αποδείχτηκε ανώριμος, ή αν ο πατέρας μου δεν πέθαινε όταν ήμουνα τριών χρόνων, θα είχα μπορέσει να έχω αποφύγει το δάνειο πρώτης κατοικίας - για να μην πούμε τίποτε χειρότερο. Οπως λέει και ο Ακης Δήμου στο Απόψε τρώμε στης Ιοκάστης: «Η Φίνος Φιλμ παρουσιάζει».

    Η Ελλη Παπαδημητρίου, που έγραψε τον αριστουργηματικό Κοινό λόγο ( όπου στη σελίδα τίτλου έχει την ανήκουστη σεμνότητα να περιορίζεται στον ρόλο τής παρουσιάστριας - επιμελήτριας) επέμενε ότι αυτός ο τρόπος έκφρασης είναι μετάφραση από τα αγγλικά και δεν είναι φυσικός στον Ελληνα, ο οποίος εκφράζεται συνήθως με ενεστώτα και μέλλοντα, λέει δηλαδή μπορώ, πρέπει, θέλω, έχω, και ότι ο conditional ανήκει σε άλλη γλώσσα, άλλο λαό και πολιτισμό, διόλου ευκαταφρόνητο αλλά... άλλον. Τώρα όμως τι να κάνουμε; Πού να τον βρούμε τον ενεστώτα-ενεστώτα; Αν θέλαμε να είχαμε μπορέσει να θέλουμε να τον βρούμε, θα τον είχαμε βρει.

    Την πρώτη μέρα που πήγε

    Κάθισε λίγο

    Για να ξεκουραστεί.

    Τη δεύτερη μέρα

    Πρόλαβε και κοίταξε

    Κάτι άγνωστους θάμνους

    μερικές κίτρινες μαργαρίτες

    Και έμεινε ακίνητη

    Ολόκληρα λεπτά

    Την όγδοη μέρα

    Εμεινε αμέσως ακίνητη

    Εβλεπε τους θάμνους

    -λιγότερο άγνωστοι τώρα-

    και οι μαργαρίτες το χαιρέτησαν.

    Ελεγε «Σε πέντε λεπτά θα σηκωθώ»

    Και μετά

    «η ώρα έχει περάσει»

    «πρέπει να γυρίσω σπίτι»

    αλλά δεν σηκωνόταν.

    Ενιωθε μια ηρεμία

    Και λυπόταν να τη σπάσει.

    Τέτοια ολοκαίνουργια

    Κι άγνωστη ηρεμία.

    Σα να έχεις τη γλώσσα

    γεμάτη παγωτό

    Κι αυτό να μη λιώνει

    Να παγώνει η γλώσσα

    Να βυθίζεται

    Να μη θέλει να κουνηθεί

    Ηταν κρίμα να κουνηθεί

    Εμεινε εκεί με τα μάτια ανοιχτά

    Μέρες

    Δυσκολευτήκαμε να τη βρούμε

    Είχαν ψηλώσει οι θάμνοι της

    Είχαν απλωθεί οι μαργαρίτες

    Είχαν φυτρώσει όλα πάνω της

    Κι αυτή δεν φαινόταν.

    Ποίημα της Μαρίας Τρανού, από τη συλλογή Η εργασία αυτή είναι δυνατή χωρίς σύνδεση, Μανδραγόρας, Αθήνα 2008. Κάπως περιττά εξεζητημένο το εξώφυλλο, αλλά τα ποιήματα είναι ποιήματα.

    Δεν μιλάμε για νομιμοποίηση, αλλά για τακτοποίηση των αυθαιρέτων, μετά την κατάρτιση των από αμνημονεύτων χρόνων αναμενόμενων δασικών χαρτών. Τακτοποίηση. Εκτακτη λέξη! Εθρεψε την Ελλάδα και το μεγαλείο της ήδη από την ίδρυση του κράτους. Τακτοποίηση της κόρης και του γιου, τακτοποίηση της οικίας και του εξοπλισμού της, τακτοποίηση του χωραφιού και της σοδειάς του, τακτοποίηση του μέλλοντός μας και της σύνταξης, τακτοποίηση των αυθαιρέτων πάσης φύσεως. Και μένει ο άφρων ατακτοποίητος να μην μπορεί να ανασάνει από την ασχήμια.

    Στη χώρα των ναζί, κλαδί να κόψεις από τη φιλύρα που, ούσα διακοσίων χρόνων, μπαίνει από το παράθυρό σου, φτάνει στο μαξιλάρι σου και απειλεί να σου βγάλει το μάτι νυχτιάτικα, ο γείτονας φωνάζει την αστυνομία και απαιτεί να του επιδείξεις άδεια της δασονομίας. Εδώ, το κατάστημα Hondos κλαδεύει τσάκα τσάκα τα δέντρα στο κέντρο της Αθήνας, για να μπορούν οι πελάτες να βλέπουν έξωθεν τα καλλυντικά εκθέματα εντός και μακράν της φύσης... Βγαίνει λοιπόν στην τηλεόραση η κυρία στην Πεντέλη και ουρλιάζει γιατί να ξαναπληρώσει για την «τακτοποίηση». Οι πυροσβέστες, οποιουδήποτε είδους, δεν αρκούν· άλλωστε τους προσλαμβάνουν με το σταγονόμετρο, γιατί το «διακύβευμα» (ωραία, ανύπαρκτη λέξη) είναι να μην κινδυνεύσει βεβαίως ανθρώπινη ζωή.

    Ο απλός πολίτης, ας πούμε ο ποδηλάτης, που τυχαίνει να πιστεύει ότι το δέντρο, το βουνό, η θάλασσα είναι κοινά αγαθά και απαγορεύεται να τα καταχράται ο κάθε μπαστουνόβλαχος (με την ευρεία ασφαλώς έννοια της λέξης), είναι και καθίσταται άοπλος, εκτός κι αν καταφύγει μόνος και με κίνδυνο της ζωής του στα δικαστήρια ως έχων νόμιμο συμφέρον στην ομορφιά.

    Η πράσινη ανάπτυξη τα λέει αυτά; Ο ποδηλάτης πρωθυπουργός; Ποδηλατούν και οι τράπεζες τώρα; Καταρτίζουμε δασικούς χάρτες για να περάσουμε κατόπιν το μήνυμα παραβιάστε τους, ώστε να πληρώσετε τα αυθαίρετά σας και ν' ανακουφιστούν αυτοί που τα τσέπωσαν; Εμμέσως; Συνεχίστε να καίτε την Πεντέλη και την Ηλεία και τον Καϊάφα!

    Η κυρία Μπιρμπίλη, προς τιμήν της αυτή τη φορά, τα στύλωσε - φαντάζομαι κάποιο ξέφωτο της παρείχε και ο πρωθυπουργός έχοντας το μάτι του προς τους Οικολόγους και τη Δημοκρατική Αριστερά στις επόμενες εκλογές

    ΕΚΕΙΝΑ ΤΑ ΜΕΓΑΛΑ ΣΠΙΤΙΑ

    Εκείνα τα μεγάλα σπίτια στις εξοχές της Αθήνας, μέσα στους ανθόκηπους και τις πρασινάδες, οι δροσερές Φιλοθέες, Κηφισιές, πολλά χρόνια τώρα γεμίζουνε ξένους, γεμίζουνε, αδειάζουνε, τα διαλέγουνε οι ξένοι όλοι τούτοι που έρχουνται «για το καλό μας», κανείς δεν έρχεται γι' άλλο σκοπό.(...)

    Τώρα φύγαμε απ' τις πρασινάδες, ήρθαμε στους άδεντρους λόφους της Αθήνας, όπου τα μονόσπιτα με τα παραθυράκια τους κολλητά, φαίνουνται σαν πετρωμένα σφουγγάρια. Τη νύχτα σχεδιάζεται και φέγγει κάθε λόφος με τα φωτάκια του. Εδώ άλλος αέρας, άλλος πόνος...

    (...)

    Διήγημα της Ελλης Παπαδημητρίου *

    Στο επόμενο φύλλο της Βιβλιοθήκης, αφιέρωμα - προτάσεις για το καλοκαίρι. Νέες εκδόσεις βιβλίων

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Λογοτεχνία
Τα δάκρυα του Λι Κουάν Γιου
Κλιμάκιο στωικών
Γιάννης Βαρβέρης (1955-2011)
Μνημονίου ...παρεπόμενα
Κάτω στον Πειραιά, στο Πασαλιμάνι
Εαρινή μυσταγωγία
Η δύναμη των περιοδικών
Οι εκκεντρικότητες ενός αηδονιού
Από τις 4:00 στις 6:00
Che Guevara παρουσία και στη μουσική
40 χρόνια από τον θάνατό του
Κριτική βιβλίου
Με χιουμοριστική διάθεση
Ανάμεσα σε αντικατοπτρισμούς και συνηχήσεις
Μια ποίηση σχεδόν ιντερνετική
Το μυστήριο χωρίς πρόβλημα
Νηφάλια πολιτική ανάλυση πρόσφατων γεγονότων
Μαρτυρίες ανθρώπων για τον Νίκο Ξυλούρη
Εγκλήματα, σκιές και κοινωνικοπολιτικός προβληματισμός
Η πύρινη αγωνία ενός στοχαστή
Ο αποφθεγματικός λόγος ενός βιβλίου
Συνέντευξη: Κώστας Λυμπουρής
Η γνωριμία με την Κύπρο μέσα από τον πολιτισμό της
Άλλες ειδήσεις
Το μυαλό του