Έντυπη Έκδοση

Τέχνες & Πολιτισμός

Βίοι και Πολιτείες

  • Τσαρλς Μπόουντεν

    «Χωρίς τα ναρκωτικά, το Μεξικό θα καταρρεύσει»

    Ενας επαγγελματίας εκτελεστής αποφασίζει να αλλάξει ζωή και από κυνηγός γίνεται κυνηγημένος. Μια νεαρή γυναίκα χάνει τα λογικά της όταν πέφτει θύμα ομαδικού βιασμού από αστυνομικούς. Ενας δημοσιογράφος το σκάει από τη χώρα και ζητάει άσυλο στις ΗΠΑ, όταν ο στρατός αποφασίζει ότι είναι καιρός να του κλείσουν το στόμα για πάντα.

    Τις ιστορίες αυτών των τριών προσώπων παρακολουθεί ο Μπόουντεν στη διάρκεια ενός χρόνου στη Χουαρέζ. Και τις καταγράφει σε ένα ιδιαίτερα σκληρό, αναπόφευκτα, βιβλίο με τον εύγλωττο τίτλο «Murder City».

    Είναι η πόλη-δολοφόνος, κατά τον βραβευμένο Αμερικανό δημοσιογράφο, ο οποίος καλύπτει την περιοχή εδώ και δεκαπέντε χρόνια και θεωρείται ένας από τους καλύτερους γνώστες της κατάστασης στο Μεξικό και ειδικά στα σύνορα με τις ΗΠΑ. Πριν μιλήσουμε, σε ένα από τα ηλεκτρονικά μηνύματα που ανταλλάξαμε, ο Μπόουντεν σχολίασε ότι οι ιστορίες για τις δολοφονίες στη Χουαρέζ έχουν μετατραπεί σε ένα είδος βιομηχανίας. Θέλοντας ίσως να προλάβει άλλη μια σειρά ερωτήσεων με επίκεντρο τις δολοφονίες γυναικών. Πήρα το μήνυμα.

    - Λέτε ότι η ιστορία με τις δολοφονίες στη Χουαρέζ έχει εξελιχθεί σε βιομηχανία. Με ποιο τρόπο;

    «Εχουν γυριστεί 17 ντοκιμαντέρ και σχεδόν όλα έχουν θέμα τις δολοφονίες των γυναικών. Ομως μόλις το 10% των δολοφονημένων στη Χουαρέζ είναι γυναίκες. Επίσης, η σχετική αρθρογραφία επικεντρώνει στο ότι η αστυνομία δεν ερευνά τις δολοφονίες γυναικών. Αυτά τα λένε μόνο όσοι δεν έχουν ιδέα για όσα συμβαίνουν στη Χουαρέζ και στο Μεξικό γενικότερα -γιατί στο Μεξικό η αστυνομία δεν ερευνά κανένα έγκλημα. Το 2009 στη Χουαρέζ διαπράχθηκαν 2.763 δολοφονίες και έγιναν 30 συλλήψεις. Συλλήψεις, όχι καταδίκες. Οπότε τι νόημα έχει να φωνάζουμε ότι δεν εξιχνιάζονται οι δολοφονίες γυναικών, όταν δεν εξιχνιάζονται οι δολοφονίες γενικότερα; Στην πραγματικότητα, τα δύο τρίτα των δολοφονημένων γυναικών είναι θύματα των συντρόφων τους. Εκεί κάτω κανείς δεν αναρωτιέται -σε σκοτώνει ο άνδρας σου ή ο φίλος σου και το ξέρουν όλοι. Αλλά κανείς δεν μπαίνει στον κόπο να απευθυνθεί στη Δικαιοσύνη, αφού είναι εντελώς διεφθαρμένη».

    - Πήγατε για πρώτη φορά στη Χουαρέζ πριν από δεκαπέντε χρόνια. Από τότε έως σήμερα πώς έχει αλλάξει η ζωή στην περιοχή;

    «Η πρώτη μου εντύπωση από την πόλη, το 1995, ήταν τρομακτική. Δεν μπορούσα να φανταστώ ότι υπάρχει στον κόσμο πιο βίαιος τόπος. Η φτώχεια επίσης ήταν τεράστια. Φανταστείτε ότι εκείνη ήταν η χρυσή εποχή της Χουαρέζ, τότε δεν θεωρούνταν ακόμη τόσο επικίνδυνη όσο σήμερα, υπήρχαν δουλειές, η πόλη λειτουργούσε. Το '95 έβλεπα ανθρώπους να ζουν σε καλύβες φτιαγμένες από χαρτόκουτα, αλλά είχαν δουλειές σε αμερικανικές επιχειρήσεις. Σήμερα οι ίδιοι άνθρωποι είναι άνεργοι. Τα τελευταία δύο-τρία χρόνια χάθηκαν περισσότερες από 10.000 θέσεις εργασίας, το 25% από τα σπίτια έχουν εγκαταλειφθεί και το 40% των επιχειρήσεων έκλεισε. Η πόλη έχει το υψηλότερο ποσοστό εγκληματικότητας στον κόσμο. Μάλιστα, ο αληθινός αριθμός των νεκρών δεν είναι γνωστός, γιατί οι άνθρωποι απλώς μια μέρα εξαφανίζονται. Στο μεταξύ, τα μέλη των καρτέλ εγκαθιστούν τις οικογένειές τους στο Ελ Πάσο, πέρα από το ποτάμι, ώστε να είναι ασφαλείς όσο οι ίδιοι πηγαινοέρχονται στη Χουαρέζ για τις ανάγκες της δουλειάς -φόνους, εμπόριο ναρκωτικών, απαγωγές, βασανιστήρια».

    - Ενας από τους πρωταγωνιστές του βιβλίου σας είναι πρώην επαγγελματίας εκτελεστής. Και πρώην αστυνομικός. Με ποια σειρά, όμως;

    «Ο el sicario -el sicario σημαίνει επαγγελματίας εκτελεστής- έκανε αυτή τη δουλειά είκοσι χρόνια. Οταν ήταν 17 ετών, παιδί πολύ φτωχής οικογένειας, ήταν μέλος μιας συμμορίας νεαρών που περνούσαν λαθραία ναρκωτικά στο Ελ Πάσο. Οι άνθρωποι του καρτέλ είδαν ότι είχε ταλέντο και τον έβαλαν στην Αστυνομική Ακαδημία. Του έδιναν και μισθό όσο σπούδαζε. Δεν ήταν εξαίρεση. Με άλλα λόγια, είναι μύθος ότι τα καρτέλ διαφθείρουν τους αστυνομικούς. Τα καρτέλ φτιάχνουν αστυνομικούς».

    - Κάποτε τα παράτησε και βρέθηκε κυνηγημένος -γιατί;

    «Θα σας τα πω περίπου όπως μου τα αφηγήθηκε -πλησιάζει τα σαράντα και δεν είναι ευχαριστημένος από τη ζωή του. Κόβει το τσιγάρο, κόβει το ποτό, κόβει τους ουσίες. Το αποτέλεσμα; Γίνεται ακόμη καλύτερος εκτελεστής. Επειδή είχε καθαρό μυαλό, μου είπε. Επειτα, όμως, έκλεψε από το καρτέλ κι έτσι βρέθηκε κυνηγημένος. Λίγο αργότερα στράφηκε στον Θεό και αποφάσισε να αλλάξει ζωή. Δεν είναι τόσο απλό -σήμερα βρίσκεται παράνομα στις ΗΠΑ, μετακινείται διαρκώς και ξέρει ότι υπάρχει συμβόλαιο θανάτου στο όνομά του. Κάποτε θα τον πετύχουν. Ηδη τον βρήκαν δύο φορές, αλλά ξέφυγε. Ας μην παραβλέπουμε ότι πρόκειται για εκπαιδευμένο δολοφόνο. Ο άνθρωπος ήταν επαγγελματίας, και μάλιστα από τους ικανότερους».

    - Η δεύτερη ιστορία που αφηγείστε αφορά μια νεαρή γυναίκα, θύμα ομαδικού βιασμού. Γράφετε ότι τη συναντήσατε σε ένα άσυλο για ανθρώπους που υποφέρουν από διάφορες διανοητικές και ψυχικές διαταραχές. Είναι θύματα της βίας της πόλης;

    «Και των ναρκωτικών. Παρεμπιπτόντως, έμαθα ότι στο μεταξύ η γυναίκα έχει συνέλθει και είναι πίσω στην οικογένειά της, στη Σιναλόα. Το άσυλο στη Χουαρέζ το διευθύνουν ο πάστορας Γκαλβάν και η γυναίκα του. Αυτοί πήραν την κοπέλα κοντά τους και αναζήτησαν την οικογένειά της. Ο Γκαλβάν έχει ενδιαφέρον -μεγάλωσε σε μία από τις χειρότερες γειτονιές της χώρας. Πέρασε παράνομα στις ΗΠΑ, όπου δούλευε ως χειριστής γερανού. Επινε πολύ, έπαιρνε ναρκωτικά και κάποια στιγμή σκότωσε κάποιον. Καταδικάστηκε, αλλά τον έστειλαν πίσω στο Μεξικό, στο πλαίσιο προγράμματος αποσυμφόρησης των φυλακών. Στο Μεξικό ανακάλυψε τη θρησκεία και άλλαξε ζωή. Σήμερα είναι ο μόνος άνθρωπος που βοηθάει τους διανοητικά και ψυχικά διαταραγμένους της Χουαρέζ. Κάποιοι κατέστρεψαν το μυαλό τους σνιφάροντας κόλλα, άλλοι όλων των ειδών τα ναρκωτικά, κάποιοι τρελάθηκαν από το πολύ ξύλο. Στο άσυλο ζουν 120 άνθρωποι».

    - Πώς συγκεντρώνει χρήματα για να φροντίζει τόσους ανθρώπους;

    «Από φιλανθρωπίες πιστών. Χρειάζεται περίπου 10.000 δολάρια το μήνα για τρόφιμα και φάρμακα. Μεγάλο μέρος του ποσού προέρχεται από τα καρτέλ. Απ' όσους καταλαβαίνουν ότι δεν θα προλάβουν να γεράσουν. Οποιος έχει λίγο μυαλό, παρατηρεί ότι δεν κυκλοφορούν γύρω του πολλοί 75άρηδες. Είναι ανθρώπινο -οι άνδρες των καρτέλ κάνουν συχνά δωρεές, γιατί πιστεύουν στη μεταθανάτια ζωή και θέλουν να εξιλεωθούν για τα εγκλήματά τους».

    - Τι ποσοστό του πληθυσμού της Χουαρέζ κάνει χρήση ναρκωτικών;

    «Πέρυσι υπολόγισαν ότι σε έναν πληθυσμό λίγο πάνω από το ένα εκατομμύριο, οι 250-300.000 είναι χρήστες. Αλλά κανείς δεν ξέρει με ακρίβεια. Αλλωστε η πόλη έχει αναλογικά τεράστιο αριθμό νέων. Το 50% των εφήβων ούτε στο σχολείο πηγαίνουν ούτε εργάζονται. Διότι πρέπει να πληρώσουν μετά τα έξι πρώτα χρόνια υποχρεωτικής εκπαίδευσης και δεν έχουν χρήματα. Υπάρχουν όμως οι περισσότερες από 500 νεανικές συμμορίες της πόλης, που επιστρατεύουν αυτούς τους νέους. Επειτα τα ναρκωτικά είναι πάμφθηνα στη Χουαρέζ. Τον Φεβρουάριο του 2008 έτρωγα με ένα νεαρό που ήταν πρώην αρχηγός συμμορίας και τον ρώτησα πόσο κοστίζει ένα φιξάκι ηρωίνης: 2,5 δολάρια, μου είπε».

    - Είναι η Χουαρέζ η πιο επικίνδυνη πόλη στο Μεξικό; Εκεί βρίσκεται το κύριο μέτωπο του πολέμου των καρτέλ;

    «Στο Μεξικό η βία είναι παντού, αλλά η Χουαρέζ είναι η πιο βίαιη πόλη. Ιστορικά αυτό συνδέεται με την εγγύτητα με τις ΗΠΑ. Τα ναρκωτικά είναι απλώς ένα ακόμη προϊόν, που ακολουθεί τους δρόμους του εμπορίου. Πάνω από μισό εκατομμύριο ημιφορτηγά διασχίζουν κάθε χρόνο τη γέφυρα στη Χουαρέζ για να περάσουν στις ΗΠΑ. Ετσι η πόλη συγκέντρωνε πάντα τους επαγγελματίες εκτελεστές. Επίσης, υποφέρει από τρομακτική ανεργία. Ωστόσο η βία που σήμερα σαρώνει το Μεξικό έχει πολλές αιτίες. Μετά το τέλος της μεξικανικής επανάστασης, το 1920, η χώρα είχε 15 εκατομμύρια κατοίκους. Σήμερα έχει 110.000 εκατομμύρια. Επίσης έχει τρομακτική διαφθορά και τη χειρότερη κατανομή εισοδήματος στη Λατινική Αμερική. Το 50% του πληθυσμού ζει εκτός της επίσημης οικονομίας».

    - Πώς θα επηρεαζόταν η μεξικανική οικονομία αν η κυβέρνηση κέρδιζε τον πόλεμο με τα καρτέλ;

    «Τα ναρκωτικά αποφέρουν στο Μεξικό από 30 έως 50 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Το κράτος είναι εθισμένο στα χρήματα από τα ναρκωτικά. Χωρίς τα ναρκωτικά, το Μεξικό θα καταρρεύσει. Στο μεταξύ, ο μεξικανικός στρατός είναι η μεγαλύτερη εγκληματική οργάνωση της χώρας. Το 2009, περισσότεροι από 8.000 Μεξικανοί έπεσαν θύματα του πολέμου των ναρκωτικών. Την ίδια χρονιά ο στρατός ανακοίνωσε ότι έχασε 35 άνδρες σε ολόκληρη τη χώρα. Μα τώρα, σοβαρά πιστεύει κανείς ότι μπορεί σε έναν πόλεμο με 8.000 νεκρούς να σκοτωθούν μόνο 35 στρατιώτες; Στοιχηματίζω τη ζωή μου ότι περισσότεροι στρατιώτες έπεσαν νεκροί από το αλκοόλ μέσα στο 2009, παρά από σφαίρες».

    Η μεξικανική κοινωνία διαλύεται

    «Δεν υπάρχει μια μοναδική αιτία για την απερίγραπτη βία στην πόλη. Ανάμεσα στο πρώτο εξάμηνο του 2009 και το πρώτο εξάμηνο του 2010, οι ανθρωποκτονίες αυξήθηκαν κατά 60%. Ο αριθμός των ανθρωποκτονιών αυξάνεται γιατί κανείς δεν έχει πια τον έλεγχο της κατάστασης. Υπάρχουν τα καρτέλ, υπάρχει η δημοτική αστυνομία, υπάρχει η ομοσπονδιακή αστυνομία, υπάρχει η τροχαία, υπάρχει ο στρατός, οι συμμορίες... Και όλοι σκοτώνουν. Οι απαγωγές είναι αμέτρητες, όλες οι επιχειρήσεις πληρώνουν προστασία - ακόμη και πάγκο να έχεις στο δρόμο, πρέπει να πληρώνεις προστασία, αλλιώς θα σε εκτελέσουν. Θεωρώ ότι αυτό που παρακολουθούμε δεν είναι κάποιος πόλεμος με τα καρτέλ, αλλά η κυριολεκτική διάλυση της μεξικανικής κοινωνίας και η αποσύνθεση του κράτους. Η κεντρική κυβέρνηση ελέγχει όλο και μικρότερο μέρος της χώρας και η εξουσία είναι μοιρασμένη ανάμεσα σε πολλούς παίκτες».

    infoCharles Bowden, «Murder City. Ciudad Juarez and the Global Economy's New Killing Fields», Nation Books

    Ο El Sicario στο Φεστιβάλ Βενετίας

    Απόψε, στο Φεστιβάλ Βενετίας, στην ενότητα «Ορίζοντες», κάνει πρεμιέρα το ντοκιμαντέρ του Ιταλού σκηνοθέτη Τζιανφράνκο Ρόσι «El Sicario Room 164».

    Στο δωμάτιο ενός μοτέλ, στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού, ένας άνδρας με καλυμμένο το πρόσωπο, αφηγείται τη ζωή του ως επαγγελματία εκτελεστή για τα καρτέλ των ναρκωτικών.

    Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε ένα άρθρο του Μπόουντεν με θέμα τη ζωή τού el sicario, το οποίο είχε δημοσιευθεί το 2009 στο περιοδικό «Harper's», προτού συμπεριληφθεί στο νέο του βιβλίο. «Οπως καταλαβαίνετε, ο sicario δεν δεχόταν να υπάρχει συνεργείο.

    Ημασταν μόνο οι δυο μας, με τον Τζιανφράνκο», λέει ο Αμερικανός δημοσιογράφος. «Το γύρισμα έγινε στο δωμάτιο ενός μοτέλ που εκείνος είχε επιλέξει.

    Επειτα από πολλές ώρες γυρισμάτων συνειδητοποίησαμε γιατί το είχε διαλέξει - εκεί βασάνιζε τους ανθρώπους που πρώτα είχε απαγάγει. Γι' αυτόν ήταν χώρος δουλειάς.

    Μας μιλάει με μεγάλη ειλικρίνεια για όσα έζησε, περιγράφει ό,τι έχει κάνει με σοκαριστικές λεπτομέρειες».

    «Εξαιτίας του ρατσισμού το Μεξικό χάνει τα καλύτερα μυαλά»

    «Τα τελευταία δέκα χρόνια η χώρα έχει εξαγάγει στις ΗΠΑ πάνω από το 10% του πληθυσμού της.

    Οι μετανάστες στέλνουν πίσω 20-25 δισεκατομμύρια δολάρια το χρόνο. Δείτε το ως εξής: Ενας Ινδιάνος από την Οαχάκα φεύγει για τις ΗΠΑ και ξαφνικά στέλνει πίσω στους δικούς του εκατοντάδες δολάρια το μήνα. Παίρνεις δηλαδή έναν άνθρωπο που ως χώρα δεν μπορείς να τον θρέψεις και τον μετατρέπεις σε μηχάνημα αυτόματης ανάληψης - αν έχει καταφέρει να φτάσει στις ΗΠΑ. Αν δεν τα καταφέρει, δεν έχεις χάσει τίποτε. Κατά τη γνώμη μου, η μετανάστευση είναι κι ένα είδος εθνικής εκκαθάρισης. Ξέρετε, στο Μεξικό υπάρχει μεγάλος ρατσισμός προς τους Ινδιάνους, όσο και αν το αρνούνται. Γι' αυτό χάνουν τα καλύτερα μυαλά. Φανταστείτε έναν άνθρωπο που ξέρει ελάχιστα ισπανικά -γιατί οι Ινδιάνοι της Οαχάκα μιλούν άλλες γλώσσες- ο οποίος τα καταφέρνει να διασχίσει το Μεξικό, να φτάσει στα σύνορα, να περπατήσει 50 μίλια και να βρεθεί σε ένα λεωφορείο για το Σικάγο. Λοιπόν, αυτός ο άνθρωπος έχει και την εφευρετικότητα και το σθένος να σώσει το Μεξικό. Και δεν είναι καν εγγράμματος. Οι περισσότεροι από εμάς δεν μπορούν να βγουν ζωντανοί από τη διαδικασία που σας περιέγραψα. Κατά τη γνώμη μου, οι λίγοι που το καταφέρνουν είναι άνθρωποι εξαιρετικών ικανοτήτων. Αλλά το Μεξικό επιλέγει να χάνει τους ικανότερους. Τους κερδίζουν οι ΗΠΑ».

  • Ο El Sicario στο Φεστιβάλ Βενετίας

    Απόψε, στο Φεστιβάλ Βενετίας, στην ενότητα «Ορίζοντες», κάνει πρεμιέρα το ντοκιμαντέρ του Ιταλού σκηνοθέτη Τζιανφράνκο Ρόσι «El Sicario Room 164».

    Στο δωμάτιο ενός μοτέλ, στα σύνορα ΗΠΑ-Μεξικού, ένας άνδρας με καλυμμένο το πρόσωπο, αφηγείται τη ζωή του ως επαγγελματία εκτελεστή για τα καρτέλ των ναρκωτικών.

    Το ντοκιμαντέρ βασίζεται σε ένα άρθρο του Μπόουντεν με θέμα τη ζωή τού el sicario, το οποίο είχε δημοσιευθεί το 2009 στο περιοδικό «Harper's», προτού συμπεριληφθεί στο νέο του βιβλίο. «Οπως καταλαβαίνετε, ο sicario δεν δεχόταν να υπάρχει συνεργείο.

    Ημασταν μόνο οι δυο μας, με τον Τζιανφράνκο», λέει ο Αμερικανός δημοσιογράφος. «Το γύρισμα έγινε στο δωμάτιο ενός μοτέλ που εκείνος είχε επιλέξει.

    Επειτα από πολλές ώρες γυρισμάτων συνειδητοποίησαμε γιατί το είχε διαλέξει - εκεί βασάνιζε τους ανθρώπους που πρώτα είχε απαγάγει. Γι' αυτόν ήταν χώρος δουλειάς.

    Μας μιλάει με μεγάλη ειλικρίνεια για όσα έζησε, περιγράφει ό,τι έχει κάνει με σοκαριστικές λεπτομέρειες».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη: Λάκης Παπαστάθης
Η μνήμη και η αγάπη κάνουν τους ανθρώπους αθάνατους
Βιβλίο
Απεχθής συγγραφέας σκοτώνει τον εαυτό του
Η ανάδυση του ψηφιακού βιβλίου
Ark Festival
Ο «άλλος» ελληνικός ήχος ενωμένος, δυνατός
Κριτική θεάτρου
Χουρμούζης χωρίς αίσθημα και θερμότητα
Συνέντευξη: Μιχάλης Χατζηγιάννης
Δεν είμαι ο καστροφύλακας της ποπ
Φεστιβάλ της Βιέννης
Υψηλή τέχνη και trash αβανγκάρντ
Κομικ(s)οδρόμιο
Μια αλλιώτικη μαύρη ήπειρος