Έντυπη Έκδοση

Ακραία επικαιρικά φαινόμενα

Ο σεισμός του Κόμπε, αφορμή για τα διηγήματα του Μουρακάμι

Δύο γεγονότα συντάραξαν την Ιαπωνία το 1995: ο καταστροφικός σεισμός που έπληξε το Κόμπε και η τρομοκρατική επίθεση με δηλητηριώδη αέρια στο μετρό του Τόκιο.

Αυτά τα γεγονότα λειτούργησαν ως καταλύτης για να επιστρέψει στην πατρίδα του ο Χαρούκι Μουρακάμι, που τότε ζούσε στο εξωτερικό και αρνιόταν τον σύγχρονο ιαπωνικό τρόπο ζωής.

Ο Μουρακάμι μεγάλωσε στο Κόμπε και με νωπά ακόμα συναισθήματα και εικόνες από το ισοπεδωμένο Κόμπε έγραψε τα διηγήματα του βιβλίου του «Μετά τον σεισμό», που σε λίγες μέρες θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Ωκεανίδα», σε μετάφραση Βασίλη Κιμούλη. Πρόκειται για έξι ιστορίες που διαδραματίζονται στο μεσοδιάστημα αυτών των δύο συγκλονιστικών γεγονότων. Η Ιαπωνία μόλις βγαίνει από ένα δράμα και, χωρίς να το ξέρει, κατευθύνεται προς μια νέα τραγωδία.

Ο ιάπωνας συγγραφέας ξέρει από τραγική ειρωνεία γιατί έχει σπουδάσει αρχαίο ελληνικό θέατρο, ενώ η χώρα μας ήταν ο πρώτος του σταθμός στη «φυγή» του προς τη Δύση. Τα διηγήματά του αντικατοπτρίζουν τη σύγχυση, την απόγνωση, το φόβο, την αβεβαιότητα που νιώθουν οι άνθρωποι όταν βρίσκονται σε μια μεταβατική κατάσταση. Αλλά και τη δύναμη, το κουράγιο, την υπομονή που αντλούν για να ξεπεράσουν ακόμα και τις πιο απίστευτες δυσκολίες.

Σε κενό αέρος

Στο πρώτο διήγημα με τίτλο «Ούφο στο Κουσίρο» η γυναίκα του Κομούρα αποφασίζει να τον εγκαταλείψει, αφού επί πέντε μέρες μένει σιωπηλή, καρφωμένη μπροστά στην τηλεόραση να παρακολουθεί τις εικόνες καταστροφής από το Κόμπε. Του αφήνει μόνο ένα σημείωμα: «Είσαι καλός κι ευγενικός και όμορφος, αλλά να ζω μαζί σου είναι σαν να ζω σε κενό αέρος».

Ο σεισμός είναι ο συνδετικός κρίκος των ιστοριών του Μουρακάμι, το γεγονός που «ταρακουνάει» τους ήρωές του και ξαφνικά βλέπουν πεντακάθαρα κάτι που μέχρι προ τινος περνούσε απαρατήρητο: Ενας νεαρός που προσεύχεται να γίνει καλός στο μπέιζμπολ και αναζητάει τον βιολογικό του πατέρα καταλαβαίνει πως είναι ένα χαρισματικό παιδί του Θεού. Μια έφηβη παρακολουθεί έναν μεσήλικα ζωγράφο που ανάβει τελετουργικές φωτιές στην παραλία και ανακαλύπτει τη θέρμη από το διήγημα του Τζακ Λόντον «Ανάβοντας τη φωτιά». Μια γιατρός ταξιδεύει στην Ταϊλάνδη κι εκεί μια γριά μάγισσα της λέει πως κουβαλάει μέσα της μια πέτρα από λόγια, ικανή να τη σκοτώσει. Στο τελευταίο διήγημα με τίτλο «Μελόπιτα» παρακολουθούμε πώς ο σεισμός αλλάζει τον τρόπο που σκέφτεται ο γλυκός και υποχωρητικός Τζουνπέι. Αντλεί δύναμη να προστατέψει την αγαπημένη του Σαγιόκο, την οποία παλιά είχε «αρπάξει» ο καλύτερός του φίλος.

«Πρέπει να υπάρχει η "αποκάλυψη" σε μια ιστορία, αν θέλει να είναι έστω και ελάχιστα καλή», είχε δηλώσει ο Μουρακάμι σε παλαιότερη συνέντευξή του στο «7». «Μόνο που αυτή η αποκάλυψη δεν είναι αναγκαστικά φανερή. Προσωπικά προτιμώ το είδος της αποκάλυψης που είναι δύσκολο για τους αναγνώστες να τη συλλάβουν, να την εξηγήσουν. Κι αυτό γιατί έτσι ακριβώς γίνεται και στην πραγματική ζωή».

Πρόκληση και ευχαρίστηση

Ο συγγραφέας δεν μειώνει την αξία της μικρής φόρμας: «Τα μυθιστορήματα είναι πρόκληση, τα διηγήματα ευχαρίστηση», τονίζει. «Αν το να γράφεις ένα μυθιστόρημα είναι σαν να φυτεύεις ένα δάσος, το να γράφεις ένα διήγημα είναι σαν να φυτεύεις έναν κήπο», λέει με ιαπωνικούς συμβολισμούς. Ετσι, και σε αυτές τις ιστορίες ισορροπεί με λεπτότητα ανάμεσα στην πραγματικότητα και στο όνειρο, στο καθημερινό και στο αλλόκοτο, ενώ στοιχεία σουρεαλισμού και μαγικού ρεαλισμού εναλλάσσονται αβίαστα. Με αποκορύφωμα το διήγημα «Σούπερ Βάτραχος σώζει το Τόκιο», όπου ένας γιγαντιαίος βάτραχος πολεμάει και νικάει ένα φοβερό σκουλίκι που προκαλεί σεισμούς!

Λιτή αφήγηση, περιεκτικές περιγραφές, υπαινικτικοί διάλογοι είναι τα αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά του. Ο Μουρακάμι αποφεύγει την περίπλοκη πρόζα, τη δύσκολη γλώσσα. Οι αρχές του; «Πρώτον, δεν βάζω ποτέ περισσότερο νόημα σε μια πρόταση απ' όσο είναι απολύτως απαραίτητο. Δεύτερον, οι προτάσεις μου πρέπει να έχουν ρυθμό». Αλλωστε ο ίδιος έχει το ρυθμό της τζαζ μέσα του από τα νεανικά του χρόνια, όταν είχε τζαζ μπαρ στο Τόκιο. Οι αναφορές σε τραγούδια και καλλιτέχνες τους είδους δεν λείπουν και από αυτό το βιβλίο.

Ο Μουρακάμι είναι σήμερα από τους αναγνωρισμένους ιάπωνες συγγραφείς σε Ευρώπη και Αμερική. Τα βιβλία του γίνονται μπεστ σέλερ. Ο ίδιος προσέχει τη διατροφή του, παίρνει μέρος σε μαραθώνιους και απολαμβάνει τα αγαθά της επιτυχίας: «Ελευθερία και χρόνος είναι τα πιο πολύτιμα πράγματα στη ζωή», τονίζει. «Από τη στιγμή που δεν ανησυχώ για τα χρήματα, έχω κερδίσει την ελευθερία μου ώστε να μπορώ να συγκεντρωθώ στη συγγραφή».*

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Τέχνες & Πολιτισμός
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Σχετικά θέματα: Βιβλίο
Ο ταλαντούχος κύριος Μπράουν
Η Αννα Φρανκ του Παρισιού
Η ενοχή και η λύτρωση...
Άλλα θέματα στην κατηγορία Τέχνες & Πολιτισμός της έντυπης έκδοσης
Συνέντευξη Τζουζέπε Τορνατόρε
Η ζωή μου σαν παραμύθι
Συνέντευξη: Φίλιππος Τσίτος
Ελλάς Ελλήνων... Αλβανών
Ταινιοθήκη της Ελλάδας
Η νέα κιβωτός του σινεμά
Συνέντευξη Ανδρέας Βουτσινάς
Οταν η δουλειά είναι ντροπή
Θέατρο
Μεταξύ αλήθειας και ψεύδους
«Τρίτο στεφάνι», τρίτο κουδούνι
Συνέντευξη Ελία Σουλεϊμάν
Ημερολόγιο υπό κατοχή
Εκθεση
Κάποτε, η Μπαρντό
Ο τελευταίος αυτοκράτορας
Ντοκουμέντο
Η Σωτηρία της ψυχής
Μουσική
Οι ζωές των Γάλλων
Πολύ ροκ σε λίγα τετραγωνικά
Tokio Hotel στην Αθήνα
Προσδοκίες υπευθύνων καλλιτεχνικών θεσμών
Δέκα με πόνο
Βιογραφία του Κώστα Ταχτσή
«Να ταξιδεύω, να κάνω έρωτα και να γράφω»
Βιβλίο
Ακραία επικαιρικά φαινόμενα
Ο ταλαντούχος κύριος Μπράουν
Η Αννα Φρανκ του Παρισιού
Η ενοχή και η λύτρωση...