Έντυπη Έκδοση

Το γέλιο απάντηση στο γελοίο

Ο Νίκος Κουνενής ανήκει στη νέα γενιά συγγραφέων. Το τελευταίο του βιβλίο «Ο μύθος του Ηρακλή Σπίλου» (εκδόσεις Μεταίχμιο) είναι το πέμπτο του. Σατιρικό μυθιστόρημα γράφει το οπισθόφυλλο και ταιριάζει απολύτως με τη ματιά του δημιουργού. Οπως λέει και ο ίδιος, το «γέλιο είναι η καλύτερη απάντηση στο γελοίο».

Η συζήτηση που κάναμε κινήθηκε μεταξύ σοβαρού και αστείου. Και να μπροστά μας ο μύθος του σατιρικού Κουνενή με τα δικά του λόγια.

«Το καινούριο μου μυθιστόρημα εμπνέεται από την τηλεοπτική πραγματικότητα των καιρών μας, και ιδιαίτερα τη λεγόμενη αποκαλυπτική δημοσιογραφία. Πρόκειται για ένα βιβλίο σατιρικό, όπως και τα προηγούμενα. Ως γνωστόν, η σάτιρα προσπαθεί να αναδείξει πλευρές της κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας και να τις στηλιτεύσει με τα δικά της όπλα: την υπερβολή, τον σαρκασμό, το «παραξένισμα». Μέσω αυτών, μιλάει για το πραγματικό εμφανίζοντάς το ως αφύσικο, εξωφρενικό. Η ευτράπελη αυτή «διόγκωση» επιτρέπει να αναδυθούν με μεγαλύτερη καθαρότητα τα «στοχοποιημένα» από τον συγγραφέα στοιχεία.

Ρωτάς για τα επινοημένα ή παραφθαρμένα ονόματα των χαρακτήρων. Ναι, παίζουν σημαντικό ρόλο στην υπόθεση των βιβλίων μου. Αφ' ενός, συμβάλλουν στον προσανατολισμό του αναγνώστη προς συγκεκριμένους τύπους ανθρώπων και καταστάσεων, αφ' ετέρου, ενισχύουν τον χιουμοριστικό χαρακτήρα της αφήγησης.

Θεωρώ ότι η σάτιρα είναι ένας από τους καλύτερους τρόπους για να μιλήσεις για όσα συμβαίνουν γύρω μας. Το γέλιο είναι ίσως η καλύτερη απάντηση απέναντι στο γελοίο, αποτελεί δε έναν από τους αποτελεσματικότερους τρόπους ενασχόλησης με την έτσι κι αλλιώς φαιδρή, και γι' αυτό ακόμη πιο επικίνδυνη, πραγματικότητα της εποχής μας. Αυτό κάνουν οι γελοιογράφοι μας σε καθημερινή βάση, και το κάνουν, νομίζω, με τον καλύτερο τρόπο. Κατά κάποιον τρόπο αισθάνομαι συγγενής τους, παρότι η δική τους δουλειά έχει τη δυσκολία της καθημερινής δημιουργίας και της απαίτησης για υψηλότερο βαθμό συμπύκνωσης. Στη λογοτεχνική σάτιρα οι αφηγηματικές απαιτήσεις είναι διαφορετικού τύπου. Στη δική μου περίπτωση δεν ξεκινώ από ένα πλήρες προσχέδιο-σκελετό, "ανακαλύπτω" σταδιακά την πλοκή. Στην περίπτωση του "Σπίλου", ωστόσο, τα πράγματα ήταν κάπως διαφορετικά, αφού εξαρχής η επιλογή της μεταφοράς των άθλων του Ηρακλή στη σύγχρονη τηλεοπτική πραγματικότητα περιόρισε εξ ορισμού τις επιλογές μου, δυσκολεύοντάς με σχετικά.

Από τα εφηβικά μου χρόνια ήθελα να γίνω σατιρικός συγγραφέας. Αγαπούσα και αγαπώ τα έργα του Ροΐδη, του Λασκαράτου, του Χάσεκ, του Σουίφτ, του Ραμπελαί. Το πρώτο μου διήγημα το έγραψα το 1986 στον στρατό και ξεκίνησα να γράφω συστηματικά το 1996. Ομως το πρώτο μου βιβλίο εκδόθηκε το 2002. Αργησα να ξεκινήσω, λόγω απουσίας επαρκούς ελεύθερου χρόνου. Γράφω ωστόσο κριτικά κείμενα από το 1988 μέχρι και σήμερα.

Στα μέχρι τώρα βιβλία μου αντλώ το υλικό μου από τη σύγχρονη πραγματικότητα. Ωστόσο το επόμενο σχέδιό μου, σατιρικό και αυτό και κάπως "πειραγμένο", πάει αρκετά πίσω, στον 19ο αιώνα. Σε λίγο καιρό θα το ξεκινήσω, ελπίζω να μου βγει.

Σωστά το λες, η ταχύτατα μεταβαλλόμενη πραγματικότητα μπορεί να ξεπεράσει και την πιο ευφάνταστη σάτιρα. Εγώ ωστόσο δεν θεωρώ προφήτη τον εαυτό μου. Αυτά που γράφω για την τηλεόραση, ας πούμε, θα είναι ίσως ξεπερασμένα σε μερικά χρόνια, δεν θα παύουν ωστόσο να είναι αναγνωρίσιμα ως συστατικά στοιχεία μιας εποχής. Αυτό είναι, νομίζω, αρκετό.

Οι παραδοσιακοί τρόποι συγγραφής δεν με βοηθούν, ούτε και με έλκουν. Φυσικά βαδίζω σε δρόμους που ήδη έχουν ανοιχτεί από άλλους. Με τον δικό μου τρόπο προσπαθώ να δώσω το όποιο ιδιαίτερό μου στίγμα. Προσπαθώ να εστιάσω σε ζητήματα του δημόσιου χώρου και να το κάνω με τρόπο κριτικό και ταυτόχρονα διασκεδαστικό.

Απολαμβάνω τη διαδικασία της συγγραφής, μου προσφέρει μια εξαιρετική ψυχική διάθεση, και από αυτή την άποψη αισθάνομαι πολύ τυχερός που ξεκίνησα να γράφω, έστω και αργά. Αν το χάσω αυτό νομίζω πως θα στερηθώ ταυτόχρονα και την ικανότητα να γράφω».

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Λογοτεχνία
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Προς δόξαν της οικογένειας
Ποιητής του παγκόσμιου θεάτρου
Τα θεία δώρα της ζωής
Η από μηχανής φαντασία ή Μούσα
Τα πάντα είναι τραγούδι
Τέσσερις διαφορετικές εκδοχές της ίδιας αθωότητας
Ταξίδι στον χρόνο
Το πρώτο σκαλοπάτι
Ποίηση
Οταν το ποίημα δεν χάνεται
Συνέντευξη: Τζοάνα Καβένα
Εσωτερικό ταξίδι σε αναζήτηση νοήματος
Ανδρέας Κάλβος
Οταν ο ποιητής έσπειρεν παντού την χαράν με την θλίψη
Από τις 4:00 στις 6:00
Τραγούδια που περιγράφουν ιστορίες
Ο βασιλιάς της 12χορδης κιθάρας
Μουσική
Τα εκ «συρραφής» ρεμπέτικα, των ρεμπέτικων καταγωγή
Μεταφρασμένη λογοτεχνία
Το βάρος και η χάρη των λέξεων
Μετάφραση: μια δημιουργική ανάγνωση
Συνέντευξη: Νίκος Κουνενής
Το γέλιο απάντηση στο γελοίο
Άλλες ειδήσεις
Τηλεφώνημα από την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ
Αντω τι, Μούσα, προς μέσον λάλησον