Έντυπη Έκδοση

Χρόνος είναι το ταξίδι στο άπειρο

Αρθουρ Κλαρκ,  Στέφεν Μπάξτερ

Η Οδύσσεια του Χρόνου

α) Το μάτι του Χρόνου, σ. 443, 25 ευρώ

β) Ηλιακή καταιγίδα, σ. 413, 25 ευρώ

γ) Οι Πρωτογέννητοι, σ. 470, 25 ευρώ μτφρ.: Θωμάς Μαστακούρης

εκδόσεις Αίολος

Ο Αρθουρ Κλαρκ (1917 - 2008), οραματιστής, φιλόσοφος, επιστήμονας, είναι από τους ελάχιστους συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας που άφησε το στίγμα του στον περασμένο αιώνα, διότι προσέδωσε στο είδος πνευματικό και υπαρξιακό βάθος. Το βλέμμα του βυθίστηκε στο άγνωστο ανθρώπινο σύμπαν, ταξίδεψε στα μυστηριώδη τοπία του Σύμπαντος και «αντέγραψε» με σπάνια ευθυβολία και ποιητική όραση τις κινήσεις του ανθρώπινου όντος, τη στιγμή που αυτό το αινιγματικό ον δεχόταν το χάους μήνυμα του απείρου. Βάδισε με τόλμη και θάρρος στα μονοπάτια των άστρων, έκρουσε τις πύλες του Αγνώστου και προσπάθησε να αποκρυπτογραφήσει τον ήχο του. Κυρίως, ιχνηλάτησε το μυστήριο της λεγόμενης «σκεπτόμενης ύλης» και επιχείρησε να χαρτογραφήσει το ατέρμονο Σύμπαν. Δεν είναι, λοιπόν, καθόλου τυχαίο ότι στην πνευματική του διαθήκη, όταν πλέον διαισθανόταν την έλευση του μεγάλου τέλους του να πλησιάζει, το μόνο που ήθελε ήταν να τον θυμούνται ως συγγραφέα. Διότι μέσα από το συγγραφικό του έργο -μυθιστορήματα, διηγήματα, κείμενα εκλαϊκευμένης επιστήμης και διάφορα άλλα που διερμήνευαν τα αινίγματα του κόσμου και του Σύμπαντος- διοχέτευσε όλο τον υπαρξιακό του προβληματισμό για το μυστήριο της Δημιουργίας, πιο συγκεκριμένα, για το μυστήριο Ανθρωπος και τη μοίρα του πάνω στη Γη και στο Διάστημα. Και το ζήτησε αυτό ένας πνευματικός άνθρωπος και δημιουργός, ο οποίος, εκτός από το λογοτεχνικό του έργο, πρόσφερε τα μέγιστα και στην επιστήμη, συμβάλλοντας έτσι στην πρόοδο του συνανθρώπου του. Οι δορυφόροι γεωστατικής τροχιάς, ως όργανα τηλεπικοινωνίας, η εξερεύνηση του ηλιακού συστήματος με διαστημόπλοια, τα τεστ DNA, τα αντισυλληπτικά χάπια και η κλωνοποίηση είναι μόνο μερικά επιτεύγματα που η πατρότητά τους ανήκει στον συγγραφέα του μνημειώδους «2001 Η Οδύσσεια του Διαστήματος», 1968, η κνηματογραφική μεταφορά του οποίου από τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ βοήθησε τα μέγιστα να απεγκλωβίσει την Ε.Φ. από το γκέτο στο οποίο βρισκόταν μέχρι τότε, κι έπεισε το έκθαμβο παγκόσμιο κοινό ότι το είδος δεν ήταν μόνο το «πράσινο ανθρωπάκι», ο γραφικός δηλαδή εξωγήινος που απλώς έμοιαζε μέχρι τότε να έχει αντικαταστήσει το φανταχτερό ξωτικό του παραδοσιακού παραμυθιού, αλλά ένα σκεπτόμενο μυαλό, ένας ευφυής νους, που τολμούσε να παραβιάσει τις θύρες του Αγνώστου και, ανασηκώνοντας μία έστω και ελάχιστη πτυχή από το πέπλο της Ισιδας, έριχνε θαρραλέα μια αναρχική, αλλά υγιή ματιά στο χάος. Κι ακόμη, τολμούσε επίσης να του απευθυνθεί απαιτώντας μια απάντηση στο «Γιατί» της Ζωής και του Θανάτου, μυστήριο απέραντο, αξεδιάλυτο και ανερμήνευτο, στο κέντρο του οποίου ο Ανθρωπος έμοιαζε -και συνεχίζει να μοιάζει- με άβουλο πιόνι στα χέρια υπερκόσμιων, αδιανόητων δυνάμεων.

Προϊόντος του χρόνου ο Α.Κ. θα διαμορφώσει τη φιλοσοφία του, που είναι αποτέλεσμα μελέτης και γνώσης του ακατανόητου, ανθρώπινου φαινομένου· συνίσταται στην τραγικότητα της Σιωπής που τον περιβάλλει, απ' την οποία και πηγάζει η «Υπαρξιακή Νεύρωσή» του και το «Οραμα της Αρχής». Δύο είναι οι ουσιώδεις πόλοι αυτής της φιλοσοφίας. Ο πρώτος, όπως τον διατύπωσε στο φιλοσοφικό μυθιστόρημά του «Το Τέλος της Εφηβείας ή Οι Επικυρίαρχοι», 1952, υπονοεί ότι ο ανθρώπινος κύκλος έκλεισε επί της Γης, και ο Ανθρωπος θα πρέπει να αναζητήσει τη συνέχεια, μετεξέλιξη και διερμηνεία του στο Σύμπαν, που είναι πιθανώς η γενέθλια μήτρα του. Ο δεύτερος αφορά την επαναγέννησή του στην κοινωνία των άστρων - το υπονοεί το θαυμαστό τέλος(;) του προαναφερθέντος έργου του «2001 Η Οδύσσεια του Διαστήματος» -εκεί που, ενδεχομένως, τον αναμένει η μυθική Ουτοπία - και ο Γεννήτορας. Οποιος κι αν είναι Αυτός.

Αυτή ακριβώς η Ουτοπία, ουσιώδες στοιχείο της Ε.Φ., ασαφής, ωστόσο, και υποφώσκουσα, ενυπάρχει στο απώτερο βάθος τής ανά χείρας τριλογίας του, που αποτελεί και το «κύκνειο άσμα» του συγγραφέα, κι ας γράφτηκε από τον φιλόδοξο Στέφεν Μπάξτερ, ο οποίος μπορεί να συνέβαλε στο εξωτερικό σχήμα της μυθολογίας της, το φιλοσοφικό υπόβαθρό της, όμως, ανήκει αναμφισβήτητα στον Α.Κ. Και αυτό ακριβώς το βάθος καλείται ο σκεπτόμενος αναγνώστης να ανιχνεύσει κάτω από το εντυπωσιακό περίβλημα του έργου, η ανάγνωση του οποίου πρέπει να γίνει με προσοχή και ψυχραιμία, προκειμένου αυτός να μην παγιδευτεί -και παραπλανηθεί- στα γραφικά, εξωτερικά τοπία της ιστορίας του.

Σύμφωνα με αυτήν, λοιπόν, στο πρώτο βιβλίο της τριλογίας, μια διαστρέβλωση του χρόνου έχει ως αποτέλεσμα τη συνάντηση του Μεγάλου Αλεξάνδρου με τον Τζένγκις Χαν, με κοσμοναύτες του 21ου αιώνα, με βρετανούς στρατιωτικούς του 19ου αιώνα και με προϊστορικούς ανθρωποπίθηκους. Το παράδοξο γεγονός δίνει την ευκαιρία στους δύο συγγραφείς να μελετήσουν τον άνθρωπο κατά τη διάρκεια της πορείας του στο ιστορικό γίγνεσθαι, καθώς επίσης και την προοπτική του μέλλοντός του. Στο δεύτερο βιβλίο της τριλογίας ο άνθρωπος, παραμερίζοντας τις τοπικιστικές διαφορές του με τον συγκάτοικό του επί της Γης συνεργάζονται προκειμένου να αντιμετωπίσουν ένα καταστροφικό κοσμικό φαινόμενο που απειλεί τον πλανήτη-κατοικία τους, τους ίδιους, την ίδια τη ζωή. Το πρόβλημα αντιμετωπίζεται, αλλά ο άνθρωπος παραμένει εντέλει δέσμιος ενός παρωχημένου εαυτού και πρέπει, είναι ζωτική ανάγκη, να τον απεκδυθεί προκειμένου να επιβιώσει - και να αναβαπτισθεί υπαρξιακά ως άτομο αλλά και ως ομάδα-οικογένεια. Τον ρόλο τού εν λόγω Μέντορα θα αναλάβουν οι Πρωτογέννητοι, μια μυστηριώδης, εξωγήινη υπερφυλή όντων -έγινε ήδη ένας πρώτος λόγος γι' αυτούς στο προαναφερθέν μυθιστόρημα «Το Τέλος της Εφηβείας ή Οι Επικυρίαρχοι»-, που θα οδηγήσουν τον άνθρωπο σ' ένα άλλο, ανώτερο υπαρξιακό επίπεδο. Η Γη-Σχολείο, όμως, πρέπει να πάψει να υφίσταται, ό,τι είχε να προσφέρει το πρόσφερε, τώρα ο ομφάλιος λώρος πρέπει να αποκοπεί οριστικά, και ο Ανθρωπος-Μαθητής, για να «γνωρίσει» τον εαυτό του και το μέλλον του, πρέπει να σπουδάσει πλέον σε άλλο Εκπαιδευτήριο.

«Η Οδύσσεια του Χρόνου» είναι οπωσδήποτε ένα φιλόδοξο έργο, που κι αν ακόμη δεν δίνει την εντύπωση του ύψους των άλλων σπουδαίων έργων του συγγραφέα, «Το Ραντεβού με το Ράμα», 1973, ή «Η Αυτοκρατορία της Γης», 1975, για παράδειγμα, ωστόσο η αποκρυπτογράφησή του σχεδιάζει αναμφισβήτητα μια εντυπωσιακή προσωπογραφία του ανθρώπου τη στιγμή που αυτός, παραμερίζοντας τα φαντάσματα του παρελθόντος του, ετοιμάζεται, όπως ήδη προειπώθηκε, να αντιμετωπίσει τον Διδάσκαλο και να βαδίσει με τόλμη και αυτοπεποίθηση στο μονοπάτι των άστρων.

Η μετάφραση του Θωμά Μαστακούρη εξυπηρετεί απολύτως και με τον καλύτερο τρόπο το έργο, ενώ το επίμετρο των δύο συγγραφέων στο τρίτο βιβλίο της σειράς υποβοηθά τον αναγνώστη στη βαθύτερη κατανόησή του.

Αποστολή με Email Εκτύπωση σελίδας

Διαβάστε επίσης

Στην κατηγορία
Βιβλίο
Με λέξεις-κλειδιά
Κριτική βιβλίου
Σχετικά θέματα: Κριτική βιβλίου
Ενα θαύμα γραφής μες στην αθανασία
Με το πρόσχημα της βιογραφίας
Ο εαυτός στον τόπο του άλλου
Ο Κόσμος είναι η Σαλονίκη
Πτυχές της πολιτικής και θεατρικής σκηνής
Κατ' εικόνα και ομοίωση
Κίνα: το αίσθημα του προορισμού
Το σφυρί και ο διαβήτης
«Ο ουρανός μοιράζεται πρώτος πρώτος»
Πού πάνε οι ήρωες μετά το «τέλος»;
Άλλα θέματα στην κατηγορία Βιβλίο της έντυπης έκδοσης
Κριτική βιβλίου
Ενα θαύμα γραφής μες στην αθανασία
Με το πρόσχημα της βιογραφίας
Ο εαυτός στον τόπο του άλλου
Ο Κόσμος είναι η Σαλονίκη
Χρόνος είναι το ταξίδι στο άπειρο
Πτυχές της πολιτικής και θεατρικής σκηνής
Κατ' εικόνα και ομοίωση
Κίνα: το αίσθημα του προορισμού
Το σφυρί και ο διαβήτης
«Ο ουρανός μοιράζεται πρώτος πρώτος»
Πού πάνε οι ήρωες μετά το «τέλος»;
Φιλοσοφία
Είναι τα βιβλία άνθρωποι;
Από τις 4:00 στις 6:00
Ονειρα και τραγούδι, μια στενή σχέση
Δύο ιδιότητες για έναν δημιουργό
Άλλες ειδήσεις
«the Office» - Στέκι συνάντησης «χειροποίητων ιδεών»
Ημερολόγιο νυχτερινής ανάγνωσης της ζωής του Ναπολέοντος Λαπαθιώτη
Μια ασεβής συνομιλία του Γιώργου Κακουλίδη με τον Σταύρο Σταυρόπουλο περί κριτικής ή τυφλότητας
Πλεκτάνες